HUỲNH MẪN ĐẠT – NHÀ THƠ YÊU NƯỚC TIÊU BIỂU CỦA NAM BỘ
Huỳnh Mẫn Đạt sinh năm 1807 tại làng Tân Hội, huyện Tân Long, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, ham học và sớm bộc lộ tài năng văn chương. Năm 1831, dưới triều vua Minh Mạng, ông đỗ Cử nhân tại trường thi Gia Định và bắt đầu bước vào con đường làm quan.
Trong suốt cuộc đời làm quan, Huỳnh Mẫn Đạt từng đảm nhiệm nhiều chức vụ ở các địa phương khác nhau. Ông là người có học vấn uyên thâm, tính tình ngay thẳng và luôn quan tâm đến đời sống của nhân dân. Tuy nhiên, con đường quan trường của ông gặp không ít thăng trầm. Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ vào giữa thế kỷ XIX, tình hình đất nước ngày càng khó khăn, nhiều tỉnh thành lần lượt rơi vào tay giặc. Sau những biến động của thời cuộc, ông lui về sống tại Hà Tiên và dành phần lớn thời gian cho sáng tác thơ văn.
Mặc dù không trực tiếp cầm vũ khí chiến đấu, Huỳnh Mẫn Đạt đã dùng ngòi bút của mình để thể hiện lòng yêu nước, cổ vũ tinh thần chống ngoại xâm và ca ngợi những người anh hùng bảo vệ dân tộc. Thơ văn của ông giàu cảm xúc, thể hiện nỗi đau mất nước và lòng tự hào dân tộc. Ông đặc biệt nổi tiếng với bài thơ “Điếu Nguyễn Trung Trực” viết để tưởng nhớ người anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực sau khi ông hy sinh vì sự nghiệp chống Pháp. Hai câu thơ:
"Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa,
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần"
đã trở thành những câu thơ bất hủ trong lịch sử văn học Việt Nam, ca ngợi chiến công lẫy lừng của Nguyễn Trung Trực.
Ngoài sáng tác thơ yêu nước, Huỳnh Mẫn Đạt còn là người bạn thân thiết của nhà thơ yêu nước Bùi Hữu Nghĩa và có nhiều đóng góp cho đời sống văn hóa Nam Bộ. Những tác phẩm của ông góp phần nuôi dưỡng tinh thần yêu nước trong nhân dân vào giai đoạn đất nước gặp nhiều thử thách.
Huỳnh Mẫn Đạt qua đời năm 1882. Dù đã hơn một thế kỷ trôi qua, tên tuổi của ông vẫn được người dân Nam Bộ trân trọng. Ông không chỉ là một nhà thơ tài năng mà còn là biểu tượng của khí tiết, lòng yêu nước và tinh thần dân tộc trong buổi đầu chống thực dân Pháp.
