Giữa những năm tháng đen tối nhất của lịch sử dân tộc trước Cách mạng Tháng Tám, khi thực dân Pháp và phát xít Nhật siết chặt ách thống trị, cái tên Hoàng Văn Thụ đã trở thành biểu tượng của ý chí quật cường và tinh thần lạc quan cách mạng. Xuất thân là một người con của dân tộc Tày vùng núi Lạng Sơn, ông đã dành cả tuổi thanh xuân để đi tìm con đường giải phóng cho đồng bào mình, từ những ngày đầu tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên cho đến khi trở thành Thường vụ Trung ương Đảng.
Hành trình cách mạng của Hoàng Văn Thụ trước năm 1945 là một chuỗi những hoạt động bí mật đầy nguy hiểm. Ông là người có công lớn trong việc xây dựng cơ sở Đảng tại vùng biên giới Việt - Trung, mở con đường liên lạc huyết mạch giữa phong trào trong nước và nước ngoài. Đặc biệt, trong những năm 1941-1943, ông là người trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, củng cố niềm tin cho quần chúng giữa lúc kẻ thù khủng bố gắt gao nhất. Sự khôn khéo và lòng dũng cảm đã giúp ông nhiều lần thoát khỏi sự vây quét của mật thám, nhưng đồng thời ông cũng trở thành mục tiêu săn lùng ráo riết nhất của thực dân Pháp.
Tháng 8 năm 1943, đồng chí Hoàng Văn Thụ bị thực dân Pháp bắt giữ tại ngõ Nam Ngư (Hà Nội). Biết ông là cán bộ cao cấp của Đảng, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc đến tra tấn dã man suốt nhiều tháng trời. Tuy nhiên, tất cả những đòn roi và cực hình đều thất bại trước bản lĩnh thép của người chiến sĩ cộng sản. Trong nhà tù Hỏa Lò, ông không những không khuất phục mà còn biến xà phòng thành bảng, biến tường thành lớp học để tuyên truyền lý tưởng cho các tù chính trị khác. Câu nói nổi tiếng của ông khi đối diện với kẻ thù: "Trong cuộc đấu tranh sinh tử giữa chúng tôi, những người mất nước và các ông, những kẻ cướp nước, sự hy sinh của những người như tôi là lẽ dĩ nhiên" đã trở thành bài học về khí tiết cho bao thế hệ.
Ngày 24 tháng 5 năm 1944, thực dân Pháp đưa ông ra bãi bắn Tương Mai. Trước khi bị hành quyết, khi được hỏi có muốn bịt mắt không, ông hiên ngang từ chối và nhìn thẳng vào nòng súng quân thù. Ông nói: "Không cần bịt mắt tôi. Hãy để tôi được nhìn thấy mảnh đất quê hương thân yêu lần cuối cùng". Giây phút ấy, tiếng hô "Việt Nam độc lập muôn năm!" và "Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!" vang động cả một vùng, trở thành lời hiệu triệu vô hình, tiếp thêm sức mạnh cho quần chúng vùng lên làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại chỉ một năm sau đó. Sự hy sinh của đồng chí Hoàng Văn Thụ đã hóa thành bất tử, như một đóa hoa trung kiên nở giữa đêm trường nô lệ, báo hiệu bình minh của độc lập đã đến rất gần. |
