KHI PHƯỚC LONG BÁO HIỆU NGÀY TOÀN THẮNG

Nếu như trong trận đánh Phước Long, Nguyễn Xuân Liêm và đồng đội phải căng mình trước từng loạt đạn, từng quyết định sinh tử, thì sau khi Phước Long được giải phóng, một cảm giác hoàn toàn khác bắt đầu len lỏi trong tâm trí người lính xe tăng. Đó không phải là sự chủ quan, càng không phải là niềm vui chiến thắng đơn thuần, mà là một dự cảm rất rõ ràng: ngày toàn thắng đã không còn xa.

Người lính từng trải như Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng, chiến tranh không kết thúc chỉ bằng một trận thắng. Nhưng ông cũng hiểu rằng, trong chiến tranh luôn có những dấu mốc – những khoảnh khắc mà từ đó, cục diện không thể quay ngược lại. Với ông, Phước Long chính là khoảnh khắc ấy.

Những ngày sau khi thị xã được giải phóng, điều khiến Nguyễn Xuân Liêm và đồng đội chú ý nhất không phải là cảnh đổ nát hay chiến lợi phẩm, mà là sự im lặng bất thường của đối phương. Không có những đợt phản công lớn, không có dấu hiệu tập kết lực lượng để tái chiếm. Trên chiến trường, sự im lặng ấy đáng sợ hơn cả tiếng súng – bởi nó cho thấy đối phương đã mất khả năng và ý chí xoay chuyển tình thế.

Nguyễn Xuân Liêm nhớ lại, trong những buổi họp nhanh tại đơn vị, các cán bộ chỉ huy không cần phải nói nhiều. Ai cũng hiểu rằng, Phước Long không chỉ là một thắng lợi quân sự, mà là một tín hiệu chiến lược cực kỳ quan trọng. Nó cho thấy ta có thể đánh chiếm, giữ vững và làm chủ một thị xã quan trọng mà không gặp phải sự can thiệp quyết liệt từ bên ngoài.

Với người lính trực tiếp chiến đấu, cảm nhận ấy đến rất tự nhiên. Từ cách hành quân, bố trí lực lượng cho đến nhịp độ tác chiến sau Phước Long, mọi thứ đều cho thấy quân ta đang bước vào thế chủ động hoàn toàn. Không còn tâm thế “đánh rồi giữ từng bước”, mà là đánh để mở đường tiến lên liên tục.

Nguyễn Xuân Liêm kể rằng, trong những cuộc trò chuyện ngắn ngủi giữa đồng đội, câu nói được nhắc đến nhiều nhất không phải là “có thắng không”, mà là “bao giờ thì xong”. Đó là sự thay đổi rất lớn trong tâm lý người lính. Họ không còn đặt câu hỏi về khả năng chiến thắng, mà bắt đầu nghĩ đến thời điểm chiến tranh kết thúc.

Phước Long đã mang lại niềm tin ấy. Từ một thị xã miền Đông, niềm tin lan nhanh ra khắp chiến trường. Những người lính xe tăng như Nguyễn Xuân Liêm cảm nhận rõ ràng rằng, họ đang đứng trước thời khắc lịch sử. Mỗi trận đánh sau đó đều không còn là một trận riêng lẻ, mà là một mắt xích trong chuỗi tiến công không thể đảo ngược.

Với Nguyễn Xuân Liêm, dự cảm về ngày toàn thắng không đến từ những bản tin hay mệnh lệnh cấp trên, mà đến từ những điều rất cụ thể: ánh mắt bình thản hơn của đồng đội, sự tự tin trong từng mệnh lệnh chỉ huy, và đặc biệt là sự lúng túng ngày càng rõ của đối phương trong cách tổ chức phòng ngự.

Là người lính xe tăng, ông hiểu rõ giá trị của thế chủ động. Khi xe tăng được phép tiến sâu, được yểm trợ đầy đủ và được giữ vai trò mũi nhọn liên tục, điều đó có nghĩa là chiến tranh đã bước sang giai đoạn quyết định. Phước Long chính là nơi lần đầu tiên ông cảm nhận rõ điều ấy.

Sau này, khi tham gia các trận đánh tiếp theo như Xuân Lộc, Trảng Bom, Biên Hòa, Nguyễn Xuân Liêm càng thấy rõ rằng, dự cảm tại Phước Long là hoàn toàn chính xác. Những gì diễn ra sau đó không phải là sự ngẫu nhiên, mà là kết quả logic của một chuỗi quyết định chiến lược đã được thử nghiệm thành công từ Phước Long.

Với người lính quê thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, Phước Long trở thành ký ức đặc biệt. Không phải vì đó là trận đánh ác liệt nhất, mà vì đó là nơi ông lần đầu tiên nhìn thấy ngày hòa bình bằng trực giác của người trong cuộc.

Ông kể rằng, trong những giây phút hiếm hoi được nghỉ ngơi sau trận đánh, ông đã nghĩ đến quê nhà. Không phải với nỗi nhớ da diết như những năm đầu chiến tranh, mà với một niềm tin bình thản rằng, ngày trở về đã có thể đếm được. Chính niềm tin ấy đã tiếp thêm sức mạnh để ông cùng đồng đội tiếp tục bước vào những trận đánh cam go sau này.

Khi lịch sử gọi Phước Long là “tín hiệu của ngày toàn thắng”, Nguyễn Xuân Liêm hoàn toàn đồng tình. Nhưng với ông, điều quan trọng hơn là: chính người lính ở chiến trường đã cảm nhận được tín hiệu ấy trước khi nó được ghi vào sách sử.

Phước Long vì thế không chỉ báo hiệu ngày toàn thắng cho cả dân tộc, mà còn đánh dấu một bước trưởng thành về nhận thức của người lính. Từ chỗ chiến đấu trong gian khổ với niềm tin mong manh, họ đã bước sang chiến đấu với niềm tin chắc chắn và rõ ràng.

Ngày toàn thắng đã được báo hiệu từ Phước Long – bằng máu, bằng thép, bằng ý chí và bằng niềm tin không thể lay chuyển của những người lính như Nguyễn Xuân Liêm.