Huỳnh Hít Le
Trận đánh Lộ Mới Ngọc Chúc
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xã Ngọc Chúc là một trong những địa bàn tranh chấp quyết liệt giữa ta với địch, bom cày, đạn xới, đầu rơi, máu chảy, gia đình ly tán….. Đế quốc Mỹ và Ngụy quyền Sài Gòn đã xây dựng bộ máy tay sai đắc lực, để thực hiện âm mưu tiêu diệt việt cộng; chúng ra sức càn quét, đánh phá cơ sở cách mạng, bắt bớ, tù đày, bắn giết, hãm hiếp, đốt nhà, cướp của và với nhiều hình thức dã man khác.
Trên một vùng đất chỉ với hơn 8.000 ha, dân số khoảng 12.000 người, với 21 năm chống Mỹ đã diễn ra 250 trận đánh lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu 3.484 tên địch, trong đó có 2 cố vấn Mỹ, 3 trưởng đồn, bắn cháy tại chổ 4 xe tăng và 3 chiếc bị hư hỏng nặng. Thu tổng số 850 súng các loại, bao vây tiêu diệt 11 đồn bót; trong đó, có 4 trận đánh lịch sử như: trận kinh xuôi năm 1966, trận tiêu diệt đại đội thám báo ác ôn vào ngày 27/10/1963, trận tiêu diệt tiểu đoàn Linh Điểu 1972; trận tiêu diệt tiểu đoàn hắc hổ 1973…. ta tiêu diệt hơn 2.000 tên địch. Hơn 10.000 ngày đánh Mỹ, cách mạng nói chung, Ngọc Chúc nói riêng, có lúc tưởng chừng không có ngày chiến thắng, nhất là vào giai đoạn 1959 – 1969. Thời kỳ đầu tại Chi khu Kiên Bình thuộc tiểu khu Kiên Giang (nay là xã Ngọc Chúc, tỉnh An Giang) chúng đã xây dựng được một Đại đội thám báo biệt kích ác ôn khét tiếng do tên Thiếu úy Võ Văn Sang làm Đại đội trưởng, gây ra biết bao đau thương, tổn thất cho Đảng bộ, nhân dân Giồng Riềng và vùng lân cận.
Giai đoạn này, đại đội biệt kích đã giết hại hơn 2.000 cán bộ và nhân dân trong huyện, bắt bớ, giam cầm, tra tấn, tù đày và hãm hiếp phụ nữ hàng ngàn người. Với thủ đoạn giết người rất tàn bạo, dã man đầy thú tính, như khi bắn chết hoặc bắt sống được cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta, chúng mổ bụng khi còn sống lấy mật uống, moi gan, trong đó có 4 Tỉnh ủy viên, 10 Huyện ủy viên và 10 bí thư xã huy sinh (xã Bàn Tân Định 07 đ/c, xã Ngọc Chúc 03 đ/c); đội du kích xã 2 lần chiến đấu với đại đội Võ Văn Sang, tất cả đều hy sinh; Anh hùng LLVT nhân dân Mai Thị Nương tức Hồng Hạnh, cũng lọt vào tay bọn chúng cũng đã anh dũng hy sinh. Như vậy, trong vòng 4 năm, bọn này mổ bụng lấy gan, mật gần 2.000 người trên địa bàn Giồng Riềng, riêng Ngọc Chúc hơn 100 người.
Năm 1961, đơn vị chủ lực miền là Tiểu đoàn 303- 307 phục kích đánh chúng nhiều lần nhưng không thành, có lần tiểu đoàn 303 phục kích tại Kênh Ranh xã Thạnh Hưng dụ bọn chúng vào nhưng bị lộ và bị chúng từ phía sau đánh tới, đơn vị phải bỏ công sự vượt sông. Từ đó bọn chúng càng hung hăng, cảnh giác và ác ôn hơn trước. Cuối năm 1961, Tỉnh ủy và Tỉnh đội Rạch Giá yêu cầu khu ủy, Quân khu 9 tìm mọi cách tiêu diệt bọn này, vì cán bộ, đảng viên đã hy sinh quá nhiều.
Đến đầu năm 1963, Tỉnh ủy Rạch Giá chỉ thị cho Tỉnh đội bằng mọi phương diện, phải tiêu diệt đại đội ác ôn Võ Văn Sang. Vào thời điểm ấy, tiểu đoàn U Minh 10 (nay là Tiểu đoàn 207) chỉ có 140 quân, chấp hành Chỉ thị, Ban chỉ huy Tiểu đoàn U Minh 10 cùng với đồng chí Phan Thái Quý, Tỉnh đội trưởng trưng dụng trung đội địa phương quân Gò Quao và địa phương quân Giồng Riềng, cùng đi nghiên cứu địa bàn nhiều xã, cuối cùng lấy xã Ngọc Chúc làm địa điểm quyết định số mạng của bọn ác ôn, do tên Võ Văn Sang cầm đầu, với chiến thuật “ Công đồn đã viện”.
Từ 5 giờ đến 7 giờ 20 phút sáng ngày 27/10/1963, sau hơn 02 giờ chiến đấu ác liệt ta làm chủ hoàn toàn trận địa. Kết quả trận đánh, ta diệt gọn đại đội biệt kích ác ôn thuộc chi khu Kiên Bình, trong đó có tên Võ Văn Sang chỉ huy phải đền tội. Trận phục kích tiêu diệt đại đội thám báo biệt kích chi khu Kiên Bình diễn ra quyết liệt cả 2 bên đều hết đạn, xáp lá cà, dùng lưỡi lê đâm và bẻ súng ra đánh nhau. Như vậy, địch có 130 tên, sống sót 8 tên; còn phía ta, U Minh 10 hy sinh 28 chiến sỹ, tại trận địa bị thương 36 chiến sỹ, vài ngày sau tử thương 1, tổng cộng là 29 chiến sỹ; Gò Quao tham gia 40 quân, hy sinh 14 chiến sỹ. Nhưng đến nay mới sưu tầm được 23 chiến sỹ, việc ấy còn tiếp tục.
Tiếp nối tinh thần yêu nước, bất khuất của các liệt sĩ đã hy sinh anh dũng để bảo vệ quê hương, đất nước, Đảng bộ, quân và dân xã Ngọc Chúc tiếp tục phát huy tinh thần cách mạng, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh, kiên cường kháng chiến, từng bước giành thắng lợi, tiến tới giải phóng quê nhà vào ngày 15-11-1974 sớm nhất huyện. Để ghi nhận thành tích đó, năm 1996 Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký Quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Ngọc Chúc; ngày 8 tháng 11 năm 2013 Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang ký quyết định số 2.669 công nhận trận đánh Lộ Mới Ngọc Chúc là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Đây là niềm vinh dự lớn, có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tự hào dân tộc.
