Hoạt động đối ngoại của Việt Nam giai đoạn 1950 – 1954: Kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh ngoại giao

Từ năm 1950, sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước xã hội chủ nghĩa, hoạt động đối ngoại của Việt Nam có điều kiện phát triển mạnh hơn. Ngoại giao được kết hợp ngày càng chặt chẽ với đấu tranh quân sự và chính trị, vừa tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong giai đoạn này, Việt Nam tích cực tranh thủ sự ủng hộ của Trung Quốc, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. Sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần từ các nước này có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc kháng chiến. Đồng thời, Việt Nam tiếp tục tranh thủ sự đồng tình của nhân dân tiến bộ thế giới, trong đó có nhân dân Pháp, qua đó làm rõ tính chất chính nghĩa của cuộc kháng chiến và phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp.

Cuối năm 1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh công khai bày tỏ lập trường sẵn sàng thương lượng để giải quyết hòa bình vấn đề Việt Nam nếu phía Pháp thực sự muốn chấm dứt chiến tranh. Đây là sự kết hợp giữa đấu tranh trên chiến trường và chủ động mở ra khả năng giải quyết vấn đề bằng thương lượng.

Bước ngoặt quyết định diễn ra vào năm 1954. Sau thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Việt Nam tham gia Hội nghị Giơnevơ về Đông Dương, khai mạc ngày 8/5/1954. Đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Văn Đồng dẫn đầu. Tại hội nghị, Việt Nam đưa ra lập trường về một giải pháp toàn diện cho vấn đề Đông Dương, kết hợp giải quyết cả vấn đề quân sự và chính trị.

Cuộc đàm phán diễn ra rất gay go và phức tạp. Đoàn Việt Nam vừa đấu tranh tại hội nghị, vừa tiến hành tiếp xúc, vận động với các đoàn đại biểu và lực lượng chính trị liên quan. Mục tiêu của Việt Nam là chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình và bảo đảm các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam cũng như các nước Đông Dương.

Ngày 21/7/1954, các văn kiện của Hội nghị Giơnevơ được ký kết. Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam cùng Tuyên bố cuối cùng của Hội nghị xác nhận các nguyên tắc về độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; đồng thời quy định việc đình chỉ chiến sự và rút quân đội nước ngoài.

Như vậy, giai đoạn 1950–1954 là thời kỳ hoạt động đối ngoại của Việt Nam đạt bước phát triển quan trọng. Ngoại giao đã phối hợp với những thắng lợi trên chiến trường, đặc biệt là Chiến thắng Điện Biên Phủ, góp phần đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi bằng việc ký kết Hiệp định Giơnevơ năm 1954, chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Đông Dương.