HOÀNG VĂN THỤ – NỤ CƯỜI TRƯỚC PHÁP TRƯỜNG

Buổi sáng ngày 24 tháng 5 năm 1944, bầu trời Hà Nội có thể vẫn trong như bao ngày khác.

Người bán hàng mở cửa.

Những con phố bắt đầu thức giấc.

Nhưng tại trường bắn Tương Mai, một người chiến sĩ cách mạng đang bước những bước cuối cùng của cuộc đời.

Người ấy là Hoàng Văn Thụ.

Ông sinh năm 1909 tại Lạng Sơn, trong một gia đình dân tộc Tày.

Từ tuổi thanh niên, ông đã lựa chọn hoạt động cách mạng.

Đó là con đường của những cuộc họp bí mật.

Những tờ tài liệu được chuyền tay.

Những đêm đi trong rừng.

Những lần phải đổi nơi ở.

Những cái bắt tay vội vàng rồi chia tay trong bóng tối.

Khi một đất nước chưa có tự do, ngay cả việc nói về tự do cũng có thể khiến con người phải trả giá bằng mạng sống.

Hoàng Văn Thụ hiểu điều đó.

Ông vẫn đi.

Năm 1943, ông bị mật thám Pháp bắt tại Hà Nội.

Từ khoảnh khắc ấy, kẻ thù muốn một điều:

Ông khai.

Chỉ cần vài cái tên.

Vài địa điểm.

Vài mối liên hệ.

Chúng có thể phá vỡ cả một hệ thống cách mạng.

Nhưng Hoàng Văn Thụ hiểu phía sau sự im lặng của mình là sinh mạng của nhiều đồng chí.

Một lời nói có thể cứu ông.

Nhưng cũng có thể giết rất nhiều người khác.

Ông chọn im lặng.

Những ngày trong tù kéo dài.

Thân thể có thể bị hành hạ.

Nhưng tinh thần thì không bị khuất phục.

Người chiến sĩ ấy vẫn giữ niềm tin vào ngày cách mạng thành công.

Ông biết rất có thể mình không được nhìn thấy ngày đó.

Nhưng người làm cách mạng đâu phải gieo hạt chỉ để chính mình hưởng bóng mát.

Có những người trồng cây cho một thế hệ chưa ra đời.

Hoàng Văn Thụ bị kết án tử hình.

Những giờ cuối cùng, ông vẫn bình tĩnh.

Lịch sử và ký ức của đồng đội kể lại hình ảnh một người chiến sĩ không run sợ trước pháp trường.

Có lẽ đối với ông, cái chết lúc ấy đã trở thành một phần của lựa chọn từ ngày đầu bước vào hoạt động cách mạng.

Điều quan trọng không còn là sống thêm bao lâu.

Mà là mình đã sống vì điều gì.

Khi những viên đạn vang lên ở Tương Mai, một cuộc đời ba mươi lăm năm khép lại.

Chỉ hơn một năm sau, Cách mạng Tháng Tám thành công.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, hàng vạn người tập trung tại Ba Đình nghe lời tuyên bố về một nước Việt Nam độc lập.

Hoàng Văn Thụ không có mặt.

Nhưng những người như ông có mặt trong chính nền độc lập ấy.

Bởi lịch sử không chỉ được làm nên bởi những người đứng trên lễ đài ngày chiến thắng.

Nó còn được làm nên bởi những người đã ngã xuống khi chiến thắng vẫn còn rất xa.

Đó có lẽ là sự hy sinh khó khăn nhất.

Chiến đấu khi chưa biết ngày mai.

Hy sinh khi chưa thể nhìn thấy thành quả.

Nhưng vẫn tin.

Ngày nay, tên Hoàng Văn Thụ xuất hiện trên những con đường, trường học, công viên.

Ở Lạng Sơn, quê hương vẫn có những mùa hồi thơm ngát.

Núi vẫn xanh.

Những đứa trẻ dân tộc Tày đến trường.

Tiếng nói, tiếng cười vang lên trong những bản làng từng trải qua chiến tranh.

Nếu một ngày nào đó chúng ta đi qua con đường mang tên Hoàng Văn Thụ, có lẽ nên dành một khoảnh khắc để nhớ.

Không phải chỉ nhớ một người đã chết.

Mà nhớ một người đã sống thật trọn vẹn.

Một cuộc đời ba mươi lăm năm có thể ngắn.

Nhưng nếu ba mươi lăm năm ấy dành cho tự do của hàng triệu người, nó có thể dài hơn rất nhiều cuộc đời chỉ sống cho riêng mình.

Và nụ cười của người chiến sĩ trước pháp trường năm ấy vẫn giống một đốm lửa.

Qua hơn tám mươi năm, nó vẫn cháy.