Khẩu súng ngắn K54 của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân – Liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc.

Đến Bảo tàng Lực lượng Tăng thiết giáp, ở phòng trưng bày hiện vật năm 1975, khách tham quan thường dừng lại rất lâu trước một khẩu súng ngắn K54. Đó là khẩu súng đã gắn liền với tên tuổi Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân - Liệt sỹ Hoàng Thọ Mạc, một tấm gương tiêu biểu của bộ đội Tăng thiết giáp Việt Nam. Tấm gương chiến đấu, hy sinh anh dũng của anh đã trở thành biểu tượng, niềm tự hào, thành phong trào hành động cách mạng cho lớp lớp thế hệ đoàn viên thanh niên trong Binh chủng Tăng thiết giáp noi theo.

Hoàng Thọ Mạc sinh năm 1947 trong một gia đình có truyền thống cách mạng thuộc xã Xuân Trường – huyện Xuân Thủy – tỉnh Nam Định. Phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, gia đình và nhất là người cha thân yêu (là một liệt sĩ trong kháng chiến chống Pháp), năm 1965 Hoàng Thọ Mạc đã tình nguyện tham gia lực lượng Thanh niên xung phong, phục vụ trên tuyến đường Trường Sơn. Tháng 6 năm 1967 anh được chuyển sang bộ đội chủ lực và năm 1972 được điều về Trung đoàn bộ binh cơ giới 202. Với tinh thần tích cực học tập, rèn luyện, anh đã nhanh chóng làm chủ nhiều loại vũ khí, trang bị và phát triển thành một sĩ quan chỉ huy mẫu mực về mọi mặt. Thiếu úy Hoàng Thọ Mạc được bổ nhiệm làm Đại đội trưởng Đại đội 3 – Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 66 – Trung đoàn bộ binh cơ giới 202 và trực tiếp tham gia chiến đấu trên chiến trường. Khẩu súng K54 anh luôn mang theo để chiến đấu và tham gia 5 chiến dịch lớn, lập được nhiều chiến công xuất sắc.

Trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đơn vị anh phối thuộc cho Sư đoàn 320B tiến công trên hướng Bắc Sài Gòn, có nhiệm vụ: Đánh chiếm Chi khu Lái Thiêu, cầu Vĩnh Bình và nhanh chóng tiến về Sài Gòn. 18 giờ ngày 25 tháng 4 năm 1975, tại vị trí tập kết chiến đấu, trong lễ tuyên thệ xuất quân, Hoàng Thọ Mạc đã thay mặt cho cán bộ, chiến sỹ trong Đại đội hứa quyết tâm: “Được tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng Sài Gòn, giải phóng Miền nam, thống nhất đất nước là một vinh dự lớn, là khát vọng cháy bỏng của tôi. Dù phải hy sinh, tôi cũng kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ”.

Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, sau khi đánh chiếm Lái Thiêu, tiêu diệt 1 xe tăng M41; 2 pháo tự hành 175mm của địch, xe thiết giáp K63 số hiệu 454 do Đại đội trưởng Hoàng Thọ Mạc trực tiếp chỉ huy vọt lên, dẫn đầu đội hình thọc sâu của Quân đoàn 1 tiến về cầu Vĩnh Bình (cây cầu nằm trên quốc lộ 13 bắc qua sông Sài Gòn, cách trung tâm thành phố 5 km), đây là cây cầu có một vị trí rất quan trọng, nếu ta chiếm và giữ được là mở toang cánh cửa phía Bắc cho đại quân “thần tốc” tiến vào Sài Gòn. Chính vì vậy ở đây địch lập tuyến phòng thủ với nhiều loại vật cản, công sự kiên cố và chống trả điên cuồng. Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt, ta và địch giành giật nhau từng mét cầu.

Nhận thấy khoảng cách giữa ta và địch khó có thể phát huy hỏa lực của pháo xe tăng, Hoàng Thọ Mạc đã tổ chức bắn chế áp địch và hội ý chớp nhoáng với chỉ huy các đơn vị bạn, nhanh chóng tìm ra cách đánh chiếm cầu hiệu quả nhất. Vừa chỉ huy đơn vị chiến đấu kiên quyết, linh hoạt, anh vừa trực tiếp tham gia chiến đấu. Lợi dụng thời gian hỏa lực địch bị chế áp, anh lao từ trên xe xuống mặt cầu, rút khẩu K54 ra khỏi bao, khoát tay ra hiệu cho đồng đội phía sau tiến lên, lợi dụng địa hình, địa vật tiếp cận tuyến phòng thủ của địch. Súng ngắn hết đạn, anh sử dụng các loại vũ khí bộ binh khác như AK; lựu đạn; B40… cùng đồng đội bắn cháy 1 xe thiết giáp M113; 2 xe tăng M41 và tiêu diệt nhiều sinh lực địch. Một quả đạn M79 của địch bay tới nổ ngay phía trước, mảnh đạn găm vào ngực, máu tuôn ra ướt đẫm, anh gắng gượng và bình tĩnh băng bó cho mình rồi tiếp tục chiến đấu. Ngay lúc ấy, một chiến sỹ trẻ lao lên tiếp cận mục tiêu nhưng bị địch phát hiện và tập trung hỏa lực bắn xối xả. Một quả đạn M79 khác bay tới nổ, mảnh đạn văng khắp nơi, trong khoảnh khắc ấy Hoàng Thọ Mạc đã lao vọt tới, xô người chiến sĩ ngã xuống và lấy thân mình nằm đè lên, che đạn cho đồng đội… Trước hành động dũng cảm và đầy tính nhân văn đó của Đại đội trưởng, không ai bảo ai, tất cả các đồng đội của anh đều bật dậy, lao về phía quân thù. Ngọn lửa căm thù rực cháy như tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ xe tăng và bộ binh ào qua cầu như cơn lốc, đè bẹp sự kháng cự của địch, cùng các cánh quân khác tiến vào giải phóng Sài Gòn.

Người Đại đội trưởng xe tăng dũng cảm, mưu trí đã ngã xuống ở độ tuổi tràn đầy hứa hẹn và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ. Anh ngã xuống cách Sài Gòn 5km và trước giờ toàn thắng chỉ hơn 1 giờ. Sau trận đánh, Hoàng Thọ Mạc được truy tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong suốt thời gian tham gia chiến đấu, ngày 23 tháng 9 năm 1975 Nhà nước đã quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc. Những di vật của anh như khẩu súng ngắn K54, súng tiểu liên AK… được đơn vị trân trọng lưu giữ và trao cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp.