KHI CHIẾN TRANH KHÉP LẠI

Chiến tranh khép lại – câu nói tưởng chừng chỉ là mấy chữ ngắn ngủi, nhưng với người lính như chúng tôi, đó là cả một quãng trời ký ức đổ sập xuống, vừa nhẹ nhõm, vừa nghẹn ngào, vừa hạnh phúc, vừa đau xót đến khó diễn tả thành lời. Sáng hôm ấy, khi tiếng súng đã thưa dần và rồi tắt hẳn, khi lệnh tiến vào làm chủ hoàn toàn thành phố được truyền đi, tôi đứng lặng một lúc rất lâu, cảm giác như chính mình không tin nổi rằng điều mà bao năm chiến đấu, bao đồng đội hy sinh mới đổi lấy được, nay đã trở thành sự thật.

Trong suốt những năm tháng ở chiến trường Sài Gòn – Gia Định, chúng tôi sống trong trạng thái luôn sẵn sàng đối mặt với cái chết. Mỗi lần bước ra khỏi căn hầm bí mật, mỗi lần mang tài liệu đi qua những con đường đầy lính địch, mỗi lần bước vào trận đánh sinh tử… đều có thể là lần cuối cùng. Bởi thế, ngày chiến tranh khép lại không chỉ là ngày chiến thắng, mà còn là ngày người lính nhìn lại chính cuộc đời mình – xem mình còn lại những gì sau bão lửa.

Tôi nhớ rõ gương mặt những đồng đội đã không còn kịp thấy ngày này. Nhớ những người đã ngã xuống ngay trước giờ phút toàn thắng, chỉ cách hòa bình một bước chân nhưng không bao giờ được bước tới. Nhớ những cuộc chia tay vội vàng, những lời hẹn “bao giờ thống nhất mình sẽ gặp nhau”, giờ chỉ còn là lời hẹn gửi lại cho đất mẹ. Chiến tranh khép lại, nhưng khoảng trống mà họ để lại thì không bao giờ lấp đầy được.

Khi cờ giải phóng tung bay trên các tòa nhà, người dân đổ ra đường reo mừng, ôm lấy bộ đội chúng tôi mà nước mắt cứ trào ra. Họ khóc vì vui mừng, khóc vì chờ đợi quá lâu, khóc vì bao năm sống trong kìm kẹp và sợ hãi. Còn chúng tôi, những người lính, đứng đó giữa không khí vui như hội, nhưng sâu trong tim lại có những khoảng lặng vô cùng. Có anh lính trẻ đưa tay sờ khẩu súng đeo trên vai như không tin rồi hỏi nhỏ: “Anh ơi, từ nay mình có còn phải bắn nữa không?” Tôi mỉm cười mà cổ họng nghẹn cứng. Không, từ nay chúng ta sẽ không phải giết chóc nữa, đó là câu trả lời mà tôi đã chờ suốt bao năm trời.

Nhưng chiến tranh khép lại, một câu hỏi lớn khác lại mở ra: rồi đời mình sẽ về đâu? Bao năm sống cho chiến tranh, cho nhiệm vụ, cho tổ quốc, nhiều người trong chúng tôi bước vào cuộc đời lính khi còn rất trẻ, thậm chí chưa kịp hiểu hết nghĩa của hai chữ tuổi trẻ thì đã cầm súng chiến đấu. Bây giờ hòa bình đến, phải học cách làm người dân bình thường, học cách sống một cuộc đời không còn bom đạn – điều tưởng dễ nhưng lại không hề đơn giản.

Tôi nhớ có người đồng đội ngồi thẫn thờ rất lâu rồi nói: “Lạ thật anh ạ, ngày nào cũng cầu mong chiến tranh mau kết thúc, vậy mà đến khi nó thật sự khép lại, tự nhiên thấy hụt hẫng…” Hụt hẫng không phải vì tiếc chiến tranh, mà vì suốt quãng đời vừa qua, ta chỉ quen sống để chiến đấu, nay đứng trước cuộc sống mới, vừa vui vừa bỡ ngỡ, giống như người lính bỗng trở thành đứa trẻ trước cánh cửa tương lai rộng lớn.

Khi chiến tranh khép lại, Sài Gòn yên tiếng súng, nhưng trong lòng người lính lại vang lên những tiếng nói thầm thì của ký ức. Tiếng gọi của đồng đội đã hy sinh. Tiếng thở dài của người mẹ chờ con không về. Tiếng trẻ thơ sinh ra trong bom đạn nay được sống trong hòa bình. Tất cả hòa vào nhau, thành một cảm xúc rất lạ – vừa đau vừa đẹp.

Ngày ấy, tôi hiểu một điều: chúng tôi may mắn vì còn sống để chứng kiến độc lập. Và chính vì còn sống, chúng tôi có trách nhiệm sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống. Chiến tranh khép lại, nhưng trách nhiệm với Tổ quốc thì không bao giờ khép lại. Hòa bình không phải là kết thúc, mà là một khởi đầu mới – khởi đầu của hành trình xây dựng, bồi đắp, gìn giữ những gì mà máu xương cả một thế hệ đã đổi lấy.

Và đến tận hôm nay, mỗi khi nhớ lại khoảnh khắc đó, trái tim tôi vẫn rung lên như lần đầu tiên: chiến tranh đã khép lại thật rồi – nhưng ký ức sẽ còn mở mãi trong lòng người lính…