HQ-605 – con tàu chìm xuống, lá cờ vẫn ở lại Len Đao

Khi nhắc đến ngày 14 tháng 3 năm 1988, người ta thường nhớ tới Gạc Ma, nơi 64 chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh trong khi bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Nhưng trận chiến hôm ấy không chỉ diễn ra tại một bãi đá. Cùng thời điểm tại Cô Lin và Len Đao, những con tàu khác của Việt Nam cũng phải đối mặt với hỏa lực của các tàu chiến Trung Quốc.

Ở hướng Len Đao là tàu vận tải HQ-605.

Những ngày đầu năm 1988, tình hình tại quần đảo Trường Sa trở nên đặc biệt căng thẳng. Hải quân Việt Nam triển khai chiến dịch CQ-88, đưa lực lượng và vật liệu ra đóng giữ, xây dựng công trình trên các bãi đá thuộc chủ quyền của Việt Nam.

HQ-605 khi ấy là một tàu vận tải của Lữ đoàn 125 Hải quân. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Đá Đông, tàu nhận được bức điện tối mật của Bộ Tư lệnh Hải quân, yêu cầu khẩn trương cơ động đến Len Đao và có mặt trước 6 giờ sáng ngày 14 tháng 3.

Mệnh lệnh đến trong tình trạng gấp gáp. Len Đao là một bãi đá chìm, chỉ nhô lên một phần khi thủy triều xuống, nhưng có vị trí quan trọng trong cụm Sinh Tồn. Nếu không kịp thời cắm cờ và triển khai lực lượng, chủ quyền của Việt Nam tại đây sẽ đứng trước nguy cơ bị xâm phạm.

HQ-605 lập tức lên đường. Sau một hành trình gần 29 giờ trên biển, khoảng 5 giờ sáng ngày 14 tháng 3, con tàu tới Len Đao. Trời còn chưa sáng rõ, cán bộ, chiến sĩ đã hạ xuồng đưa một tổ công tác vào bãi cạn.

Hai lá quốc kỳ Việt Nam được cắm lên Len Đao.

Giữa vùng biển mênh mông, những lá cờ ấy không chỉ là dấu hiệu nhận biết. Chúng khẳng định sự hiện diện và chủ quyền liên tục của Việt Nam đối với bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa.

Hơn hai giờ sau, các tàu chiến Trung Quốc xuất hiện. Khoảng sau 8 giờ, một tàu hộ vệ tên lửa từ hướng Gạc Ma tiến đến rồi nã pháo trực tiếp vào HQ-605.

Những phát đạn đầu tiên đánh trúng cabin chỉ huy. Những loạt tiếp theo xuyên vào thân tàu, làm nhiều vị trí bốc cháy. HQ-605 vốn là tàu vận tải, không được thiết kế để đối đầu với tàu chiến có hỏa lực mạnh. Cán bộ, chiến sĩ trên tàu tìm cách chữa cháy, cứu người bị thương và bảo vệ phương tiện, nhưng ngọn lửa ngày càng lan rộng.

Con tàu bị thương nặng và có nguy cơ chìm. Chỉ huy HQ-605 buộc phải ra lệnh cho bộ đội rời tàu, bơi vào bãi Len Đao.

Rời tàu không có nghĩa là rời bỏ vị trí.

Những người còn đủ sức đưa thương binh xuống xuồng. Những người khác bám vào thành xuồng hoặc tự bơi giữa sóng biển. Khi tới được bãi đá, họ tiếp tục tổ chức cứu chữa đồng đội và bảo vệ hai lá cờ đã cắm từ sáng sớm.

Trong trận chiến tại Len Đao, sáu cán bộ, chiến sĩ HQ-605 hy sinh. Trong số đó có Trung úy Phan Hữu Doan, Thuyền phó của tàu. Một số người bị thương, nhưng lực lượng còn lại vẫn kiên trì bám trụ.

Chiều 14 tháng 3, tàu HQ-614 cùng một số tàu Hải quân Việt Nam tới khu vực tiếp ứng. Thương binh và thi hài các liệt sĩ được đưa về đảo Sinh Tồn. Phần thân tàu HQ-605 vẫn tiếp tục cháy trên biển.

Đến khoảng 6 giờ sáng ngày 15 tháng 3, HQ-605 chìm hoàn toàn gần Len Đao. Những cuộc khảo sát sau này xác định xác con tàu nằm ở độ sâu khoảng 40 mét.

Tàu chìm, nhưng Len Đao không mất.

Lá cờ Việt Nam vẫn hiện diện trên bãi đá. Lực lượng Hải quân tiếp tục bám giữ và củng cố vị trí. Trong những năm sau đó, Len Đao được xây dựng thành một điểm đóng quân vững chắc trong hệ thống bảo vệ quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Câu chuyện HQ-605 thường ít được nhắc hơn HQ-604 tại Gạc Ma hay HQ-505 tại Cô Lin. HQ-604 gắn với sự hy sinh của 64 chiến sĩ; HQ-505 được nhớ đến bởi quyết định lao tàu lên bãi Cô Lin, biến con tàu thành một cột mốc chủ quyền. Còn HQ-605 để lại một hình ảnh khác: một con tàu chìm xuống đáy biển nhưng những người lính của nó vẫn bám đá, giữ cờ và không rời vị trí.

Ở Len Đao, sự hiện diện của Việt Nam được bảo vệ bằng một cuộc hành trình khẩn cấp, hai lá quốc kỳ cắm lúc bình minh và sự hy sinh của sáu người lính.

Ngày nay, những con tàu đi qua vùng biển Len Đao vẫn dành thời gian tưởng niệm những cán bộ, chiến sĩ đã nằm lại. Dưới đáy biển gần bãi đá, xác HQ-605 trở thành một chứng tích không lời về ngày 14 tháng 3 năm 1988.

Con tàu đã chìm, nhưng nhiệm vụ của nó được hoàn thành.

Bởi sau khói lửa, lá cờ Việt Nam vẫn ở lại Len Đao.