HƠN 40 NĂM TÌM NGƯỜI LÍNH CHE ĐẠN, THOÁT LƯỠI HÁI TỬ THẦN NƠI BIÊN GIỚI VIỆT - TRUNG
Năm 1984, phóng viên trẻ người Đan Mạch tên Thomas Bo Pedersen đến Việt Nam để tìm hiểu về đất nước vừa bước ra khỏi cuộc kháng chiến chống Mỹ nhưng vẫn chưa có được sự bình yên trọn vẹn. Khi ấy, nơi biên giới phía Bắc, tiếng súng vẫn chưa hoàn toàn im lặng. Những người lính Việt Nam vẫn ngày đêm bám trụ trên các điểm cao, trong những dãy núi đá xám lạnh, bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Thomas theo chân bộ đội lên mặt trận. Trước mắt ông là một thế giới hoàn toàn khác với cuộc sống thanh bình ở châu Âu. Những con đường mòn ngoằn ngoèo men theo sườn núi, những công sự được đào sâu trong lòng đất đá, những khu rừng loang lổ dấu tích bom đạn và những gương mặt người lính trẻ sạm nắng, luôn căng mình trước hiểm nguy rình rập.Ngày hôm đó, bầu trời vùng biên phủ một màu xám đục. Không ai biết chính xác khi nào những loạt pháo sẽ lại trút xuống. Chiến trường nơi đây vốn như vậy.Rồi điều ấy đã xảy ra. Những tiếng rít ghê người bất ngờ xé toạc không gian. Đạn pháo từ phía bên kia biên giới lao tới. Mặt đất rung chuyển. Khói bụi bốc lên mù mịt. Những cột đất đá tung cao giữa sườn núi. Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, Thomas gần như chết lặng. Ông chưa từng trải qua cảm giác nào như vậy. Tiếng nổ dồn dập, tiếng đất đá rơi lộp bộp, tiếng hô vang của những người lính tìm vị trí trú ẩn hòa vào nhau thành một âm thanh dữ dội của chiến tranh.Đúng lúc ấy, một người lính Việt Nam trẻ tuổi lao tới. Anh xô mạnh Thomas ngã xuống đất rồi dùng chính cơ thể mình che chắn cho người phóng viên nước ngoài giữa làn đạn pháo đang trút xuống. Hành động ấy diễn ra chỉ trong vài giây ngắn ngủi, bản năng như một phản xạ tự nhiên của người lính trước nguy hiểm. Nhưng chính vài giây ấy đã cứu mạng Thomas.Rồi thời gian cuốn mọi thứ đi. Chiến tranh dần lùi xa. Thomas trở về Đan Mạch, tiếp tục công việc báo chí, . Hai con người từ hai đất nước khác nhau, gặp nhau trong một khoảnh khắc giữa chiến trường rồi mất liên lạc hoàn toàn.Suốt hơn bốn mươi năm, Thomas chỉ còn giữ lại một tấm ảnh đen trắng đã bạc màu cùng ký ức về người đã cứu mạng mình. Ông không biết người lính ấy tên là gì, quê ở đâu, còn sống hay đã hy sinh. Nhiều lần nhìn lại bức ảnh cũ, ông tự hỏi cuộc đời người chiến sĩ năm ấy đã đi về đâu. Trong sâu thẳm, ông luôn cảm thấy mình đang mang một món nợ ân tình chưa thể trả.Từ mong muốn giản dị nhưng day dứt ấy, một hành trình đặc biệt đã bắt đầu. Phóng viên Đặng Bảo Thảo của Truyền hình Quốc phòng Việt Nam cùng nhiều cựu chiến binh đã vào cuộc. Họ lần tìm từ những ký ức mờ nhạt còn sót lại, từ những bức ảnh cũ, những trang hồ sơ thất lạc và những lời kể đã nhuốm màu thời gian.Cuộc tìm kiếm kéo dài qua nhiều địa phương, gặp gỡ nhiều nhân chứng. Có những manh mối tưởng chừng mở ra hy vọng rồi lại dẫn tới ngõ cụt. Và cuối cùng, điều kỳ diệu đã đến. Người lính năm ấy được xác định là ông Lê Phạm La. Năm 1984, ông mới 24 tuổi. Chính ông là người đã lao tới che chắn cho Thomas giữa cơn mưa pháo trên mặt trận biên giới phía Bắc. Điều đặc biệt là suốt cuộc đời mình, ông La chưa từng nghĩ hành động ấy lại được một người ở cách nửa vòng trái đất ghi nhớ lâu đến vậy.Nhưng cuộc hội ngộ mà Thomas chờ đợi lại không thể diễn ra theo cách ông mong muốn nhất. Ông Lê Phạm La đã qua đời hơn hai mươi năm trước.Khi các phóng viên đưa cho Thomas xem bức ảnh của người lính năm xưa, ông lặng đi rất lâu. Ánh mắt ông như xuyên qua lớp thời gian để trở về với sườn núi đầy khói lửa của mùa hè năm 1984.Rồi ông nghẹn ngào: “Đó là ông ấy sao? Người lính đã cứu mạng tôi? Trời ơi... Tôi nhận ra ông ấy ngay. Khi ai đó cứu mạng bạn, bạn sẽ không bao giờ quên khuôn mặt của họ”.Hơn bốn mươi năm đã trôi qua. Những hố pháo trên sườn núi năm nào đã phủ đầy cỏ xanh. Nhiều người lính từng đi qua cuộc chiến ấy cũng đã trở thành người thiên cổ. Nhưng lòng biết ơn thì vẫn còn nguyên vẹn. Câu chuyện của Thomas Bo Pedersen và người lính Lê Phạm La là một lát cắt nhỏ của chiến tranh, nơi giữa khói lửa khốc liệt nhất vẫn tỏa sáng những phẩm chất đẹp đẽ nhất của con người.



