Hồi ức của một chiến sĩ Phòng không trong Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" năm 1972

Tháng Mười Hai năm 1972, khi ấy tôi mới hai mươi mốt tuổi, là một chiến sĩ của đơn vị tên lửa phòng không bảo vệ bầu trời Hà Nội. Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng mỗi khi mùa đông về, ký ức về mười hai ngày đêm lịch sử của chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" vẫn hiện lên trong tôi rõ ràng như mới hôm qua. Những ngày trước khi chiến dịch bắt đầu, đơn vị chúng tôi liên tục luyện tập trong điều kiện khẩn trương. Các cán bộ chỉ huy luôn nhắc nhở rằng nếu máy bay B-52 của Mỹ xuất hiện trên bầu trời Hà Nội thì đó sẽ là trận quyết chiến chiến lược có ý nghĩa quyết định. Chúng tôi đều biết B-52 là loại máy bay ném bom hiện đại nhất lúc bấy giờ, được mệnh danh là "pháo đài bay", mang theo hàng chục tấn bom, bay ở độ cao lớn và được bảo vệ bởi hệ thống gây nhiễu điện tử cùng nhiều máy bay tiêm kích hộ tống. Báo chí phương Tây từng khẳng định rằng B-52 gần như không thể bị bắn hạ. Thế nhưng, chúng tôi không hề nao núng. Chúng tôi tin vào sự chuẩn bị chu đáo của Bộ đội Phòng không - Không quân, tin vào những quả tên lửa SAM-2 và trên hết là tin rằng nhân dân Việt Nam nhất định sẽ bảo vệ được Thủ đô.

Đêm ngày 18 tháng 12 năm 1972, tiếng còi báo động vang lên dồn dập khắp Hà Nội. Từ trận địa, tôi nhìn lên bầu trời tối đen, nơi từng tốp B-52 đang tiến vào cùng hàng trăm máy bay chiến thuật. Trên màn hình radar, những dải nhiễu điện tử dày đặc phủ kín khiến việc xác định mục tiêu trở nên vô cùng khó khăn. Không khí trong hầm chỉ huy căng như dây đàn, ai cũng tập trung cao độ. Khi sở chỉ huy phát lệnh tiêu diệt mục tiêu, đồng chí chỉ huy hô to: "Phóng!". Hai quả tên lửa rời bệ, lao vút lên bầu trời, để lại phía sau hai cột lửa đỏ rực. Chúng tôi nín thở theo dõi. Chỉ vài chục giây sau, một quầng lửa lớn bùng lên giữa màn đêm. Tiếng reo hò vang khắp trận địa khi chiếc B-52 đầu tiên bị bắn rơi. Khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng "pháo đài bay" không phải là bất khả chiến bại như người ta vẫn tuyên truyền.

Những ngày sau đó là chuỗi ngày chiến đấu vô cùng ác liệt. Máy bay Mỹ liên tục ném bom xuống Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương ở miền Bắc. Bom rơi xuống Khâm Thiên, Bệnh viện Bạch Mai, ga Yên Viên và nhiều khu dân cư, gây những tổn thất đau thương cho đồng bào. Mỗi lần nghe tin có khu phố bị đánh phá, lòng chúng tôi quặn thắt, nhưng không ai rời vị trí chiến đấu. Chúng tôi hiểu rằng nếu trận địa im tiếng thì sẽ còn nhiều người dân vô tội phải hy sinh. Có đêm bom nổ ngay sát trận địa, sức ép hất tôi ngã xuống đất, tai ù đặc, đất đá phủ kín người. Vừa gượng dậy, việc đầu tiên tôi làm là chạy kiểm tra bệ phóng và các thiết bị chiến đấu xem còn hoạt động được hay không. Chỉ cần khí tài còn nguyên vẹn, chúng tôi lại sẵn sàng chiến đấu.

Đêm 26 tháng 12 là đêm khốc liệt nhất của toàn chiến dịch. Hàng trăm lượt máy bay Mỹ đồng loạt đánh phá Hà Nội với cường độ chưa từng có. Cả bầu trời đỏ rực bởi ánh lửa của bom đạn, pháo phòng không và những quả tên lửa lao lên đánh chặn. Đơn vị tôi liên tục cơ động để tránh bị phát hiện và giữ bí mật trận địa. Khi radar bắt được tín hiệu của một tốp B-52, khẩu lệnh "Phóng!" lại vang lên dứt khoát. Hai quả tên lửa lao thẳng vào mục tiêu. Chỉ ít giây sau, một tiếng nổ dữ dội vang lên, xác chiếc B-52 bốc cháy rực sáng rồi rơi xuống ngoại thành Hà Nội. Anh em ôm chầm lấy nhau trong niềm vui nghẹn ngào. Chúng tôi không reo mừng vì đã bắn hạ một chiếc máy bay, mà vì hiểu rằng mỗi chiếc B-52 bị tiêu diệt là thêm nhiều khu phố, nhiều gia đình và nhiều sinh mạng được bảo vệ.

Sau mười hai ngày đêm chiến đấu liên tục, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi nhiều máy bay của đối phương, trong đó có nhiều chiếc B-52, làm thất bại hoàn toàn cuộc tập kích đường không chiến lược của Hoa Kỳ. Ngày 30 tháng 12 năm 1972, Tổng thống Richard Nixon tuyên bố chấm dứt chiến dịch ném bom miền Bắc. Không lâu sau, Hiệp định Paris được ký kết vào đầu năm 1973, mở ra bước ngoặt quan trọng trong tiến trình chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam. Đến hôm nay, mỗi lần trở lại Hà Nội, nhìn bầu trời bình yên và nghe tiếng trẻ thơ cười đùa trên những con phố từng bị bom cày đạn xới, tôi lại nhớ về những đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi trận địa. Họ đã hiến dâng tuổi thanh xuân để bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Tôi kể lại câu chuyện này không phải để nhắc về chiến tranh bằng lòng hận thù, mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình, độc lập và cuộc sống yên bình của đất nước được đánh đổi bằng sự hy sinh, lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của biết bao người Việt Nam trong những ngày lịch sử của chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không".