Khau Chỉa 12 Ngày Đêm Huyết Chiến Và Ký Ức Nhòe Máu Của Vị Bác Sĩ Quân Y (Cao Bằng)

Đèo Khau Chỉa (thuộc huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng) là một trong những điểm nóng khốc liệt và bi tráng nhất trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Nơi đây gắn liền với chiến công huyền thoại của Trung đoàn 567, đơn vị đã kiên cường chốt chặn, lấy ít địch nhiều, cầm chân quân thù suốt 12 ngày đêm. Qua lăng kính và hồi ức của Bác sĩ quân y Nguyễn Thái Long, nguyên Trạm trưởng Trạm phẫu thuật tiền phương Trung đoàn 567, bức tranh Khau Chỉa hiện lên không chỉ có sự oai hùng của tiếng súng, mà còn là những nỗi đau xé lòng ở ranh giới sinh tử.

Bức Tường Thép Giữa Vòng Vây

Sáng sớm ngày 17 tháng 2 năm 1979, hàng vạn quân địch có xe tăng và pháo binh hạng nặng yểm trợ đã ồ ạt tràn qua cửa khẩu Tà Lùng, nhằm hướng đèo Khau Chỉa tiến đánh. Mục tiêu của chúng là san phẳng lực lượng phòng ngự của ta để nhanh chóng thọc sâu, đánh chiếm thị xã Cao Bằng. Tuy nhiên, cuồng vọng "đánh nhanh thắng nhanh" của chúng đã vấp phải một "bức tường thép" bằng xương bằng thịt.

Dựa vào địa hình đồi núi hiểm trở, các chiến sĩ Trung đoàn 567 đã bám trụ từng gốc cây, mỏm đá, giao thông hào, đánh bật hàng chục đợt tấn công theo chiến thuật "biển người". Tiếng súng AK, tiếng đạn chống tăng B40, B41 nổ chát chúa xé toạc màn sương vùng biên. Đất đá Khau Chỉa bị cày nát bởi pháo thù, cây cối cháy trụi, nhưng chốt chặn của quân ta vẫn ngạo nghễ đứng vững hết ngày này qua đêm khác.

Ký Ức Rướm Máu Nơi Trạm Phẫu Tiền Phương

Phía sau trận địa rực lửa ấy là Trạm phẫu thuật tiền phương nằm ẩn dưới những hầm chữ A dã chiến. Tại đây, bác sĩ Nguyễn Thái Long cùng các y tá, hộ lý phải đối mặt với một cuộc chiến khác – cuộc chiến giành giật mạng sống cho đồng đội từ tay tử thần.

Trong ký ức ám ảnh của bác sĩ Long, trạm phẫu những ngày đó luôn đặc quánh mùi thuốc súng, mùi cồn gạc và mùi máu tươi. Thương binh từ tuyến trên không ngừng được dân quân cáng về. Không gian chật hẹp, tối tăm dưới ánh đèn pin leo lét liên tục vang lên những tiếng rên rỉ đau đớn kìm nén. Có những lúc cao điểm, hàng chục ca thương binh nặng nằm la liệt dọc các đường hào chờ cấp cứu.

Chiến sự ác liệt khiến đường tiếp tế bị cắt đứt. Thuốc men, bông băng vơi dần, và nghiệt ngã nhất là thiếu hụt thuốc tê, thuốc mê. Trong hoàn cảnh đó, các y bác sĩ phải cắn răng phẫu thuật sống. Những ca gắp mảnh đạn, thậm chí cưa chân, cưa tay cứu mạng diễn ra giữa tiếng pháo dội ầm ầm ngay trên nóc hầm. Các chiến sĩ đau đến ngất lịm, tỉnh dậy lại cắn nát cả khăn tay để không bật ra tiếng kêu, sợ làm ảnh hưởng tâm lý đồng đội đang chiến đấu phía trên.

Những Lời Trăng Trối Tuổi Mười Tám

Điều khiến vị bác sĩ quân y day dứt và rơi nước mắt nhiều nhất không phải là sự tàn khốc của bom đạn, mà là ánh mắt của những người lính trẻ trước lúc đi xa. Đa phần họ là những chàng trai vừa rời ghế nhà trường, mới mười tám, đôi mươi – cái tuổi đẹp nhất của đời người.

Bác sĩ Long không bao giờ quên hình ảnh những cậu lính trẻ bị thương nát bươm lồng ngực hay vỡ ổ bụng, máu tuôn xối xả không thể cầm lại. Khi nhận ra mình không qua khỏi, họ thều thào nắm chặt lấy tay người bác sĩ. Ánh mắt họ trong veo, không vương chút sợ hãi trước cái chết, chỉ đầy ắp nỗi niềm đau đáu về quê hương: "Bác sĩ ơi, cháu đau lắm... Nhờ bác báo với mẹ cháu ở quê là cháu không về được nữa...".

Rồi có những người lính, vết thương vừa khâu xong, máu chưa kịp khô trên lớp băng gạc, đã nhất quyết từ chối nằm lại trạm phẫu. Họ xin nhận thêm đạn, lảo đảo ôm súng quay lại mâm pháo để sát cánh cùng anh em, rồi vĩnh viễn nằm lại trên đỉnh Khau Chỉa sương giăng. Bàn tay của bác sĩ Long đã run rẩy vuốt mắt cho biết bao đồng đội trẻ tuổi. Mỗi sinh mệnh ra đi trên bàn phẫu thuật là một vết cứa hằn sâu vào trái tim người thầy thuốc.

Tiếng Vọng Từ Lòng Đất

Sau 12 ngày đêm huyết chiến (từ 17/2 đến 28/2/1979), Trung đoàn 567 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử, kìm chân đại quân địch, bảo vệ sự an toàn cho hàng vạn đồng bào Cao Bằng sơ tán về tuyến sau. Nhưng để đổi lấy chiến công rực rỡ ấy, máu của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã thấm đẫm từng tấc đất Khau Chỉa.

Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua, đèo Khau Chỉa nay đã rợp bóng cây xanh, cỏ đã phủ lên những giao thông hào năm cũ. Thế nhưng, với bác sĩ Nguyễn Thái Long và những cựu binh Trung đoàn 567, "tiếng vọng đèo Khau Chỉa" chưa bao giờ tắt trong tâm trí. Những dòng hồi ức nhòe máu và nước mắt của ông là nén tâm nhang thành kính nhất gửi tới những đồng đội đã hóa thân thành hồn thiêng sông núi. Câu chuyện ấy là minh chứng hùng hồn cho tinh thần bất tử của thế hệ thanh niên Việt Nam thời hoa lửa, một lời nhắc nhở sâu sắc về cái giá phải trả cho nền độc lập và hòa bình.