Hồi Ức Người Phá Bom

Hồi Ức Người Phá Bom

Đêm Trường Sơn, không gian đặc quánh mùi đất ẩm và khói súng cháy dở, như một tấm màn nhung đen khổng lồ nuốt trọn mọi âm thanh và ánh sáng. Tiếng côn trùng rả rích cũng không thể lấn át được tiếng động cơ xe tải gầm gừ từ xa vọng lại, lẫn trong tiếng "xè xè" đáng sợ của những đợt pháo kích B52 mà người lính gọi là "Rải Thảm".

Lý, tên anh, mang một vẻ ngoài rắn rỏi như những rễ cây cổ thụ bám sâu vào vách núi, nhưng đôi mắt anh lại chứa đựng sự tĩnh lặng đến khó tin. Anh là lính công binh, thuộc đơn vị tiền phương chuyên trách nhiệm vụ mở đường, rà phá bom mìn và đảm bảo huyết mạch giao thông cho những đoàn xe vận tải tiến vào chiến trường miền Nam. Người ta gọi họ là những người mở đường trong lửa đạn, hay nói một cách trần trụi hơn, những người đi tìm cái chết để sự sống được tiếp nối.

Đó là năm 1968, giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Mỗi mét đường đều phải đánh đổi bằng mồ hôi, máu và thậm chí là tính mạng. Sứ mệnh của Lý không chỉ là tìm kiếm những quả bom từ trường, bom hẹn giờ, hay bom bi, mà còn là chạy đua với thời gian. Chỉ cần con đường bị tắc nghẽn quá vài giờ, cả chiến dịch có thể bị đình trệ.

Chiều hôm trước, một trận rải bom kinh hoàng đã biến một đoạn đèo dốc quan trọng ở trọng điểm A-Tây thành một bãi chiến trường lở lói. Hàng chục chiếc bom từ trường, loại bom tinh quái nhất của địch, đã được thả xuống, nằm rải rác như những con quái vật sắt lạnh lùng, chờ đợi những bước chân hoặc tiếng động cơ đầu tiên để cướp đi sinh mạng. Tiểu đội của Lý được lệnh phải khai thông con đường bằng mọi giá trước bình minh.

"Lý, mày đi trước. Anh em bọc hậu và chuẩn bị dụng cụ. Phải nhanh, không có thời gian đâu!" - Tiếng thủ trưởng Kiên khàn đặc trong bộ đàm.

Lý gật đầu, siết chặt chiếc gậy dò mìn trong tay. Chiếc gậy tre đơn sơ này là người bạn đồng hành, là sự sống và cái chết. Anh nhớ lời thủ trưởng Kiên dặn: Bom từ trường không kích hoạt bằng kim loại, nó kích hoạt bằng sự thay đổi của từ trường trái đất khi một khối kim loại lớn (như xe tải) đi qua. Nhiệm vụ của Lý là phải đi bộ, dò tìm chính xác vị trí, sau đó dùng thủ công để vô hiệu hóa chúng.

Ánh đèn pin nhỏ được che chắn cẩn thận chỉ đủ để Lý thấy được những tảng đá lổn nhổn và vết lún của bánh xích. Anh bước đi chậm rãi, mỗi bước chân là một sự cân nhắc kỹ lưỡng, nặng trĩu hơn cả trọng lượng cơ thể. Anh đi như một người đang nhảy múa trên lưỡi dao cạo. Xung quanh, không khí im lặng đến rợn người, chỉ có tiếng tim đập thình thịch của chính anh, và đôi khi là tiếng đất đá lạo xạo dưới đế giày.

Bỗng, chiếc gậy dò mìn của anh chạm vào một vật kim loại cứng dưới lớp bùn. Anh quỳ xuống, dùng tay gạt lớp đất đá. Dưới ánh sáng lờ mờ, quả bom từ trường nằm im lìm, to và nặng nề, như một khối u ác tính trên cơ thể Trường Sơn. Anh thấy rõ những vòng kim loại mờ nhạt, dấu hiệu của sự hủy diệt đang chờ được kích hoạt.

Kỹ thuật vô hiệu hóa loại bom này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Lý phải dùng một chiếc đòn bẩy bằng gỗ để từ từ nhấc quả bom lên, sau đó cẩn thận dùng kìm tháo ngòi nổ. Một sai sót nhỏ, một chấn động quá mạnh, hoặc một rung động bất ngờ cũng có thể khiến quả bom phát nổ. Anh nhớ lại hình ảnh đồng đội cũ, anh Hùng, chỉ vì một cơn co giật nhẹ khi đang tháo bom mà thân thể tan biến không còn hình hài.

