HUYỀN THOẠI ĐIỆP BÁO ĐẤT PHƯƠNG NAM VÀ NGUYÊN MẪU BẤT TỬ CỦA "NGƯỜI ĐẸP TÂY ĐÔ"
Trong lịch sử tình báo quân sự Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, miền Tây sông nước Cần Thơ – trung tâm đô hội được mệnh danh là Tây Đô – từng là nơi diễn ra những cuộc đọ trí thầm lặng nhưng cân não và nghẹt thở giữa các cơ quan tình báo cách mạng với bộ máy an ninh, mật thám đối phương. Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lâm Thị Phấn (bí danh Ba Phấn) – tình báo viên kiệt xuất của Ban Quân báo Quân khu 9, nguyên mẫu đời thực của nhân vật Bạch Cúc trong bộ phim truyền hình kinh điển Người đẹp Tây Đô – là một tượng đài rực rỡ cho vẻ đẹp tài sắc vẹn toàn, trí tuệ mưu lược và lòng trung trinh ái quốc của người phụ nữ Nam Bộ. Vượt qua những định kiến, bi kịch gia đình và hiểm nguy ngàn cân treo sợi tóc nơi chốn xa hoa của giới thượng lưu tay sai, bà đã trở thành "con thoi vàng" chuyển giao hàng ngàn tài liệu tác chiến tối mật, góp công lớn vào thắng lợi chung của cách mạng miền Nam.
Giai đoạn sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và suốt cuộc kháng chiến chống Pháp (1946 – 1954):
Cần Thơ giữ vai trò đầu não quân sự, chính trị của thực dân Pháp tại miền Tây Nam Bộ, nơi tập trung bộ máy chỉ huy các chiến dịch bình định, càn quét toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Bộ máy an ninh, tình báo Pháp cùng giới quan chức tay sai thiết lập mạng lưới mật thám dày đặc, kiểm soát nghiêm ngặt mọi ngả đường thủy – bộ dẫn vào nội ô thị xã Cần Thơ.
Để nắm chắc kế hoạch hành quân, các mũi càn quét và bố phòng quân sự của giặc, Ban Quân báo Quân khu 9 cần những điệp báo viên có vỏ bọc hoàn hảo, xuất thân danh giá, có học thức, am hiểu tiếng Pháp và có khả năng giao thiệp tự nhiên với tầng lớp sĩ quan chỉ huy cao cấp của đối phương.
Đồng chí Lâm Thị Phấn đã chấp nhận hy sinh hạnh phúc cá nhân, dấn thân vào con đường điệp báo đầy cạm bẫy ấy bằng ý chí kiên định và tấm lòng son sắt với cách mạng.
Người con gái tài sắc vẹn toàn xứ Cần Thơ
Lâm Thị Phấn sinh năm 1918 tại xã Châu Hưng, quận Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng (sau chuyển về sinh sống và hoạt động gắn bó mật thiết với vùng đất Cần Thơ):
Bà là con gái của nhà giáo Lâm Văn Phận – một trí thức tiến bộ, từng là Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Cần Thơ thời bấy giờ.
Được giáo dục bài bản trong một gia đình trí thức, bà sở hữu nhan sắc khả ái, duyên dáng, thông minh, thông thạo tiếng Pháp và nề nếp văn hóa thượng lưu.
Năm 17 tuổi, bà bước vào cuộc hôn nhân sắp đặt với công tử của một điền chủ giàu có khét tiếng bậc nhất vùng do gia đình định đoạt. Cuộc sống nhung lụa nơi hào môn nhưng chịu nhiều bất hạnh, cay đắng và sự áp chế phong kiến đã sớm thức tỉnh trong bà khát vọng tự do và ý thức phản kháng sâu sắc.
Bước ngoặt dấn thân và sứ mệnh điệp báo nơi sào huyệt Tây Đô
Mùa thu năm 1945, làn sóng Cách mạng Tháng Tám cuốn phăng ách thống trị thực dân – phong kiến, bà Lâm Thị Phấn dứt khoát từ bỏ cuộc sống gia đình điền chủ, hòa mình vào phong trào Phụ nữ Cứu quốc tại Cần Thơ:
Năm 1946, khi thực dân Pháp quay lại đánh chiếm Nam Bộ, nhận thấy tư chất thông minh, phong thái thanh lịch và mối quan hệ xã hội sâu rộng của bà trong giới chức sắc, đồng chí Lê Giản và Ban Chỉ huy Tình báo/Quân báo Khu 9 đã thuyết phục, giác ngộ bà nhận một nhiệm vụ đặc biệt hiểm nghèo: Xây dựng vỏ bọc phụ nữ thượng lưu, thâm nhập sâu vào các tầng lớp chỉ huy Pháp và tay sai đầu sỏ tại Cần Thơ.
Bước vào trận tuyến mới, bà khéo léo tạo dựng hình ảnh một người đẹp quý phái, sành điệu, giao thiệp rộng rãi tại các buổi tiệc tùng, khiêu vũ của giới chức sĩ quan cao cấp Pháp, Tỉnh trưởng bù nhìn và các chỉ huy bảo an binh.
Bằng trí tuệ sắc bén, sự khéo léo và tài ứng xử tâm lý điêu luyện, bà đã biến tư dinh của mình thành nơi lui tới thường xuyên của các chỉ huy quân sự Pháp, khiến chúng hoàn toàn mất cảnh giác và say đắm phong thái của "người đẹp Tây Đô".
Những tập hồ sơ tác chiến tối mật chuyển ra chiến khu
Suốt những năm tháng hoạt động bí mật trong lòng địch (1946 – 1954), Lâm Thị Phấn đã vận hành một "đài thu phát tin tức" chiến lược vô cùng hiệu quả cho Ban Quân báo Khu 9:
Khai thác và sao chép chuẩn xác các bản đồ tác chiến, sơ đồ bố phòng đồn bốt, các kế hoạch càn quét vùng U Minh, Đồng Tháp Mười và vùng giải phóng Tây Nam Bộ trước nhiều ngày khi địch xuất quân.
Kịp thời báo tin cho Bộ Tư lệnh Khu 9 chủ động sơ tán cơ quan đầu não, tổ chức phục kích bẻ gãy các đợt càn lớn của quân viễn chinh Pháp, bảo tồn lực lượng cách mạng.
Bà còn khéo léo vận động, cảm hóa nhiều nhân sĩ, trí thức và sĩ quan quân đội bù nhìn quay về với chính nghĩa cách mạng, cung cấp thuốc men, hóa chất y tế và vũ khí tuồn ra ngoài chiến khu cho bộ đội kháng chiến.
Trong nhiều tình huống cận kề lằn ranh bị lộ trước sự nghi ngờ của mật thám Sở Mật thám liên bang Pháp, bằng bản lĩnh thép và sự mưu trí phi thường, bà luôn bình tĩnh xử lý các mối hiểm nguy, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các đường dây liên lạc của ta.
Chặng đường kháng chiến chống Mỹ và những năm tháng thầm lặng
Sau Hiệp định Genève năm 1954, bà Lâm Thị Phấn được tổ chức bố trí tập kết ra Bắc để bảo toàn lực lượng và tiếp tục công tác trong ngành quân báo, đào tạo nghiệp vụ tình báo cho thế hệ sau.
Đến đầu những năm 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, người nữ điệp báo kiên cường tiếp tục tình nguyện vượt Trường Sơn trở lại chiến trường miền Nam:
Bà tham gia công tác tình báo, địch vận của Ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam và Mặt trận Giải phóng, bám sát các địa bàn đô thị cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng mùa Xuân năm 1975.
Sau ngày non sông thống nhất, bà công tác tại Ban Liên lạc cựu chiến binh, Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ và nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tá Quân đội nhân dân Việt Nam.
Năm 1996, cuộc đời hoạt động tình báo ly kỳ, bi tráng và đầy đức hy sinh của bà đã được biên kịch Trầm Hương cùng đạo diễn Lê Cung Bắc tái hiện qua bộ phim truyền hình nổi tiếng Người đẹp Tây Đô, đưa hình tượng nhân vật Bạch Cúc trở thành dấu ấn sâu đậm trong lòng hàng triệu khán giả cả nước.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Bà Lâm Thị Phấn từ trần năm 2010 tại Cần Thơ, hưởng đại thọ 92 tuổi.
Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc, sự mưu trí vô song và đức hy sinh thầm lặng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cứu nước, bà Lâm Thị Phấn đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Bà cũng được trao tặng:
Huân chương Độc lập hạng Ba;
Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất;
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất;
Huân chương Quân công hạng Ba cùng nhiều huy chương vẻ vang khác.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lâm Thị Phấn là một bản thiên trường ca bi hùng, lãng mạn mà ngời sáng chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Từ người con gái kiều diễm chốn Tây Đô đến người điệp báo viên huyền thoại giữa hang hùm miệng sói, sự dấn thân và đức hy sinh thầm lặng của người thiếu tá quân báo đã tạc nên một trang sử vàng bất tử, là niềm tự hào sâu sắc của phụ nữ Việt Nam và lực lượng Tình báo Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
