Huyền thoại từ lòng đất và nỗi đau hóa tượng đài
Mỗi tấc đất của dải đất hình chữ S hôm nay đều thấm đượm mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao thế hệ đi trước. Khi nhắc đến những chiến công oanh liệt, người ta thường nhớ về những người lính cầm súng nơi tiền tuyến. Nhưng phía sau những chiến công ấy, nơi hậu phương lặng lẽ, có một lực lượng vĩ đại không kém – những người mẹ Việt Nam nén nỗi đau riêng để dâng hiến trọn vẹn cho Tổ quốc. Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ chính là một biểu tượng bất tử như thế.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại vùng đất giàu truyền thống cách mạng xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Trong những năm tháng khói lửa ác liệt của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngôi nhà tranh nhỏ bé của Mẹ nằm sâu trong vùng địch kiểm soát gắt gao. Giữa lằn ranh mong manh của sự sống và cái chết, Mẹ không hề nao núng. Ngay trong vườn nhà và dưới nền đất, Mẹ cùng gia đình đã bí mật đào tới 5 căn hầm nuôi giấu cán bộ, du kích và bộ đội Khu ủy Khu 5. Suốt hàng chục năm trời, Mẹ vừa là tai mắt canh chừng địch, vừa chắt chiu từng củ khoai, hạt gạo tiếp tế cho những người con kháng chiến dưới lòng đất sâu.
Thế nhưng, sự cống hiến lớn lao nhất của Mẹ không chỉ là những căn hầm bí mật, mà là việc Mẹ đã lần lượt tiễn từng người máu mủ ruột rà của mình ra trận. Mười hai lần tiễn người thân lên đường, là mười hai lần Mẹ gửi gắm hy vọng vào ngày độc lập, nhưng cũng là mười hai lần trái tim người mẹ bị bóp nghẹt bởi những tờ giấy báo tử bay về.
Nỗi đau bắt đầu từ năm 1948, khi người con trai đầu lòng Lê Tự Xuyến anh dũng ngã xuống trong lúc làm nhiệm vụ trinh sát. Tiếp nối anh, các con trai khác của Mẹ lại tiếp bước lên đường. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ba người con trai của Mẹ lần lượt hy sinh. Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, ngọn lửa yêu nước tiếp tục thôi thúc những người con, người cháu còn lại ra chiến trường. Để rồi, lần lượt sáu người con trai nữa, một người con rể và hai người cháu ngoại của Mẹ mãi mãi nằm lại nơi chiến trường khốc liệt.
Đau đớn và trớ trêu hơn cả là vào ngày 30 tháng 4 năm 1975. Khi cờ đỏ sao vàng tung bay rợp trời, cả dân tộc vỡ òa trong niềm vui thống nhất non sông, thì ở một góc nhỏ quê nghèo Quảng Nam, Mẹ Thứ lại nhận tin sét đánh: Người con trai út – anh Lê Tự Lam – đã ngã xuống chỉ vài giờ trước thời khắc lá cờ hòa bình cắm trên nóc Dinh Độc Lập. Ngày vui trọn vẹn của non sông lại là ngày nỗi đau của Mẹ chạm đến tận cùng.
Mười hai người thân yêu nhất đã vĩnh viễn không trở về. Mẹ Thứ đã khóc cạn nước mắt, nén nỗi đau xé lòng vào sâu thẳm tâm can để tiếp tục sống, tiếp tục là chỗ dựa tinh thần cho xóm làng. Bức ảnh chụp Mẹ Thứ lúc tuổi xế chiều, ngồi lặng im bên mâm cơm với những chiếc bát trống úp ngược trải dài, đã làm lay động hàng triệu con tim trên khắp thế giới.
Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý “Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng”. Cuộc đời và đức hy sinh vô bờ bến của Mẹ đã trở thành nguyên mẫu để xây dựng công trình Quần thể Tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm (tỉnh Quảng Nam) – biểu tượng vĩnh hằng cho hàng triệu người mẹ Việt Nam kiên cường, bất khuất, trung hậu, đảm đang.
Chiến tranh đã lùi xa, Mẹ Thứ cũng đã về với cõi vĩnh hằng vào năm 2010 để đoàn tụ cùng các con của mình. Nhưng câu chuyện về Mẹ vẫn mãi là một bài học lịch sử sống động, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về giá trị thiêng liêng của hai chữ “Hòa bình”. Hòa bình ấy được đánh đổi không chỉ bằng súng đạn nơi trận mạc, mà bằng chính những giọt nước mắt lặng thầm và sự hy sinh không gì đo đếm nổi của những người Mẹ Việt Nam.
