HỒI KÝ MÁU VÀ HOA.

Thời điểm đó, chú Mười Kỷ nghỉ hưu, chú Sáu Thắng lên làm Bí thư Tỉnh uỷ. Quân khu giao cho đồng chí Sáu Phú – Phó Tư lệnh – trực tiếp dẫn đoàn xuống tổ chức diễn tập 3 cấp. Tôi đi theo, làm nhiệm vụ giúp Tỉnh uỷ, các khối đảng, khối vận, khối đảng trong quân sự tỉnh; đồng thời trực tiếp hướng dẫn cho thị xã Bến Tre, xã Nhơn Thạnh và xã Mỹ Thạnh An trong diễn tập 3 cấp. Cuộc làm việc đầu tiên giữa Quân khu và Thường vụ Tỉnh uỷ diễn ra ngắn gọn nhưng rõ việc. Sau phần chào hỏi, đồng chí Phó Tư lệnh gọi tôi trình bày: Nội dung diễn tập Phương pháp tiến hành Các bước vận hành giữa quân sự – công an – khối vận – chính quyền Cách tham mưu để Thường vụ ra nghị quyết, chỉ thị khi tình hình có biến động Tôi trình bày xong. Không ai có ý kiến gì thêm. Đồng chí Phó Tư lệnh kết luận ngay các mốc thời gian: làm văn kiện – thông qua – chỉnh sửa – tập thử – tập chính thức. Tôi về nhà khách tỉnh đội, bắt đầu công việc: Viết kịch bản, soạn văn kiện, điều phối thời gian đi giúp các cơ quan, và… đạo diễn phần mình phụ trách. Khi soạn nghị quyết phiên đầu của Thường vụ, tôi bám sát tình hình địa phương. Nhưng không dừng ở mức an toàn. Tôi nâng tình huống lên một nấc:Từ diễn biến bình thường, biểu tình, bạo loạn, có vũ trang, tác chiến phòng thủ. Tôi đưa bản thảo cho anh Tư Việt Liêm Chỉ huy trưởng tỉnh đội xem. Anh nói: "Viết vậy… sợ mấy ổng không chịu.” Tôi không nói gì. Sau khi hoàn chỉnh một số văn kiện, tôi gửi cho anh Hữu Phước – thư ký của Bí thư. ( sau diễn tập anh ấy lên chức chánh văn phòng, rồi lên phó chủ tịch và chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, do bịnh hiểm nghèo ảnh mất cách nay hơn tháng) Một buổi chiều, anh điện mời tôi xuống văn phòng.( thời đó chưa có điện thoại cục gạch nên phải qua điện thoại bàn gọi) Anh em trong tỉnh đội hỏi: "Sao Bí thư chỉ mời có mình mày?” Tôi nói thật, không biết sao nữa. Chiều tối, tôi đi xe lôi đạp xuống. Bữa nhậu hôm đó chỉ có ba người: Bí thư Tỉnh uỷ,Thư ký và tôi Trên bàn nhậu chỉ có cháo gà xé phay… và rượu đế. Nhưng câu chuyện thì sâu. Bí thư hỏi tôi quê quán, cha mẹ.Nghe xong, ông nói, Chú học chung với mẹ cháu hồi nhỏ. Tôi rất bất ngờ. Anh thư ký cũng nói, gia đình mình hai bên có bà con gần. Một cuộc gặp… mà hóa ra không hề xa lạ. Rồi chú Sáu nói về dòng họ nội, ngoại tôi. Giống y như anh Năm Lê, Bí thư Huyện uỷ Giồng Trôm khi tôi về diễn tập của huyện, rằng ở huyện nầy có 4 địa chủ lớn, nhất là bà Lê Thị Nghĩa ( Ba Ngỡi) có 828 ha, bà Mai Thị Nương có 240 ha, bà Nguyễn Thị Vời có 183 ha, ông Nguyễn Văn Thương 156 ha. Nhưng bên nội bên ngoại tôi mỗi bên chỉ có 10 ha. Tui nghe mà lạnh sống lưng, vì gia đình nội ngoại tôi cũng là địa chủ, nhất là trong chế độ xét lý lịch rất kỷ lúc bấy giờ. Những buổi tối sau đó vẫn là nhậu. Nhưng nội dung chỉ xoay quanh một việc: Văn kiện. Chỉnh từng câu. Sửa từng ý. Hỏi từng bài... Đến lúc thông qua văn kiện, đồng chí Phó Tư lệnh hỏi: Có tình huống nào cần bổ sung không?Tôi quay sang hỏi thẳng