Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn
Trần Hưng Đạo tên thật là Trần Quốc Tuấn. Ông là con An sinh vương Trần Liễu, cháu gọi Trần Thái Tông bằng chú. Quê ở làng Tức Mặc, phủ Thiên Trường, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định. Được phong ấp ở hương Vạn Kiếp, thuộc huyện Chí Linh, châu Nam Sách, lộ Lạng Giang. Ông sinh năm 1226, mất năm 1300, thọ 74 tuổi. Ông là anh hùng dân tộc, “Bình Bắc Đại Nguyên Soái”, là nhà quân sự thiên tài, nhà chính trị vẹn toàn tài đức, bậc “đại bút”. Tượng thờ Trần Hưng Đạo tại bến Bạch Đằng
Trần Quốc Tuấn từ nhỏ đã nổi tiếng là người thông minh, ham thích trò đánh trận và biết làm thơ từ năm sáu tuổi. Khi trưởng thành, ông tích lũy học vấn uyên bác, giỏi cả văn chương lẫn quân sự, thạo binh pháp cùng các kỹ năng cưỡi ngựa, bắn cung. Năm 1257, ông đảm nhận trọng trách cầm quân giữ biên thùy phía Bắc trong lần quân Nguyên xâm lược nước ta đầu tiên. Đến hai cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai và thứ ba, ông được tin tưởng giao chức Tiết chế Thống lĩnh toàn quân, lãnh đạo quân dân ta giành chiến thắng lẫy lừng và quét sạch bóng giặc khỏi bờ cõi.
Là một vị tướng tài ba kiêm toàn văn võ, ông luôn đánh giá đúng tầm quan trọng của nhân dân như nền tảng xã tắc và lực lượng quân đội như cánh chim bảo vệ đất nước. Từ tư tưởng cốt lõi đó, ông đề ra đường lối quân sự mang tính nhân dân sâu sắc, điển hình là hai cuộc rút lui chiến lược khỏi Thăng Long nhằm bảo toàn lực lượng và chờ thời cơ phản công. Bên cạnh đó, các chiến lược thực hiện "vườn không nhà trống", sự kết hợp nhịp nhàng giữa hương binh với quân chính quy, cùng những trận phục kích lịch sử như trên sông Bạch Đằng đã tạo nên danh tiếng lẫy lừng khiến ngay cả kẻ thù cũng phải kính trọng tên gọi Hưng Đạo Vương.
Không chỉ sở hữu tư tưởng quân sự kiệt xuất, Trần Quốc Tuấn còn là tấm gương sáng về lòng trung nghĩa, sẵn sàng gạt bỏ hiềm khích cá nhân để hợp lực cùng tôn thất và tướng tá phò vua giúp nước. Lòng kiên trung ấy thể hiện rõ qua câu nói nổi tiếng với vua Trần Thánh Tông: "Xin bệ hạ hãy chém đầu tôi trước rồi sau sẽ hàng". Đến phút cuối đời, ông vẫn dặn dò vua Trần Anh Tông bài học trị quốc cốt lõi là phải biết nới sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, khẳng định vị thế một công thần đại thần và một anh hùng vĩ đại của dân tộc.
Bên cạnh tài cầm quân và tư tưởng lấy dân làm gốc, ông còn mở rộng lòng trọng dụng nhân tài khi chủ động tiến cử nhiều người giỏi ra giúp nước mà không phân biệt nguồn gốc xuất thân, giúp những tên tuổi như Phạm Ngũ Lão, Dã Tượng, Yết Kiêu lập nên nhiều đại công.
Ngày 20 tháng Tám năm Canh Tý (3-IX-1300), ông qua đời tại Vạn Kiếp và được triều đình truy phong danh hiệu Thái Sư Thượng Phụ Thượng Quốc Công, Nhân võ Hưng Đạo Đại Vương. Ngày nay, đền thờ của ông đặt tại Vạn Kiếp vẫn thường được nhân dân kính cẩn gọi là Đền Kiếp Bạc.