"Bình tĩnh, phải thật bình tĩnh..." - Lý tự nhủ.

Anh thở ra một hơi thật dài, đẩy lùi cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng. Hình ảnh người mẹ già ở quê nhà đang mong anh trở về, hình ảnh cô gái anh thầm thương vẫn còn đợi anh nơi hậu phương, tất cả như tiếp thêm sức mạnh cho đôi bàn tay run rẩy nhưng quả quyết.

Lý bắt đầu công việc. Chiếc đòn bẩy gỗ được đặt dưới thân bom. Anh dùng hết sức bình sinh, từ từ nâng khối sắt lạnh lẽo lên. Từng li, từng li một. Mồ hôi nhỏ giọt xuống đất, hòa lẫn với lớp bùn. Đôi mắt anh không rời khỏi ngòi nổ. Sau khoảnh khắc căng thẳng nhất, quả bom đã được nhấc ra khỏi mặt đất một cách an toàn. Anh nhanh chóng dùng kìm tháo ngòi. Tiếng kim loại va vào nhau "cách" một tiếng khô khốc, báo hiệu một quả bom đã được vô hiệu hóa.

Anh đứng dậy, nhìn về phía trước. Con đường chỉ mới đi được một phần mười.

"Quả 1, an toàn!" - Anh báo cáo qua bộ đàm, giọng nói vẫn cố giữ sự bình thản.

Cứ thế, Lý đi, Lý dò, Lý phá. Dưới màn đêm dày đặc và những ánh chớp xa xa của pháo sáng địch, anh lầm lũi như một bóng ma của sự kiên cường. Anh phát hiện quả thứ hai, quả thứ ba, quả thứ tư... Tổng cộng có đến mười hai quả bom từ trường nằm rải rác trên đoạn đường chưa đầy 500 mét. Mười hai lần đối mặt với tử thần. Mười hai lần anh đặt cược sinh mạng của mình chỉ để đổi lấy sự thông suốt cho tuyến đường.

Đến quả bom cuối cùng, trời đã bắt đầu tờ mờ sáng. Màn sương đêm tan đi, để lộ ra khung cảnh tan hoang của chiến trường. Anh mệt nhoài, vai nhức buốt vì phải dùng sức nâng bom, nhưng trong lòng anh lại dâng lên một cảm giác nhẹ nhõm đến tột cùng.

Anh đang loay hoay thu dọn dụng cụ thì nghe thấy tiếng máy bay trinh sát của địch.

"CÓ MÁY BAY! PHẢI RÚT NGAY!" - Tiếng thủ trưởng Kiên gào lên trong bộ đàm.

Nhưng đã quá muộn. Tiếng gầm rú của máy bay tiêm kích ngày càng gần, sau đó là tiếng rít chói tai của bom bi. Bom bi, loại vũ khí tàn độc nhất, được thả từ máy bay, bung ra hàng trăm quả lựu đạn nhỏ, sát thương diện rộng.

Lý vội vàng nhảy vào một giao thông hào gần đó. Đất đá bắn lên tung tóe, tiếng nổ "lụp bụp, lụp bụp" kéo dài như một cơn mưa thép. Anh nín thở, ôm chặt chiếc mũ sắt, cơ thể co rúm lại. Mùi thuốc súng và đất cháy sộc vào mũi.

Khi tiếng nổ cuối cùng tắt hẳn, một sự im lặng đáng sợ bao trùm. Lý từ từ ngóc đầu lên. Toàn bộ con đường vừa được khai thông giờ đây đã bị cày xới thêm một lần nữa. Những quả bom bi nhỏ nằm rải rác khắp nơi.

Và rồi anh nhìn thấy. Ở ngay giữa con đường, nơi anh vừa phá bom, có một vết máu lớn. Đó là máu của Bổng, chiến sĩ trẻ nhất tiểu đội, người chỉ mới tham gia được hai tháng, người luôn mang theo một cuốn sổ nhỏ ghi lại những câu thơ anh chép được. Bổng, vì cố gắng mang tấm bạt che cho dụng cụ phá bom để tránh bom bi làm hỏng, đã bị trúng mảnh đạn.

