Khí Phách Mùa Thu Lịch Sử

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 diễn ra trong bối cảnh thời cơ “ngàn năm có một”. Sau gần một thế kỷ chịu ách đô hộ của thực dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân ta nhất tề vùng dậy, giành lại chính quyền. Chỉ trong vòng nửa tháng, cuộc Tổng khởi nghĩa đã thành công trên phạm vi cả nước, đưa đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ngày 2/9/1945. Thắng lợi ấy khẳng định sức mạnh đại đoàn kết, trí tuệ và bản lĩnh của dân tộc Việt Nam.

Đối với Thái Nguyên, dấu ấn lịch sử ấy càng thêm sâu đậm khi phong trào cách mạng sớm nở rộ. Trong thời kỳ chuẩn bị và tiến hành Tổng khởi nghĩa, các địa phương trong tỉnh như: Võ Nhai, Định Hóa, Phú Lương, Đại Từ… trở thành điểm tựa của phong trào Việt Minh. Ngày 16/8/1945, bước tiến thần tốc của Đội Việt Nam Giải phóng quân do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy, từ Tân Trào (Tuyên Quang) tiến về giải phóng tỉnh lỵ Thái Nguyên. Chỉ trong vài ngày, lực lượng vũ trang phối hợp cùng Nhân dân các huyện Phú Bình, Đồng Hỷ nổi dậy, chiếm các mục tiêu quan trọng, trong đó có Nhà Đèn - nơi cung cấp điện, biểu tượng quyền lực thực dân.

Sáng 20/8/1945, dưới sự chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp, quân giải phóng đánh bại lực lượng phát-xít Nhật, giải phóng thị xã Thái Nguyên. Ngay chiều hôm đó, tại Sân vận động thị xã, Ủy ban Khởi nghĩa tuyên bố xóa bỏ chính quyền bù nhìn, thành lập chính quyền cách mạng lâm thời tỉnh Thái Nguyên do đồng chí Lê Trung Đình làm Chủ tịch. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt lịch sử của tỉnh, đồng thời là một phần quan trọng trong phong trào giành chính quyền sớm ở Việt Nam, cùng với Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh và Quảng Nam.

Sau Cách mạng Tháng Tám, cả dân tộc lại bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong những năm kháng chiến, Thái Nguyên giữ vai trò là an toàn khu chiến lược, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Chính phủ và các cơ quan nhà nước. Nhân dân trong tỉnh đã đóng góp lương thực, thực phẩm, thiết bị và trực tiếp tham gia các chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Chiến thắng ấy đã kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp, nhưng đất nước lại bị chia cắt thành hai miền. Trong khi miền Bắc bước vào xây dựng chủ nghĩa xã hội thì miền Nam tiếp tục kháng chiến chống Mỹ. Những năm chống Mỹ (1965 - 1975), Thái Nguyên đã chi viện gần 50.000 chiến sĩ cho chiến trường, trong đó gần 15.000 người đã hy sinh hoặc bị thương. Mỗi năm, Nhân dân toàn tỉnh đóng góp gần 20 nghìn tấn lương thực và hàng nghìn tấn thực phẩm, thực hiện khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, góp sức cùng cả nước làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975 để Bắc - Nam sum họp một nhà.