Bí thư Tỉnh uỷ: Nếu xảy ra bạo loạn chính trị có vũ trang…mà anh không liên lạc được với tỉnh đội thì sao? Nếu tỉnh đội không chấp hành lệnh điều động…thì xử lý thế nào? Anh có số trực tiếp của tiểu đoàn bộ binh của tỉnh đội không? Của đại đội công an cơ động không? Nếu hệ thống thông tin bị cắt… anh chỉ huy bằng cách nào? Tôi dừng lại… rồi hỏi tiếp: Nếu đường dây 500kV vượt sông Tiền bị đánh phá… ai bảo vệ? Nếu địch từ biển dùng pháo hạm đánh vào trung tâm tỉnh… anh di dời cơ quan và dân đi đâu? Cả hội trường… im lặng. Tôi nhìn… và hiểu. Không phải họ không biết. Mà là…Trong kịch bản diễn tập… chưa ai dám đi tới đó. Cuộc diễn tập sau đó được tổ chức rất chặt chẽ, công phu. Đặc biệt là cơ quan quân sự tỉnh. Anh em ai cũng làm đúng chức trách. Các cuộc họp vận hành cơ chế diễn ra liên tục, bố trí gần nhau để tiện theo dõi. Nhưng tôi không thể xem trọn vẹn một cuộc họp nào. Tôi phải chạy liên tục: Tỉnh uỷ, Ban Dân vận, Ban Tổ chức. Rồi xuống thị xã, xuống xã Vừa dự… vừa theo dõi… vừa nhận xét. Hai ngày đầu diễn ra đúng kịch bản. Ngày thứ ba… chuyển sang thực địa: Di dời sở chỉ huy. Theo hướng dẫn của Quân khu, tiểu đoàn tỉnh đội đã xây dựng đầy đủ: Hầm hào, nơi ăn ở phòng họp, công sự ...Động viên quân dự bị đủ quân số.Đằng sau đó là công sức rất lớn của bộ đội và nhân dân. Phần “biểu tình” trước cổng Uỷ ban tỉnh và tình huống “bạo loạn chính trị có vũ trang” ở xã được tổ chức bài bản: Quân xanh,Quân đỏ, Lực lượng xử trí Do diễn tập ở thị xã nên không sử dụng đạn thật, thuốc nổ. Nhưng cách tổ chức vẫn đúng nguyên tắc. Kết thúc diễn tập. Được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng biểu dương, khen ngợi. Trong một lần trao đổi khi tôi thông qua các văn kiện nhất là nghị quyết, anh Hữu Phước nói: Cách viết nghị quyết của Quân khu thấy rất khác.Tôi nói: do cơ chế Đảng lãnh đạo quân đội,nên nghị quyết phải viết thẳng – rõ – dứt khoát.Không dùng những từ như: "nên", “cần” “cố gắng”...Vì cấp dưới có thể hiểu theo nhiều cách. Phải thay bằng “phải”,“thực hiện ngay”.Ví dụ: “Chuyển ngay toàn tỉnh từ thời bình sang tình huống chiến tranh. ”Không rào đón", Không “tuỳ điều kiện” khoá đuôi câu văn. Còn một chuyện…Sau những buổi làm việc rồi nhậu, có hôm ai cũng say. Không ai nhớ chuyện cho xe đưa tôi về. Tôi quen đi bộ. 5–10 cây số… không đáng gì. Nhưng hôm đó… say quá. Tôi đi lạc ra bờ hồ. Ngồi dưới gốc cây cổ thụ… rồi ngủ luôn. Anh em cảnh sát tuần tra phát hiện. Họ không hỏi nhiều. Chỉ đưa tôi về nhà khách Tỉnh uỷ. Sáng hôm sau, tôi xuống lầu. Mấy em phục vụ kể: Anh Chánh văn phòng đã cho người khiêng tôi lên phòng. Nghe xong…tôi mắc cỡ hết sức. Khi gặp anh Ẩn Chánh văn phòng, ảnh chỉ cười cười rồi nói hôm qua say dữ ha, vậy mà khi các cháu gái khiêng lên phòng còn biết ôm cổ cho khỏi rớt xuống đất, thiệt là tui muốn độn thổ. Diễn tập có thể đúng quy trình. Văn kiện có thể rất chặt. Nhưng trong chiến tranh…thứ quyết định không nằm trên giấy. Mà nằm ở chỗ: khi mất liên lạc…ai còn đủ bản lĩnh để ra lệnh.