Huỳnh Thị Cận

Năm 1995, Bà mẹ Việt Nam anh hùng Huỳnh Thị Cận ở ấp Đất Mới 1, xã Phú Hội, Nhơn Trạch đã 91 tuổi. Người già ở vào tuổi này thường lúc nhớ lúc quên, nhưng với mẹ Cận, trí tuệ mẹ còn minh mẫn lắm. Tôi nhận ra sự sáng suốt của mẹ trong câu chuyện kể về những năm tháng chiến tranh, về cuộc đời mẹ và những người con của mẹ đi theo cách mạng và hy sinh. Mẹ Cận có đến mười lần sinh nở, nhưng do ốm đau, bệnh hoạn... chỉ còn lại năm người, mẹ nuôi đến ngày khôn lớn. Rồi, 3 người đi theo cách mạng và hy sinh trên đất xã nhà. Người con trai thứ 8 của mẹ, ông Lê Văn Xây, sống bằng nghề làm ruộng rẫy cũng ở xã nhà, kể lại: Hồi thời chống Pháp, anh em tôi còn nhỏ, tôi nhớ thường ngày má tôi gánh từng gánh trầu, gánh cau đi chợ Phước An, Phước Thọ để bán. Tan buổi chợ, mua gạo gánh về. Gặp lính Tây, chúng lục soát. Nếu gặp tiền Sài Gòn bọn chúng xé nát. Còn tiền Cụ Hồ bọn chúng tịch thu, rồi hành hạ má đủ điều, ấy vậy mà má chịu đựng, lây lất nuôi anh em tụi tôi và giúp đỡ Việt Minh. Sang thời chống Mỹ, Phú Hội là vùng tranh chấp, Mỹ và tay sai tập trung đánh phá ác liệt. Mục tiêu của chúng nhằm triệt tiêu các căn cứ của ta ở đây. Phong trào tòng quân giết giặc nổi lên rầm rộ. Như bao gia đình khác ở xã, các em tôi cũng đi theo cách mạng, chiến đấu và hy sinh. Đứa thứ 9, Lê Văn Bên, du kích xã, ngày 3/10/1965, đi dán cờ, bị lính phục kích trúng thương. Sau đó, chúng phát hiện, mang ra bắn chết. Người thứ 10, Lê Văn Ron, đi bộ đội chủ lực, đánh trận Bến Trăng tiêu diệt cả gần đại đội lính và hy sinh trong trận này vào ngày 17/10/1966). Người con út, Lê Thị Mười, du kích xã, trong một lần dừng quân Xóm Hố, bị tay chiêu hồi khai báo, chúng phục kích, cô Út chiến đấu dũng cảm và hy sinh ngày 7-9-1969. Sau giải phóng, mộ của Lê Văn Bên được bốc đưa về nghĩa trang liệt sĩ huyện. Hai người còn lại tìm mãi đến giờ mà vẫn không ra, xem như thất lạc. Như bao bà mẹ Việt Nam anh hùng khác, mẹ Cận cũng mang nặng nỗi đau của sự mất con. Mấy chục năm sau nhắc lại, mẹ vẫn còn giận dữ và căm thù bọn địch tàn ác. Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đợt đầu tiên theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Đúng 4 năm sau, vào ngày 10/10/1998, mẹ qua đời.