Huyền thoại Ngô Thị Tuyển – Người con gái Hàm Rồng vác 98kg đạn giữa mưa bom bão đạn

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có rất nhiều người con Việt Nam đã không tiếc tuổi trẻ, sức lực và cả tính mạng để bảo vệ quê hương. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển là một hình ảnh tiêu biểu cho lòng yêu nước, sự dũng cảm và ý chí kiên cường của người phụ nữ Việt Nam.

Ngô Thị Tuyển sinh ngày 20/2/1946, quê tại làng Nam Ngạn, nay thuộc phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa. Tuổi thơ của bà gắn với cuộc sống lao động và những công việc nặng nhọc. Khi trưởng thành, bà tham gia lực lượng dân quân Nam Ngạn và trực tiếp chiến đấu, phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng – một trọng điểm giao thông chiến lược trên tuyến chi viện từ miền Bắc vào miền Nam.

Đầu tháng 4/1965, khu vực Hàm Rồng – Nam Ngạn trở thành một trong những trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt. Trong hai ngày 3 và 4/4/1965, máy bay Mỹ liên tục tiến hành các đợt oanh kích nhằm phá cầu Hàm Rồng và tuyến giao thông quan trọng này. Quân và dân Thanh Hóa đã phối hợp chiến đấu quyết liệt để bảo vệ cầu. Sau hai ngày chiến đấu, quân và dân ta đã bắn rơi 47 máy bay Mỹ.

Ngày 4/4/1965, khi trận địa đang khẩn cấp cần tiếp đạn, Ngô Thị Tuyển tham gia vận chuyển đạn từ khu vực Nam Ngạn ra tiếp tế cho các trận địa và tàu Hải quân. Hai hòm đạn pháo 37mm bị dính chặt vào nhau. Trong tình thế cần tiếp đạn nhanh chóng, bà đã nhờ đồng đội đặt cả hai hòm đạn lên vai rồi vác đi.

Điều khiến câu chuyện trở nên đặc biệt là lúc đó Ngô Thị Tuyển mới 19 tuổi, nặng khoảng 42kg, trong khi hai hòm đạn có tổng trọng lượng 98kg – hơn gấp đôi trọng lượng cơ thể bà. Bà đã vượt qua con đê, qua những đoạn đường khó khăn giữa lúc máy bay địch đang đánh phá để đưa đạn tới nơi cần thiết, góp phần bảo đảm hỏa lực cho bộ đội tiếp tục chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Chiến công ấy nhanh chóng trở thành một biểu tượng của cuộc chiến đấu tại Hàm Rồng. Hình ảnh cô gái nhỏ bé vác hai hòm đạn nặng gần một tạ đã gây ấn tượng sâu sắc đối với nhiều người và được lưu giữ qua các tư liệu, hình ảnh lịch sử. Một hòm đựng đạn gắn với chiến công của Ngô Thị Tuyển hiện được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia giới thiệu trong hệ thống trưng bày.

Không chỉ có chiến công vác đạn, Ngô Thị Tuyển còn tham gia nhiều hoạt động chiến đấu và phục vụ chiến đấu khác tại Hàm Rồng. Bà từng tham gia cứu thương, tải thương và hỗ trợ các chiến sĩ trong những tình huống nguy hiểm. Những hành động ấy thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm của một nữ dân quân trẻ tuổi trong những năm tháng chiến tranh.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 1/1/1967, khi mới 21 tuổi, Ngô Thị Tuyển được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà cũng được trao tặng hai Huân chương Chiến công hạng Ba và Huy hiệu Bác Hồ.

Sau chiến tranh, bà tiếp tục học tập và công tác tại Tỉnh đoàn Thanh Hóa, sau đó công tác tại Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Thanh Hóa và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa. Bà từng giữ chức Phó trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa và nghỉ hưu năm 1998 với quân hàm Trung tá.

Trong cuộc đời mình, Ngô Thị Tuyển có những kỷ niệm đặc biệt với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Các tư liệu báo chí ghi nhận bà có những lần vinh dự được gặp Bác và luôn trân trọng những kỷ niệm ấy. Một nguồn ghi rõ bà hai lần gặp Bác khi Người còn sống và một lần túc trực bên linh cữu Người khi Bác qua đời.

Sau nhiều năm sống giản dị và gắn bó với quê hương, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển qua đời vào 9 giờ 18 phút sáng ngày 4/7/2026, hưởng thọ 81 tuổi. Sự ra đi của bà để lại niềm tiếc thương đối với gia đình, đồng đội và nhiều thế hệ người dân Thanh Hóa.

Nhưng câu chuyện về người con gái Nam Ngạn sẽ không mất đi. Hình ảnh cô dân quân 19 tuổi, nặng khoảng 42kg, vác hai hòm đạn 98kg giữa mưa bom để tiếp tế cho bộ đội đã trở thành một biểu tượng đẹp của lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Ngô Thị Tuyển không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về một nhân vật lịch sử mà còn nhắc nhở mỗi người biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ những hy sinh của thế hệ đi trước và có trách nhiệm với quê hương, đất nước.

TƯ LIỆU NHÂN CHỨNG

Lời kể của chính Anh hùng Ngô Thị Tuyển

Trong một cuộc phỏng vấn với VTV, Ngô Thị Tuyển từng chia sẻ những ký ức về thời gian chiến đấu tại Hàm Rồng và những lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những hồi ức của chính bà là nguồn tư liệu nhân chứng quan trọng giúp thế hệ sau hiểu hơn về con người và những năm tháng chiến đấu của nữ dân quân Nam Ngạn.

Bà cũng từng kể lại rằng trong trận chiến năm 1965, khi hai hòm đạn dính vào nhau và việc tháo rời mất thời gian, bà đã nhờ đồng đội đặt cả hai hòm lên vai để kịp thời vận chuyển tới nơi bộ đội đang cần đạn. Bà khi đó chỉ nặng khoảng 42kg nhưng đã vác tổng cộng 98kg đạn.

Tư liệu tham khảo về hiện vật: Một hòm đựng đạn gắn với chiến công của Ngô Thị Tuyển hiện được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lưu giữ và giới thiệu. Đây là tư liệu hiện vật có giá trị giúp minh chứng cho câu chuyện về nữ dân quân Nam Ngạn trong trận chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – Nữ anh hùng Ngô Thị Tuyển trong trận chiến cầu Hàm Rồng.