Hồi ức về ngày hòa bình lập lại
Tháng 4 năm 1975.
Sau nhiều năm chiến tranh khốc liệt, khắp các chiến trường đều vang lên những tin chiến thắng dồn dập.
Ở một đơn vị bộ đội đang đóng quân gần Sài Gòn, người lính trẻ Trần Văn Nam vẫn chưa thể tin rằng:
Ngày hòa bình đã thật sự đến rất gần.
Nam quê ở Quảng Trị.
Mười năm trước, anh rời quê hương khi mới mười chín tuổi.
Ngày lên đường nhập ngũ, quê anh còn chìm trong khói lửa.
Mẹ tiễn con ra đầu làng mà nước mắt cứ lặng lẽ rơi.
Bà chỉ nói:
“Ráng sống mà trở về nghe con.”
Từ ngày ấy, tuổi trẻ của Nam gắn liền với:
Những cánh rừng Trường Sơn
Những đêm hành quân
Và tiếng bom đạn không lúc nào ngơi
Anh đã đi qua biết bao chiến trường.
Chứng kiến:
Đồng đội hy sinh
Những ngôi làng cháy đỏ trong bom đạn
Và cả những cuộc chia ly không ngày hẹn gặp lại
Nhiều lần Nam từng nghĩ:
Không biết mình có còn sống để thấy ngày hòa bình không.
Vậy mà sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, điều ấy cuối cùng đã trở thành sự thật.
Buổi sáng hôm ấy, cả đơn vị đang chuẩn bị tiếp tục hành quân thì bất ngờ nghe tin:
Sài Gòn đã được giải phóng.
Ban đầu, không ai dám tin.
Mọi người nhìn nhau lặng đi vài giây.
Rồi tiếng reo hò bất ngờ vang lên khắp doanh trại.
Có người ôm chầm lấy đồng đội.
Có người bật khóc.
Có người cứ đứng im lặng vì xúc động quá lớn.
Nam siết chặt chiếc mũ tai bèo trong tay mà mắt đỏ hoe.
Anh ngước nhìn bầu trời xanh lộng gió sau nhiều ngày khói lửa rồi khẽ nói:
“Hòa bình thật rồi…”
Đó là lần đầu tiên sau bao năm chiến tranh, người lính cảm nhận được sự bình yên rõ ràng đến vậy.
Không còn:
Tiếng bom gầm trên đầu
Tiếng còi báo động
Hay những cuộc hành quân trong đêm tối
Chỉ còn tiếng cười, tiếng hát và những cái bắt tay nghẹn ngào.
Chiều hôm ấy, đơn vị tiến vào thành phố.
Hai bên đường, người dân đứng chật kín.
Cờ đỏ sao vàng tung bay rực khắp phố phường.
Tiếng reo mừng vang dội cả bầu trời.
Những người mẹ già ôm lấy bộ đội mà khóc.
Những em nhỏ chạy theo đoàn quân cười rạng rỡ.
Nam chưa bao giờ nhìn thấy nhiều nụ cười đến thế sau những năm dài chiến tranh.
Một bà cụ tóc bạc run run nắm tay anh:
“Các con vất vả quá rồi…”
Nghe vậy, Nam nghẹn lòng không nói nên lời.
Trong khoảnh khắc ấy, anh chợt nhớ tới:
Mẹ già nơi quê nhà
Những người đồng đội đã ngã xuống
Và cả tuổi trẻ đã gửi lại chiến trường
Niềm vui hòa bình càng lớn thì nỗi nhớ những người không còn nữa càng sâu sắc.
Buổi tối đầu tiên của ngày hòa bình, đơn vị đóng quân bên ngoài thành phố.
Không ai ngủ được.
Mọi người ngồi quây quần bên nhau dưới ánh đèn vàng nhạt.
Người kể chuyện ngày trở về.
Người nhắc tên những đồng đội đã hy sinh.
Có chiến sĩ lặng lẽ lấy trong ba lô ra lá thư chưa kịp gửi.
Có người ngồi nhìn thật lâu vào tấm ảnh gia đình đã bạc màu.
Nam cũng lấy từ túi áo ra chiếc khăn tay mẹ thêu năm nào.
Anh vuốt nhẹ từng đường chỉ rồi khẽ mỉm cười.
Sau bao năm chiến tranh, cuối cùng anh đã có thể trở về.
Nhưng trong lòng anh hiểu rằng:
Hòa bình hôm nay được đổi bằng biết bao máu xương.
Vài ngày sau, Nam trở lại quê hương Quảng Trị.
Con đường làng năm xưa giờ vẫn còn dấu tích bom đạn.
Nhiều mái nhà đã mất.
Nhiều người quen không còn nữa.
Nhưng điều khiến anh xúc động nhất là khi nhìn thấy mẹ đứng trước cổng nhà.
Bà già đi rất nhiều.
Mái tóc đã bạc trắng.
Khi thấy con trai trong bộ quân phục bước về, bà đứng lặng vài giây rồi òa khóc.
Nam chạy tới ôm chầm lấy mẹ.
Cả hai mẹ con không nói được lời nào.
Bởi có những cảm xúc không cần lời cũng đủ hiểu.
Đêm ấy, lần đầu tiên sau mười năm, Nam được ngủ trong ngôi nhà quê của mình.
Không còn tiếng bom.
Không còn cảnh thức giấc vì báo động.
Chỉ còn tiếng gió thổi qua hàng tre và tiếng côn trùng ngoài vườn.
Nam nằm lặng rất lâu.
Anh nhận ra:
Hòa bình đôi khi giản dị chỉ là được ngủ yên trong chính ngôi nhà của mình.
Nhiều năm sau, khi đã trở thành ông lão tóc bạc, Nam vẫn thường kể cho con cháu nghe về ngày 30 tháng 4 năm ấy.
Ông kể:
Về những giọt nước mắt ngày chiến thắng
Những cái ôm nghẹn ngào
Và cảm giác thiêng liêng khi đất nước hoàn toàn hòa bình
Đứa cháu nhỏ từng hỏi:
“Ông ơi, ngày đó vui lắm hả ông?”
Ông Nam nhìn xa xăm rồi chậm rãi đáp:
“Vui lắm… vì từ ngày ấy người Việt Nam mới thật sự được sống trong hòa bình.”
Nói rồi ông lặng im nhìn lá cờ đỏ đang tung bay trước sân nhà.
Trong ký ức ông, ngày hòa bình lập lại mãi mãi là:
Ngày đẹp nhất của cuộc đời
Ngày kết thúc những năm tháng đau thương
Và ngày cả dân tộc bước sang một trang mới
“Hồi ức về ngày hòa bình lập lại” không chỉ là câu chuyện về niềm vui chiến thắng…
Mà còn là câu chuyện về:
Sự hy sinh của cả một thế hệ
Khát vọng hòa bình
Và giá trị thiêng liêng của độc lập dân tộc
