Khi cuộc chiến tranh toàn cục nổ ra 1946
Khi cuộc chiến tranh toàn cục nổ ra (đêm 19-12-1946), đối phương cố tình xuyên tạc, đổ lỗi cho ta hiếu chiến. Nhưng nhìn lại từng chặng đường đối ngoại không mệt mỏi của Cụ Hồ suốt 16 tháng trước ngày kháng chiến toàn quốc bùng nổ (8-1945/12-1946) và cả mấy tháng đầu năm 1947, một điều cần khẳng định: Dân tộc Việt Nam khao khát hòa bình để xây dựng đất nước, sẵn sàng hợp tác bình đẳng và thân thiện với nước Pháp mới trên cơ sở độc lập và thống nhất. Khốn nỗi, từ cuộc tiếp xúc đầu tiên Võ Nguyên Giáp – Jean Sainteny (cuối tháng 8-1945), đến cuộc gặp gỡ Hồ Chí Minh – Thierry D’Argentlieu (24-3-1945), từ hội nghị trù bị Đà Lạt (tháng 5-1946) đến hội nghị chính thức Fontainebleau (từ tháng 7 đến tháng 9-1946), mấy từ độc lập và thống nhất do phía Việt Nam nêu lên trong các cuộc thương thuyết đều hoàn toàn xa lạ đối với phía Pháp. Cuộc đánh chiếm Hải Phòng (20-27 tháng 11-1946) và tối hậu thư của Bộ chỉ huy Pháp (18-12-1946) là những giọt nước tràn ly. Đối phương buộc dân tộc ta phải chọn một con đường ngoài ý muốn, đó là đứng dậy cầm súng chiến đấu bảo vệ thành quả cách mạng mới giành được.
Ngay trong năm đầu sau khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, trước một đối thủ hơn hẳn ta về trang bị kỹ thuật và kinh nghiệm chiến đấu, với tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh và bằng cách đánh thông minh sáng tạo của mình, Vệ quốc đoàn đã cùng nhân dân vượt qua thử thách đầu tiên, tiêu hao địch và kìm chân chúng dài ngày trong cuộc tổng giao chiến trong các thành phố và thị xã, làm thất bại âm mưu đánh nhanh giải quyết nhanh của địch ngay từ “keo” đầu. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ trong các thành phố và thị xã, lực lượng vũ trang chủ động rút về các vùng nông thôn nhằm bảo tồn và phát triển lực lượng, kháng chiến lâu dài. Mọi công việc cấp bách nhằm chuyển đất nước sang cuộc sống thời chiến được triển khai khẩn trương trong suốt mấy tháng từ cuối năm 1946 sang xuân - hè năm 1947.
Tiếp ngay sau đó là thêm một thắng lợi quan trọng của quân và dân ta, làm thất bại cuộc tiến công mạo hiểm và đầy tham vọng của hàng vạn quân Pháp lên căn cứ địa Việt Bắc. Cùng với chính quyền dân chủ được củng cố về mọi mặt, đời sống nhân dân được ổn định, thắng lợi của quân và dân ta trong mùa khô năm 1947 đánh dấu một bước trưởng thành của lực lượng vũ trang trong năm đầu kháng chiến toàn quốc. Thắng lợi có ý nghĩa chiến lược trong chiến dịch Việt Bắc đã thiết thực động viên quân và dân cả nước vững tin vào tiền đồ của cách mạng, của kháng chiến.
