Khi hơn 100 trung đội dân vệ, thanh niên chiến đấu bị phá rã

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị, công tác binh vận giữ vai trò rất quan trọng. Đây là mặt trận vận động, cảm hóa binh sĩ trong hàng ngũ địch, làm cho họ hiểu rõ chính nghĩa cách mạng, quay về với Nhân dân, góp phần làm suy yếu bộ máy chiến tranh của Mỹ - ngụy từ bên trong. Theo tư liệu lịch sử, trong năm 1964, công tác binh vận ở Bình Định lần đầu tiên giành được thắng lợi quan trọng. Hơn 100 trung đội dân vệ, thanh niên chiến đấu và thanh niên chống du kích bị phá rã. Đây là kết quả có ý nghĩa lớn, cho thấy sức lan tỏa của phong trào cách mạng và hiệu quả của công tác vận động binh sĩ, gia đình binh sĩ ở cơ sở. Đặc biệt, có 6 trung đội dân vệ và nghĩa dũng ở Hoài Sơn, Tam Quan, Bình Giang đã đào rã ngũ tập thể. Sự kiện này cho thấy hàng ngũ địch bắt đầu bị phân hóa mạnh, nhiều binh sĩ không còn muốn tiếp tục phục vụ cho bộ máy đàn áp Nhân dân. Nổi bật nhất là ngày 20/10/1964, tại Tam Quan, 3 trung đội dân vệ đã làm binh biến, diệt bọn ác ôn, mang về gần 70 khẩu súng cùng một số trang bị khác và xin tham gia đánh Mỹ. Đây là một sự kiện tiêu biểu, thể hiện sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của binh sĩ, từ chỗ bị lôi kéo vào hàng ngũ địch đã quay về đứng trong hàng ngũ Nhân dân. Trước tinh thần yêu nước ấy, Mặt trận Hoài Nhơn đã tổ chức cuộc mít tinh với 2.400 người tham dự để hoan nghênh anh em binh sĩ. Không khí mít tinh thể hiện sự đoàn kết, bao dung và chính sách đúng đắn của cách mạng đối với những người biết quay về với Nhân dân. Sau sự kiện này, Mặt trận đã thành lập 2 đơn vị nghĩa quân, lấy tên Đội Cung và Đội Cấn. Việc đặt tên như vậy mang ý nghĩa biểu tượng, nhắc nhớ truyền thống yêu nước, tinh thần phản kháng áp bức và ý chí đứng về phía chính nghĩa của dân tộc. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, thắng lợi binh vận ở Tam Quan năm 1964 là một dấu ấn đặc biệt trong phong trào cách mạng Bình Định. Đó không chỉ là thắng lợi về quân sự khi ta thu được vũ khí, làm tan rã lực lượng địch, mà còn là thắng lợi về lòng người. Chính sức mạnh của chính nghĩa, của lòng dân và của công tác vận động khéo léo đã góp phần làm lung lay hàng ngũ địch, tiếp thêm khí thế cho quân dân Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.