Khẩu pháo chỉ bắn xa hai trăm mét và người nữ xạ thủ Lê Thị Cưng

Khẩu pháo của Trung đội Nữ pháo binh huyện Châu Thành thời ấy phần lớn là vũ khí tự tạo, tầm bắn tối đa chỉ khoảng hai trăm mét. Muốn đánh trúng mục tiêu, người pháo thủ phải đến rất gần đồn bót đối phương, tự quan sát địa hình, xác định tọa độ rồi bí mật bố trí trận địa. Lê Thị Cưng, thường được đồng đội gọi bằng bí danh Lê Ngọc Tuyết, đã nhiều lần làm công việc nguy hiểm ấy với sự chính xác và bình tĩnh khiến mọi người tin cậy.

Lê Thị Cưng sinh năm 1943, lớn lên tại ấp Bào Bèo, xã Lương Thế Trân, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, trong một gia đình nông dân có truyền thống cách mạng. Mười tám tuổi, chị trở thành chiến sĩ giải phóng quân. Sau một thời gian phục vụ trong lực lượng địa phương quân huyện Châu Thành, chị được tuyển vào Trung đội Nữ pháo binh mới thành lập và đảm nhiệm vị trí xạ thủ.

Đơn vị của chị hoạt động trên vùng chiến sự rộng, từ xã Hòa Thành và khu vực ven thị xã Cà Mau đến địa bàn nay thuộc huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu. Đối phương thường tổ chức lực lượng cấp tiểu đoàn, có máy bay và pháo hạng nặng hỗ trợ. Trong khi đó, những nữ pháo thủ phải dựa vào vũ khí còn thô sơ, khả năng ngụy trang và sự phối hợp chặt chẽ. Lê Ngọc Tuyết tham gia nhiều trận đánh, trong đó có sáu trận nổi bật; đơn vị góp phần bẻ gãy các cuộc càn quét, đánh tàu chiến và máy bay của đối phương.

Không chỉ trực tiếp sử dụng pháo, chị Tuyết còn luồn sâu vào khu vực nguy hiểm để khảo sát trước trận đánh. Những đợt pháo kích vào Chi khu Tắc Vân và các đồn lân cận đòi hỏi người trinh sát phải ghi nhớ đường đi, quan sát mục tiêu mà không để lộ thân phận, rồi trở về giúp đơn vị chấm tọa độ. Sai lệch nhỏ cũng có thể khiến đạn không trúng mục tiêu hoặc làm lộ trận địa. Nhờ sự cẩn trọng ấy, những loạt pháo do đơn vị thực hiện đạt độ chính xác cao dù phải bắn ở cự ly rất gần.

Sau tám tháng trực tiếp cầm súng chiến đấu, Lê Ngọc Tuyết được tuyên dương danh hiệu Dũng sĩ diệt ngụy năm 1968. Thành tích đến rất sớm, nhưng cuộc sống trong đơn vị vẫn giản dị. Theo lời người trung đội trưởng Nguyễn Hồng Nỹ, Tuyết có tác phong nhanh nhẹn, thích mặc quân phục gọn gàng, đội nón tai bèo và thắt khăn rằn ở cổ. Chị sống tình cảm, thường nghĩ cho người khác và không so bì quyền lợi, vì thế được đồng đội yêu quý.

Đầu năm 1969, chiến sự tại vùng giáp ranh ngày càng ác liệt. Trong trận đánh ở ấp Lung Chim, xã Định Thành, huyện Châu Thành cũ, đơn vị bố trí lực lượng và đào công sự trong đêm. Địa hình là cánh đồng mùa khô trơ gốc rạ, ít vật che chắn. Khi đội hình vừa vào vị trí, pháo đối phương bắn trúng khu vực, cho thấy trận địa đã bị phát hiện. Chỉ huy ra lệnh chuyển hướng, còn tư trang và vũ khí được ngụy trang cẩn thận tại chỗ.

Từ năm giờ sáng đến giữa trưa ngày 23 tháng 1 năm 1969, vòng vây dần khép lại. Một số chiến sĩ hy sinh, những người còn lại phải phân tán để bảo toàn lực lượng. Lê Ngọc Tuyết bị thương nặng, không thể tự đi; hai đồng đội Nguyễn Kim Pha và Cao Thị Mận dìu chị ở hai bên. Trực thăng hạ thấp để bắt các chị đưa đi.

Trong giây phút ấy, Tuyết hiểu rằng nếu cả ba cùng chống lại, những người bạn đang dìu mình có thể lập tức bị bắn. Chị dồn sức đẩy hai đồng đội ra, từ chối lên máy bay và công khai phản đối những người áp giải. Chị bị bắn ngay trước mắt Pha và Mận. Hai người còn lại bị đưa lên trực thăng rồi chịu cảnh tù đày cho đến khi được trao trả sau Hiệp định Paris. Trong những năm bị giam giữ, họ kể rằng hình ảnh người đồng đội đã ngã xuống giúp mình có thêm nghị lực vượt qua tra tấn.

Trước khi hy sinh, Lê Ngọc Tuyết và một chiến sĩ địa phương quân tên Phương từng hẹn ngày hòa bình sẽ nên vợ chồng. Ba tháng sau ngày chị mất, anh Phương cũng hy sinh. Người trung đội trưởng về sau nhớ lại rằng trong năm đôi yêu nhau của đơn vị pháo binh, sau năm 1969 không còn đôi nào nguyên vẹn. Chi tiết ấy cho thấy phía sau những con số chiến công là tuổi trẻ, tình yêu và những dự định đời thường đã mãi mãi dừng lại.

Lê Thị Cưng được ghi nhận là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện về chị không chỉ kể lại lòng dũng cảm của một nữ xạ thủ, mà còn giúp chúng ta hiểu giá trị của sự chính xác, trách nhiệm và tình đồng đội. Với khẩu pháo chỉ bắn được khoảng hai trăm mét, mỗi lần làm nhiệm vụ là một lần chị phải bước đến gần hiểm nguy. Chị đã chọn tiến lên, để những người sau mình được sống trong một đất nước không còn tiếng pháo.