Huỳnh Thúc Kháng - người có công với cách mạng
Huỳnh Thúc Kháng (1876 – 1947) là nhà chí sĩ yêu nước, học giả và chính khách Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1946), là biểu tượng của tinh thần độc lập, dân chủ và đại đoàn kết dân tộc. Key facts
Huỳnh Thúc Kháng
Huỳnh Thúc Kháng (1876 – 1947) là nhà chí sĩ yêu nước, học giả và chính khách Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1946), là biểu tượng của tinh thần độc lập, dân chủ và đại đoàn kết dân tộc.
Key facts
Năm sinh – mất: 1 / 10 / 1876 – 21 / 4 / 1947
Quê quán: Làng Thạnh Bình (nay Tiên Cảnh, Tiên Phước, Quảng Nam)
Chức vụ nổi bật: Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1946)
Phong trào tiêu biểu: Duy Tân (1906 – 1908)
Di tích tưởng niệm: Mộ trên núi Thiên Ấn, Quảng Ngãi
Con đường khoa bảng và hoạt động yêu nước
Sinh trong gia đình Nho học nghèo, Huỳnh Thúc Kháng đỗ Giải nguyên (1900) và Tiến sĩ (1904) nhưng từ chối làm quan. Cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp, ông khởi xướng phong trào Duy Tân với phương châm “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Năm 1908 ông bị thực dân Pháp bắt, đày ra Côn Đảo 13 năm nhưng vẫn giữ vững chí khí yêu nước.
Nhà báo và nhà lập hiến
Sau khi ra tù, ông được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ (1926) nhưng sớm từ chức vì phản đối chính quyền bảo hộ. Từ 1927 đến 1943, Huỳnh Thúc Kháng làm chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Tiếng Dân, diễn đàn công khai đầu tiên ở Trung Kỳ đòi dân chủ, dân sinh và phản đối thực dân.
Vai trò trong Chính phủ Hồ Chí Minh
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Hội trưởng Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (tiền thân Mặt trận Tổ quốc). Tháng 6 / 1946, khi Hồ Chí Minh sang Pháp, ông được giao làm Quyền Chủ tịch nước, điều hành quốc sự với phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Ông xử lý nghiêm vụ Ôn Như Hầu, giữ vững chính quyền non trẻ.
Những năm cuối đời và di sản
Đầu 1947, trên đường kinh lý miền Trung, ông lâm bệnh mất tại Quảng Ngãi. Trước khi qua đời, ông gửi điện cho Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Bốn mươi năm ôm ấp độc lập và dân chủ, nay nước đã độc lập, chế độ dân chủ đã thực hiện, thế là tôi chết hả.” Chính phủ tổ chức quốc tang đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Năm 2013, ông được truy tặng Huân chương Sao Vàng.
Huỳnh Thúc Kháng được xem là tấm gương về nhân cách thanh liêm, học vấn uyên thâm và tinh thần phụng sự Tổ quốc, góp phần tạo cầu nối giữa phong trào yêu nước Nho học và cách mạng Việt Nam hiện đại.
