II. BÀI VĂN: NỤ CƯỜI CHIẾN THẮNG VÀ BẢN LĨNH NGƯỜI CON GÁI LONG AN
Nhân vật chính: Võ Thị Thắng (1945 – 2014) – Nữ chiến sĩ biệt động, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, người nổi tiếng với hình ảnh và khoảnh khắc lịch sử "Nụ cười chiến thắng". Quê ở xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An. Bối cảnh: Phong trào đấu tranh chính trị và quân sự sục sôi của học sinh, sinh viên và nhân dân Sài Gòn sau đợt Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968. Kẻ thù điên cuồng càn quét, bắt bớ và mở các phiên tòa quân sự hòng đè bẹp tinh thần cách mạng. Diễn biến chính: 1. Võ Thị Thắng sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại Long An. Chị sớm tham gia phong trào bãi khóa của học sinh - sinh viên Sài Gòn, sau đó gia nhập lực lượng Thành đoàn và Biệt động Sài Gòn. 2. Tháng 7 năm 1968, trong chiến dịch Mậu Thân, chị nhận nhiệm vụ hạ sát một tên ác ôn khét tiếng tại Sài Gòn. Trận đánh không thành công, chị bị địch bắt giữ. 3. Dù bị dọa nạt và dùng mọi đòn tra tấn dã man trong nhà giam, người thiếu nữ 23 tuổi vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo bất kỳ bí mật nào của tổ chức. 4. Ngày 2 tháng 8 năm 1968, chính quyền Nam Việt Nam đưa chị ra xét xử tại Tòa án quân sự mặt trận vùng 3 chiến thuật. Chúng tuyên phạt chị 20 năm khổ sai. 5. Nghe bản án dã man, Võ Thị Thắng không hề nao núng mà điềm tĩnh mỉm cười, bình thản đáp lại kẻ thù bằng câu nói lịch sử: "Liệu chính quyền của các ông có tồn tại được 20 năm để giam tôi hay không?". Kết cục: Nụ cười ngẩng cao đầu rạng rỡ của chị trước họng súng và bản án giặc đã được phóng viên Nhật Bản ghi lại, trở thành biểu tượng "Nụ cười chiến thắng" chấn động thế giới. Chị bị giam qua nhiều nhà tù (Thủ Đức, Côn Đảo) cho đến khi được trao trả theo Hiệp định Paris năm 1974. Năm 2003, chị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ý nghĩa: Tôn vinh bản lĩnh kiên cường, niềm tin sắt đá vào ngày thắng lợi hoàn toàn và hình ảnh "Nụ cười chiến thắng" bất tử của thế hệ trẻ Việt Nam trong gian lao.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc, chiến trường Sài Gòn - Gia Định không chỉ là nơi chứng kiến những trận đánh xuất quỷ nhập thần của các chiến sĩ biệt động, mà còn là nơi thử thách bản lĩnh chính trị và chí khí quật cường của thế hệ trẻ. Giữa những ngục tối và tòa án sắt máu của kẻ thù, hình ảnh Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Thắng cùng nụ cười rạng rỡ, hiên ngang khi nhận bản án 20 năm khổ sai đã trở thành một biểu tượng bất tử về niềm tin thắng lợi của con người Việt Nam.
Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi hay Võ Thị Thắng đều là những người con ưu tú sinh ra từ dải đất Nam Bộ gian lao mà trung dũng. Sinh năm 1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An, Võ Thị Thắng lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Ngọn lửa yêu nước sớm nhen nhóm trong lòng người thiếu nữ tài hoa. Khi lên Sài Gòn học tập, chị tích cực tham gia phong trào đấu tranh chính trị của học sinh, sinh viên, rồi chính thức gia nhập lực lượng Thành đoàn và Biệt động Sài Gòn.
Tháng 7 năm 1968, giữa bầu không khí sục sôi sau đợt Tổng tiến công Mậu Thân, Võ Thị Thắng nhận nhiệm vụ tiêu diệt một tên ác ôn khét tiếng chuyên săn bắt cán bộ cách mạng tại quận 6, Sài Gòn. Trận đánh diễn ra không như dự kiến, chị bị kẻ thù vây bắt.
Những ngày tháng sau đó trong hầm tối ngục gian là một chuỗi thử thách tột cùng dũng khí. Kẻ thù dùng đủ mọi đòn tra tấn dã man hòng đè bẹp tinh thần người con gái mới 23 tuổi, nhưng đáp lại chỉ là sự im lặng kiên trung và ánh mắt rực sáng chí khí. Không thể khuất phục được chị về mặt tinh thần, ngày 2 tháng 8 năm 1968, chính quyền tay sai đưa Võ Thị Thắng ra xét xử tại Tòa án quân sự mặt trận vùng 3 chiến thuật.
Tại phiên tòa, trước hàng chục họng súng và sự bủa vây của quân cảnh, Võ Thị Thắng vẫn đứng thẳng lưng, giữ nguyên thần thái ung dung tự tại. Khi đại diện Tòa án giặc đọc bản án tuyên phạt chị 20 năm khổ sai, người nữ chiến sĩ biệt động không hề biến sắc hay run sợ. Chị quay lại nhìn thẳng vào mặt bọn thẩm phán, nở một nụ cười rạng rỡ, tươi tắn rồi bình thản cất lời đáp trả đĩnh đạc: "Liệu chính quyền của các ông có tồn tại được 20 năm để giam tôi hay không?".
Khoảnh khắc ấy, một phóng viên người Nhật Bản đã nhanh tay bấm máy, ghi lại trọn vẹn nụ cười rạng rỡ cùng thần thái kiêu hãnh của chị giữa tòa án kẻ thù. Bức ảnh mang tên "Nụ cười chiến thắng" lập tức lan truyền trên khắp các báo chí quốc tế, làm lay động hàng triệu trái tim yêu tự do và trở thành đòn phế áp tinh thần giáng thẳng vào sự tàn bạo của bộ máy chiến tranh xâm lược. Lời dốc lòng kiêu hãnh của chị đã trở thành sự thật: chỉ 7 năm sau đó, vào Mùa xuân 1975, chính quyền Nam Việt Nam sụp đổ hoàn toàn, đất nước thu về một mối.
Sau nhiều năm bị đày đọa qua các địa ngục trần gian từ nhà tù Thủ Đức đến Côn Đảo, Võ Thị Thắng luôn giữ trọn khí tiết của người cộng sản cho đến ngày được tự do. Nụ cười của chị không chỉ là lời thách thức gửi đến kẻ thù, mà còn là minh chứng ngời sáng cho sức mạnh tinh thần, niềm tin sắt đá vào ngày đại thắng của dân tộc Việt Nam.
