HƯỞNG ỨNG NAM KỲ KHỞI NGHĨA

Tháng 9-1939, chiên tranh thế giới lần thứ hai nổ ra, thực dân Pháp ra sức vơ vét sức người, sức của của nhân dân ta đê phục vụ cho cuộc chiến tranh ở chính quốc, đồng thời đàn áp khốc liệt phong trào cách mạng. Trước tỉnh hình mới, Đảng ta chủ trương chuyển hướng hoạt động lây giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu.

Năm 1939, tại Phước Long thực dân Pháp lùng bặt cán bộ cách mạng đã làm cho phong trào cách mạng Phước Long bị tổn thất, chi bộ tiếp tục rút vào hoạt động bí mật. Nhiều cán bộ, đảng viên một số nơi như Tân Xuân, Lộc Thuận, Châu Bình về ở địa bàn Phước Long vẫn được nhân dân Phước Long che giấu, nuôi chứa thường xuyên như đồng chí Trần Thị Lúa (Bảy Lúa, vợ đồng chí Đỗ Nghĩa Trọng - Bí thư Tỉnh ủy Bên Tre giai đoạn chuẩn bị Nam Kỳ khởi nghĩa).

Trong thời gian này, Tỉnh ủy Bến Tre do đồng chí Đỗ Nghĩa Trọng (Bí thư Tỉnh ủy) đã đến hoạt động ở làng Lương Quới chỉ đạo cho các nơi chuẩn bị khởi nghĩa. Sau cuộc họp chuẩn bị khởi nghĩa tại nhà Tám Nhỏ (Rạch Vọp - Châu Bình) bị lộ, thực dân Pháp và tay sai bao vây, đồng chí Đỗ Nghĩa Trọng bị giặc truy bắt phải chạy sang làng Vang Quới (Bình Đại), sau đó bị giặc bắt ở Gò Công (Tiền Giang); đồng chí Phạm Thái Bường thay làm Bí thư Tỉnh ủy tiếp tục về địa bàn Giồng Trôm hoạt động và đứng chân ở Phước Long, Sơn Phú. Nhờ sự hỗ trợ của Tỉnh ủy các đồng chí ở

địa phương đã nắm chủ trương chuẩn bị khởi nghĩa của trên và có kế hoạch Xứ uý Nam kỳ quyết định khởi nghĩa ngày 23-11-1940. Hưởng ứng Nam ký khởi nghĩa, chi bộ Phước Long thực hiện chỉ đao của quận uý Châu Thành lãnh đạo nhân dân trong xã nỗi dậy hưởng ứng cuộc khởi nghĩa nhưng do bọn địch kìm kẹp gắt gao nên không tổ chức được cuộc mít tinh, vào ban đêm tố chức cho nhân dân làm chướng ngại vật trên các tuyên đường, rải truyền đơn, treo cờ Đảng ở 2 chợ Bến Tranh và chợ Phước Mỹ.

Sau Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, tại làng Phước Long địch tăng cường khủng bố phong trào ác liệt hơn trước, bọn chỉ huy ở quận Châu Thành đưa lính và bọn gián điệp xuống địa bàn Phước Long để theo dõi cán bộ, đảng viên khu vực này và ngay cả những người đã từng tham gia mít tinh đòi Đông Dương Đại hội trước đó, bắt 31 cán bộ, đảng viên và quần chúng có tham gia đấu tranh chính trị, trong đó có đồng chí Võ Bá Phan chúng đưa về Bến Tre tra tấn, đánh đập dã man sau đó đưa đi giam ở bót Catinat Sai Gòn, một số đưa đi tù ở Côn Đảo, Bà Rá. Những năm 1942 - 1943 có nhiều đồng chí vượt ngục trở về liên tục hoạt động trong đó có đồng chí Võ Bá Phan, đồng chí Nguyễn Văn Hoạch, đồng chí Nguyễn Văn Hi, đồng chí Phạm Hữu Vi (Mười Vi)