Ia Đrăng – Thung lũng lửa và quyết định

Mùa thu năm 1965, thung lũng Ia Đrăng – một vùng rừng rậm, suối ngòi chằng chịt và đường hành lang chiến lược – trở thành điểm quyết định của Chiến dịch Plei Me. Sau nhiều đợt chiến đấu giằng co ở Plei Me, Bộ Tư lệnh Tây Nguyên quyết định chọn Ia Đrăng làm trận then chốt, nhử quân Mỹ vào để tiêu diệt bộ phận Sư đoàn kỵ binh không vận của chúng, mở rộng vùng giải phóng và kết thúc chiến dịch.

Ngày 14/11, Tiểu đoàn 1 của Trung đoàn kỵ binh số 7 Mỹ đổ bộ xuống bãi đáp Ia Đrăng. Quân ta chặn đánh quyết liệt ngay từ đầu, đánh thiệt hại nặng Đại đội A và Đại đội C của Mỹ. Địch vội gọi tăng viện, điều thêm Tiểu đoàn 2 – Trung đoàn 5 và Tiểu đoàn 2 – Trung đoàn 7 nhảy xuống, phối hợp pháo binh và không quân tấn công khu trú quân của Tiểu đoàn 9 – Trung đoàn 66. Nhưng lực lượng ta chỉ cho địch tiến được hơn 100m rồi chặn lại, buộc Mỹ phải co cụm phòng ngự.

Ngày 15/11, Trung đoàn 66 chủ động phản công. Các tiểu đoàn của ta tiến công, bao vây địch từ nhiều hướng. Đêm 16/11, khi máy bay B52 ném bom rải thảm xuống thung lũng – lần đầu tiên Mỹ dùng máy bay chiến lược yểm trợ bộ binh – quân ta vẫn kiên cường tiến lên, phối hợp giữa các mũi, tấn công theo tiếng súng để kìm chân địch. Quân Mỹ bị bao vây và phải bỏ chạy ra bãi đáp, nhưng liên tiếp bị súng AK, lựu đạn của ta chặn đánh, chỉ chạy được quãng ngắn về phía làng Gà.

Sáng 17/11, Tiểu đoàn 8 của ta hành quân gấp để chuẩn bị trận quyết định, gặp Tiểu đoàn 2 Mỹ. Trận đánh ác liệt kéo dài cả ngày, lửa bom thiêu cháy rừng Ia Đrăng. Dưới hỏa lực dữ dội, quân Mỹ bị bao vây, co cụm phòng ngự còn 200m, nhưng đội hình ta chia thành nhiều mũi xốc tới, tiêu diệt từng mảng địch. Dù hy sinh đồng chí Lê Xuân Phôi, tinh thần bộ đội không hề lay chuyển, các cán bộ và chiến sĩ tiếp tục chỉ huy, tiêu diệt hoàn toàn Tiểu đoàn 2 kỵ binh bay Mỹ.

Chỉ trong 4 ngày, từ 14 đến 17/11/1965, Trung đoàn 66 và Tiểu đoàn 1 – Trung đoàn 33 đã liên tiếp đánh bại các đơn vị tinh nhuệ Mỹ, kết thúc thắng lợi trận then chốt quyết định của chiến dịch Plei Me. Chiến thắng Ia Đrăng không chỉ khẳng định nghệ thuật tiến công chiến dịch của quân ta mà còn là minh chứng cho quyết tâm đánh và thắng Mỹ của toàn quân, toàn dân. Hai Huân chương Quân công hạng Nhất được trao tặng các đơn vị chiến thắng, ghi dấu một cột mốc rực lửa trong lịch sử chiến tranh Việt Nam.