Huỳnh Thúc Kháng
Huỳnh Thúc Kháng
Huỳnh Thúc Kháng
Huỳnh Thúc Kháng (1876–1947) là chí sĩ yêu nước, học giả và chính trị gia Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ, rồi Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946 khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đi công tác Pháp, đồng thời là người sáng lập báo Tiếng Dân – tờ báo quốc ngữ đầu tiên ở Trung Kỳ.
Một số thông tin chính
Sinh: 1/10/1876, Tiên Cảnh, Tiên Phước, Quảng Nam
Mất: 21/4/1947, Nghĩa Hành, Quảng Ngãi
Học vị: Tiến sĩ (1904)
Chức vụ tiêu biểu: Bộ trưởng Bộ Nội vụ; Quyền Chủ tịch nước (1946)
Tác phẩm tiêu biểu: Thi tù tùng thoại, Phan Tây Hồ tiên sinh lịch sử
Con đường hoạt động yêu nước
Sinh trong gia đình nho học nghèo, Huỳnh Thúc Kháng nổi tiếng thông minh, sớm đỗ đầu các kỳ thi Hương và Hội. Không ra làm quan, ông cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân, cổ vũ “Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh”. Sau vụ chống thuế Trung Kỳ (1908), ông bị đày ra Côn Đảo 13 năm, kiên định chí hướng cứu nước.
Nhà báo và nhà văn hóa
Ra tù năm 1921, ông được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ nhưng từ chức khi nhận thấy đây chỉ là cơ quan bù nhìn. Năm 1927, ông sáng lập báo Tiếng Dân tại Huế, kiên trì đấu tranh đòi dân quyền và dân chủ trong vòng kiểm soát chặt chẽ của thực dân Pháp. Hơn 1.700 số báo đã góp phần khai mở tư tưởng tiến bộ và khơi dậy tinh thần yêu nước của trí thức Việt Nam .
Vai trò trong chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, dù tuổi cao, Huỳnh Thúc Kháng nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Chính phủ liên hiệp với chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Hội trưởng Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam – tiền thân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Năm 1946, ông được giao quyền Chủ tịch nước, điều hành quốc sự với phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, góp phần giữ vững chính quyền cách mạng non trẻ .
Di sản và tôn vinh
Trên đường đi công tác miền Trung, ông qua đời tại Quảng Ngãi, hưởng thọ 71 tuổi. Nhà nước tổ chức quốc tang đầu tiên và sau này truy tặng ông Huân chương Sao Vàng (2013). Trường dạy làm báo đầu tiên của Việt Nam năm 1949 mang tên “Huỳnh Thúc Kháng”, thể hiện sự tri ân đối với một nhà báo, nhà văn hóa kiên trung, suốt đời “chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập” .
