HUYỀN THOẠI SUỐI ĐÁ
Trong dòng chảy lịch sử đầy tự hào của vùng đất Quảng Nam, có những địa danh mà tên gọi của nó không bắt nguồn từ tự nhiên, mà được viết nên bằng mưu trí và lòng quả cảm của cha ông. Suối đá chính là một nơi như thế.
Ngược dòng thời gian về năm 1886, khi phong trào Nghĩa hội Quảng Nam bùng nổ mạnh mẽ, cụ Nguyễn Duy Hiệu đã chọn làng Thanh Lâm (nay thuộc xã Tiên Thọ, huyện Tiên Phước) làm căn cứ kháng chiến lâu dài. Với địa thế hiểm trở, đây là nơi "dễ thủ khó công", nhận được sự hưởng ứng nhiệt thành của nhân dân địa phương.
Câu chuyện bắt đầu từ một trận đánh không cân sức giữa Nghĩa quân và thực dân Pháp. Lợi dụng địa hình dốc cao của làng Ngọc Giáp, nhân dân và nghĩa quân đã âm thầm thực hiện một kế hoạch táo bạo: “ Dùng đá thay tên bắn. Họ đã cùng nhau khiêng hàng ngàn tảng đá lớn nhỏ, chất đầy ở đầu dốc để chờ đợi quân thù.
Đúng như dự đoán, thực dân Pháp mở đợt tấn công quy mô vào căn cứ Nghĩa quân. Khi địch đang chật vật leo lên con dốc dựng đứng, lệnh tấn công vang lên. Hàng loạt tảng đá từ trên cao đổ xuống ào ào như thác lũ, kèm theo tiếng súng và tiếng hò reo của nghĩa quân. Những tảng đá lăn mạnh, hết đợt này đến đợt khác, tạo nên âm thanh rền vang như tiếng suối chảy đại ngàn.
Hoảng loạn trước "trận mưa đá" bất ngờ, binh lính Pháp giẫm đạp lên nhau tháo chạy. Nghĩa quân thừa thắng xông lên đánh giáp lá cà, tiêu diệt tại chỗ 150 tên địch, buộc số còn lại phải rút lui trong thảm bại.
Cụ Nguyễn Nghiệm, người con của đất Tiên Thọ, chậm rãi nhớ lại:
"Người ta gọi là Suối Đá vì khi đá lăn xuống, nó mạnh mẽ và liên tục không khác gì dòng suối đang chảy. Cái tên ấy ra đời từ đó, vừa để ghi dấu một chiến công, vừa để nhắc nhở con cháu về sự thông minh, can trường của người dân quê mình."
Trải qua bao biến thiên của thời gian, dốc Suối Đá ngày nay đã được san bớt để làm đường giao thông, địa giới hành chính cũng có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, cái tên Suối Đá vẫn mãi là một biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết của nhân dân Tiên Phước trong những năm tháng kháng Pháp đầu tiên.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về Suối Đá không chỉ là một trang sử cũ, mà là ngọn lửa tiếp thêm sức mạnh để chúng ta thêm yêu, thêm tự hào và có trách nhiệm hơn với mảnh đất quê hương "địa linh nhân kiệt" này.
