Hồng Hà – Ký ức về mùa Thu độc lập

Trong lịch sử của báo chí cách mạng Việt Nam, có những người không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng lại dùng ngòi bút để ghi lại những năm tháng đầy biến động của dân tộc. Họ có mặt ở những nơi lịch sử đang diễn ra, quan sát, ghi chép và truyền tải những câu chuyện của đất nước đến với nhân dân. Hồng Hà là một trong những con người như thế – một nhà báo đã dành phần lớn cuộc đời mình cho nghề báo và mang theo ký ức về mùa Thu độc lập suốt những năm tháng sau này.

Hồng Hà tên thật là Hà Văn Trường, sinh ngày 5 tháng 9 năm 1928. Ông quê ở Quảng An, Hà Nội nhưng sinh ra và lớn lên tại thành phố Nam Định.

Ông trưởng thành trong những năm đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân Pháp, khi những phong trào yêu nước và đấu tranh cách mạng ngày càng phát triển.

Từ khi còn rất trẻ, Hồng Hà đã sớm đến với nghề báo.

Năm 1943, khi mới khoảng mười lăm tuổi, ông bắt đầu dịch và gửi bài cho một tờ báo ở Hà Nội.

Có lẽ khi ấy, ông chưa thể nghĩ rằng những trang viết đầu tiên sẽ mở đầu cho một cuộc đời gắn bó lâu dài với báo chí và những sự kiện lớn của đất nước.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hồng Hà được đưa về làm phóng viên thời sự của Báo Cứu Quốc.

Đó là những ngày đất nước vừa giành được độc lập.

Công việc của một người phóng viên khi ấy không hề dễ dàng.

Không có những phương tiện hiện đại để truyền tin.

Không có điện thoại thông minh hay Internet.

Người phóng viên chủ yếu dựa vào đôi mắt để quan sát, trí nhớ để ghi lại và cây bút để kể lại những điều mình chứng kiến.

Và Hồng Hà đã có mặt trong một trong những thời khắc đặc biệt nhất của lịch sử dân tộc.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Hà Nội bước vào một mùa Thu đặc biệt.

Hàng vạn người dân từ khắp nơi đổ về Quảng trường Ba Đình.

Cờ đỏ sao vàng xuất hiện trên những con đường.

Không khí của ngày Độc lập tràn ngập khắp thành phố.

Hồng Hà khi ấy còn rất trẻ, nhưng ông đã có mặt tại Quảng trường Ba Đình để chứng kiến buổi lễ lịch sử.

Ông nhìn thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh bước lên lễ đài.

Rồi giọng nói vang lên giữa quảng trường.

Tuyên ngôn Độc lập được đọc trước đồng bào cả nước.

Một đất nước sau nhiều năm chịu cảnh mất nước đã tuyên bố với thế giới rằng Việt Nam là một quốc gia độc lập.

Đối với một người làm báo, đó không chỉ là một sự kiện để đưa tin.

Đó là một khoảnh khắc mà cả cuộc đời có lẽ chỉ được chứng kiến một lần.

Hồng Hà đã nhìn thấy biển người trong ngày hôm ấy.

Ông đã nghe những tiếng hô vang của đồng bào.

Ông đã nhìn thấy những lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa mùa Thu Hà Nội.

Và tất cả những hình ảnh ấy trở thành một phần ký ức mà ông mang theo trong suốt cuộc đời làm báo.

Những năm tháng sau đó, Hồng Hà tiếp tục gắn bó với báo chí cách mạng.

Ông đi qua hai cuộc kháng chiến, làm phóng viên, nhà bình luận và đảm nhận nhiều công việc khác nhau trong lĩnh vực báo chí.

Công việc đưa ông đến nhiều nơi, gặp nhiều con người và chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng của đất nước.

Nhưng dù trải qua bao nhiêu năm, ký ức về mùa Thu năm 1945 vẫn là một dấu ấn đặc biệt.

Bởi đó là thời khắc ông được tận mắt chứng kiến một dân tộc bước sang một trang mới.

Không chỉ viết về lịch sử, Hồng Hà còn góp phần lưu giữ lịch sử.

Nhiều năm sau ngày Độc lập, ông cùng các đồng nghiệp sang Pháp tìm kiếm những tư liệu quý về Chủ tịch Hồ Chí Minh và cuộc Cách mạng Tháng Tám.

Trong hành trình ấy, đoàn công tác đã tìm thấy những thước phim tư liệu quý giá về ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Những hình ảnh tưởng như đã nằm lại trong quá khứ lại được tìm về.

Một lần nữa, mùa Thu năm 1945 hiện lên trước mắt những thế hệ sau qua những thước phim.

Với Hồng Hà, đó có lẽ không chỉ là một công việc của người làm báo.

Đó còn là cách ông giữ lại một phần ký ức của dân tộc.

Bởi thời gian có thể làm con người già đi.

Những con phố có thể thay đổi.

Những thế hệ từng đứng ở Quảng trường Ba Đình ngày ấy cũng dần trở thành những người của quá khứ.

Nhưng những câu chuyện họ kể lại vẫn có thể sống tiếp.

Hồng Hà đã dành gần như trọn cuộc đời mình cho nghề báo.

Từ một người thanh niên bắt đầu cầm bút khi tuổi đời còn rất trẻ, ông đã trở thành một nhà báo có nhiều đóng góp cho nền báo chí cách mạng Việt Nam.

Nhưng có lẽ điều khiến người ta nhớ đến ông không chỉ là những chức vụ hay những bài viết.

Đó còn là hình ảnh một người đã tận mắt chứng kiến mùa Thu độc lập và sau này dành nhiều tâm huyết để lưu giữ những ký ức ấy cho thế hệ mai sau.

Nếu những người lính ngoài chiến trường bảo vệ đất nước bằng lòng dũng cảm, thì những người làm báo góp phần bảo vệ ký ức của dân tộc bằng những trang viết và những tư liệu lịch sử.

“Thời hoa lửa” của Hồng Hà được viết bằng những năm tháng cầm bút, bằng những chuyến đi và bằng ký ức về một mùa Thu đặc biệt của đất nước.

Ngọn lửa mà ông để lại là ngọn lửa của nghề báo, của trách nhiệm với sự thật và của ý thức gìn giữ những ký ức lịch sử.

Để hôm nay, khi nhắc đến mùa Thu năm 1945, chúng ta không chỉ nhớ đến một ngày đất nước giành được độc lập.

Chúng ta còn nhớ đến những con người đã có mặt trong ngày ấy, đã nhìn thấy, đã ghi lại và đã dành cả cuộc đời để kể lại câu chuyện của mùa Thu độc lập cho những thế hệ sau.