Huỳnh Thúc Kháng

Trong lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ XX, có những người chọn con đường khởi nghĩa, có người ra nước ngoài tìm đường cứu nước, cũng có người dùng giáo dục và báo chí để thức tỉnh xã hội. Huỳnh Thúc Kháng là một nhân vật đặc biệt bởi ông đã đi qua rất nhiều giai đoạn của lịch sử và luôn giữ lập trường độc lập của mình.

Huỳnh Thúc Kháng sinh năm 1876 tại Quảng Nam.

Ông nổi tiếng thông minh từ nhỏ và theo học Nho học. Năm 1904, ông đỗ Tiến sĩ, trở thành một trong những người có học vấn cao trong xã hội đương thời.

Tuy nhiên, ông không muốn dùng con đường khoa cử để tìm kiếm một cuộc sống quan trường bình thường.

Đất nước lúc ấy đang chịu sự kiểm soát của thực dân Pháp.

Huỳnh Thúc Kháng cùng những sĩ phu như Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp chủ trương phải thay đổi xã hội bằng giáo dục và cải cách.

Ông tham gia phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ.

Phong trào này đề cao việc nâng cao dân trí, phát triển kinh tế và cải cách xã hội.

Những người theo phong trào cho rằng người Việt cần thoát khỏi tư tưởng bảo thủ và học hỏi những điều tiến bộ từ thế giới.

Nhưng chính quyền thực dân nhanh chóng đàn áp phong trào.

Năm 1908, phong trào chống thuế ở Trung Kỳ bùng nổ.

Huỳnh Thúc Kháng bị bắt và bị kết án.

Ông bị đày ra Côn Đảo.

Côn Đảo lúc ấy là nơi giam giữ nhiều người yêu nước và tù chính trị.

Huỳnh Thúc Kháng phải sống nhiều năm trong điều kiện khắc nghiệt.

Nhưng thời gian tù đày không khiến ông từ bỏ những suy nghĩ về đất nước.

Sau khi được trả tự do vào năm 1921, ông trở về Trung Kỳ.

Thay vì tiếp tục hoạt động theo kiểu bí mật, Huỳnh Thúc Kháng chọn một công cụ khác:

báo chí.

Năm 1927, ông sáng lập tờ báo Tiếng Dân tại Huế.

Đây là một trong những tờ báo tiếng Việt có ảnh hưởng lớn ở Trung Kỳ thời kỳ đó.

Thông qua Tiếng Dân, Huỳnh Thúc Kháng viết về nhiều vấn đề chính trị, xã hội và đời sống của người dân.

Ông thường xuyên phê phán những chính sách mà ông cho là bất công của chính quyền thuộc địa.

Báo Tiếng Dân vì thế nhiều lần gặp sự kiểm duyệt và gây khó khăn cho chính quyền Pháp.

Nhưng Huỳnh Thúc Kháng vẫn tiếp tục xuất bản.

Ông không muốn báo chí trở thành công cụ phục vụ cho chính quyền.

Đối với ông, báo chí phải có trách nhiệm nói lên tiếng nói của xã hội.

Tiếng Dân tồn tại trong nhiều năm và trở thành một diễn đàn quan trọng của giới trí thức Trung Kỳ.

Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công.

Huỳnh Thúc Kháng tham gia chính quyền mới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh mời ông ra Hà Nội tham gia Chính phủ.

Điều đáng chú ý là Huỳnh Thúc Kháng thuộc một thế hệ yêu nước khác với những người cộng sản.

Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đất nước vừa giành được chính quyền và phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, ông vẫn chấp nhận tham gia.

Ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán, Huỳnh Thúc Kháng được giao giữ quyền điều hành đất nước với cương vị Quyền Chủ tịch nước.

Đây là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Đất nước vừa giành được độc lập.

Chính quyền còn non trẻ.

Kinh tế khó khăn.

Các lực lượng chính trị có nhiều khác biệt.

Trong khi đó, nguy cơ chiến tranh ngày càng rõ ràng.

Huỳnh Thúc Kháng đảm nhiệm công việc trong thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh vắng mặt và cố gắng duy trì hoạt động của chính quyền.

Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về, Huỳnh Thúc Kháng tiếp tục tham gia công việc của Chính phủ.

Năm 1947, ông vào miền Trung công tác trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp đã bùng nổ.

Tuy nhiên, sức khỏe của ông ngày càng yếu.

Ngày 21 tháng 4 năm 1947, Huỳnh Thúc Kháng qua đời tại Quảng Ngãi, hưởng thọ 71 tuổi.

Trước khi mất, ông để lại một lời căn dặn thường được nhắc đến về tinh thần đoàn kết và đặt lợi ích quốc gia lên trên những bất đồng cá nhân.

Huỳnh Thúc Kháng là một nhân vật rất đặc biệt.

Ông từng là Tiến sĩ Nho học, từng bị đày Côn Đảo, trở thành nhà báo, rồi sau đó tham gia chính quyền cách mạng và giữ quyền điều hành đất nước trong một thời điểm đặc biệt.

Cuộc đời ông kéo dài qua nhiều chế độ và nhiều biến động.

Nhưng có một điểm xuyên suốt:

ông luôn đặt vấn đề độc lập và lợi ích của đất nước lên hàng đầu.

Ông không phải người hoàn toàn giống Phan Bội Châu.

Cũng không giống Phan Châu Trinh.

Và càng không thể đặt ông vào cùng một khuôn với những nhà cách mạng cộng sản.

Huỳnh Thúc Kháng có con đường tư tưởng riêng.

Chính điều đó khiến nhân vật này càng đáng tìm hiểu.