Lý bò lại gần. Bổng nằm đó, sắc mặt trắng bệch.

"Thủ trưởng... Con đường..." - Bổng thều thào, ánh mắt vẫn hướng về con đường vừa được khai thông.

"An toàn rồi, em yên tâm. Anh em đang tới..." - Lý cố gắng trấn an, bàn tay run rẩy ép chặt vết thương của Bổng.

"Không... Em thấy rồi... Lại có... Lại có quả chưa nổ, bom bi từ... từ một quả mẹ... còn sót..."

Lý nhìn theo ánh mắt Bổng. Đúng như lời Bổng nói, ở mép đường, một quả bom bi nhỏ đã bật ra nhưng chưa kịp kích hoạt, nó nằm đó, lấp ló dưới một tảng đá. Dù chỉ là một quả bom bi, nhưng nó đủ sức làm nổ tung bánh xe của đoàn vận tải.

"Mày cố giữ, Bổng! Anh sẽ quay lại với cáng ngay!" - Lý nói.

"Không kịp... xe... xe sắp tới rồi..." - Bổng thở dốc.

Trong tích tắc, Lý hiểu ra vấn đề. Xe của đoàn vận tải đã gần đến. Anh không thể bỏ mặc Bổng, nhưng anh cũng không thể để cả đoàn xe, cả chiến dịch bị đình trệ vì một quả bom nhỏ.

Anh cúi xuống, ôm chặt Bổng một lần cuối, nói bằng giọng kiên quyết: "Anh sẽ trở lại. Mày phải sống."

Sau đó, anh lao về phía quả bom bi.

Anh không có đủ thời gian để tìm kiếm dụng cụ hay dùng bất kỳ kỹ thuật nào. Anh biết, trong tình huống này, chỉ có một cách để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho đoàn xe: Phải dùng chính thân mình để làm vật chắn.

Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, không có sự sợ hãi, chỉ có một ý niệm duy nhất: "Con đường phải thông."

Lý dùng hết sức mạnh còn sót lại, đạp mạnh chân vào tảng đá, đẩy quả bom bi văng xa nhất có thể khỏi tuyến đường, sau đó, anh lao mình xuống, dùng toàn bộ cơ thể đè lên nó.

Cũng chính lúc đó, tiếng còi xe tải đầu tiên của đoàn vận tải vang lên, càng lúc càng gần, càng lúc càng rõ...

Một tiếng nổ nhỏ, nhưng sắc lạnh, vang lên. Không phải tiếng nổ của sự hủy diệt mà là tiếng nổ của sự hy sinh.

...

Khi đoàn công binh cứu hộ đến nơi, bình minh đã lên rực rỡ, nhuộm đỏ cả con đường Trường Sơn lầy lội.

Họ thấy Bổng đang được một chiến sĩ khác chăm sóc, khuôn mặt tái mét nhưng vẫn sống.

Và họ thấy Lý. Anh nằm đó, cạnh con đường đã thông, cơ thể bị mảnh bom bi găm vào, nhưng tay vẫn ôm chặt một nắm đất đỏ. Máu anh thấm xuống, hòa vào lớp đất bùn Trường Sơn.

Thủ trưởng Kiên quỳ xuống, đôi mắt nhòe đi, tay run rẩy sờ vào vai Lý.

"Con đường... thông rồi..." - Một tiếng thở dài nhẹ thoát ra từ Lý, mang theo sự mãn nguyện cuối cùng.

Đoàn xe vận tải nối đuôi nhau đi qua. Tiếng động cơ xe tải ầm ầm vang vọng, không còn là mối đe dọa, mà là âm thanh của sự sống, của hy vọng, của chiến thắng.

Họ đã đi qua, đi qua ngay bên cạnh nơi Lý đã ngã xuống, mang theo lương thực, vũ khí, thuốc men cho tiền tuyến. Họ không biết, dưới lớp đất đỏ kia, máu của một người lính công binh đã đổ xuống chỉ để đổi lấy sự thông suốt của con đường.

Người lính mở đường Lý đã trở thành một phần của huyền thoại Trường Sơn, một phần của đất nước. Anh đã nằm lại, nhưng con đường anh mở thì vẫn cứ kéo dài mãi, con đường của máu và hoa, con đường dẫn đến độc lập, tự do.

Sứ mệnh đã hoàn thành. Anh đã dùng chính sinh mạng mình để trở thành chiếc cầu nối cuối cùng trên con đường máu lửa.