"Hung thần đèo Hải Vân – Anh hùng Bùi Chát: Người chặn đứng những đoàn tàu giặc"
Được mệnh danh là "Người anh hùng đầu tiên của đất Quảng" trong kháng chiến chống Pháp, Bùi Chát là nỗi khiếp đảm của quân đội Pháp trên tuyến đường sắt xuyên Việt và tại nội ô Hội An. Ông nổi tiếng với những trận đánh táo bạo: một mình đột nhập thị xã giữa ban ngày bắt sống Tỉnh trưởng địch, hay chỉ huy tổ công binh giật mìn hất tung cả đoàn tàu quân sự xuống vực đèo Hải Vân.
Trên dải đất miền Trung kiên cường, tên tuổi Anh hùng Bùi Chát gắn liền với những chiến công vang dội của lực lượng công binh và biệt động. Xuất thân từ một người thợ thủ công nghèo tại phố cổ Hội An, ông sớm tham gia cách mạng với bầu nhiệt huyết sục sôi. Ông không chỉ đánh giặc giỏi mà còn đánh rất "hiểm", thường chọn những nơi địch chủ quan nhất để ra đòn.
Giai đoạn đầu kháng chiến, Bùi Chát hoạt động trong đội biệt động thị xã Hội An. Ông đã thực hiện hàng chục trận tập kích ngay trong lòng địch, tiêu diệt nhiều tên ác ôn khét tiếng. Điển hình là trận đột nhập táo bạo giữa ban ngày vào dinh Tỉnh trưởng, bắt sống tên đầu sỏ ngay tại bàn làm việc trước sự ngỡ ngàng của cả hệ thống phòng vệ địch. Chiến công này đã làm nức lòng quân dân Quảng Nam thời bấy giờ.
Khi chuyển sang làm nhiệm vụ đánh giao thông, Bùi Chát trở thành "hung thần" đối với các đoàn tàu quân sự Pháp, đặc biệt là tại khu vực đèo Hải Vân hiểm trở. Ông đã dày công nghiên cứu quy luật chạy tàu, cách bố trí mìn để đạt hiệu quả cao nhất. Trận đánh nổi tiếng nhất diễn ra vào tháng 12 năm 1953, sau 10 ngày đêm kiên trì mai phục trong mưa rét, tổ chiến đấu do ông chỉ huy đã giật mìn hất tung một đoàn tàu chở đầy lính và vũ khí xuống vực sâu, tiêu diệt gọn gần 100 tên địch. Sự xuất hiện của Bùi Chát trên các tuyến đường giao thông huyết mạch khiến quân Pháp luôn sống trong nơm nớp lo sợ, gọi ông là "bóng ma trên đường ray".
Năm 1955, Bùi Chát vinh dự là người con đầu tiên của Quảng Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân. Sau đó, ông tập kết ra Bắc rồi lại vượt Trường Sơn trở về miền Nam chiến đấu chống Mỹ và anh dũng hy sinh năm 1966 tại chiến trường Trị - Thiên.
Đối với sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Đồng Tháp, tấm gương của Anh hùng Bùi Chát là bài học về sự mưu trí và lòng dũng cảm. Ông chứng minh rằng, dù vũ khí thô sơ, nhưng nếu biết dựa vào địa hình, nắm chắc quy luật của địch và có tinh thần quyết chiến, chúng ta có thể đánh bại những đội quân hùng hậu nhất. Tinh thần tiến công không ngừng nghỉ của ông mãi là ngọn lửa soi đường cho thế hệ trẻ hôm nay.
