Huỳnh Thị Sớm

Nhà má Huỳnh Thị Sớm là căn nhà tình nghĩa được xây dựng đầu tiên ở xã Phước An, huyện Nhơn Trạch. Má cũng là một trong những bà mẹ Việt Nam anh hùng đầu tiên của địa phương. Những năm đầu thập niên 60, Phước An, nơi chôn nhau cắt rốn của má, là vùng trọng điểm của đạn, pháo, của những cuộc càn quét. Vùng đất chiến khu ngay sát nách Sài Gòn này đã gánh chịu nhiều khốc liệt nhất trong những vùng căn cứ cách mạng ở miền Đông. Nhưng cả ba người con của má vẫn lần lượt lên đường theo cách mạng. Hai tháng sau khi anh Trương Văn Ba nhập ngũ, anh hy sinh trong một trận chống càn vào ngày 24/6/1964. Năm năm sau, người con đầu lòng của má - anh Trương Văn Cái - lại tiếp tục nằm xuống. Đồng đội anh sau này kể lại: ngày 3/1/1969, trên đường tải thương về cứ quân y, anh Cái đã bị máy bay địch bắn tử thương. Mộ anh chưa xanh nấm cỏ thì người con trai thứ ba của má - anh Trương Văn Nự - cũng vĩnh viễn ra đi ngày 18/7/1969, khi anh Nự đi làm công tác phong trào thì bị lọt vào vòng vây của giặc. Anh chiến đấu dũng cảm và đã anh dũng hy sinh. Một năm sau ngày đất nước thống nhất, má qua đời (năm 1976). “Sau này trong những ngày giỗ Tết, vú tôi thường hay kể lại chuyện mấy ông anh. Vú tôi muốn con cháu phải nhớ tới mấy anh, nhớ ngày để cúng giỗ. Vú tôi mất lúc tôi chừng 10 tuổi, còn đi coi trâu. Bấy giờ tôi chưa đủ lớn để hiểu được nỗi đau của vú trước những mất mát của gia đình. Nhưng sau này, khi có cái gì gợi tôi nhớ đến vú, tôi hiểu ra rất nhiều... Chỉ một điều tôi ân hận là vú tôi mất sớm quá, chưa một ngày nào sung sướng cả. Bây giờ gia đình thì chưa khá giả gì nhưng cũng không cực như ngày xưa...” - anh Trương Văn Phiếu, người con út của má sống tại Phước An kể. Ông Trương Văn Tốc - người bạn đời của má Sớm - bùi ngùi nhớ lại: “Bả mất, tui xây mộ rồi ở vậy tới giờ. 19 năm rồi, tui cũng quen với sự thiếu vắng bả rồi. Nhưng thi thoảng, giỗ bả thì cũng nhớ lắm. Ngày xưa bả buôn bán cực khổ; mua đồ tiếp tế cho du kích mấy lần bị bắt...” Cuộc đời má Sớm thật bình dị. Nhưng cái phi thường của một người mẹ anh hùng chính là ở sự hy sinh, sự quên mình mà không phải ai cũng có thể hiểu hết được. Má và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1985. Má được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.