KHI TIẾNG TRỐNG TRẬN VANG LÊN
Trường Đại học Hải Dương
Trong những pho sử thi hào tráng hay trên các trang chính sử biên niên, tiếng trống trận muôn đời vẫn được ngợi ca như thanh âm xưng tụng của những bậc quân vương và các vị đại tướng. Nó là nhịp đập cuồn cuộn của một đội quân bách chiến bách thắng, là luồng sinh khí bừng bừng đánh thức lòng tự tôn dân tộc mỗi khi non sông đứng trước họa ngoại lăng. Tiếng trống dồn dập vang lên mang theo âm hưởng của sự kiêu hãnh, dệt nên những chiến công hiển hách mà hậu thế mãi mãi nghiêng mình ngưỡng vọng.
Thế nhưng, đằng sau lớp áo choàng rực rỡ của lịch sử, tiếng trống ấy lại mang một âm sắc hoàn toàn khác khi dội vào không gian yên ắng của những nếp nhà tranh. Đối với những người dân mộc mạc nơi thôn dã, nhịp trống dồn dập đổ hồi không phải là khúc ca ăn mừng, mà là hồi chuông báo hiệu sự lo âu tột cùng. Khi trống trận gióng lên từ sân đình, cũng là lúc khoảng trời bình yên hiếm hoi chính thức vụt tắt, nhường chỗ cho bóng tối của chiến tranh bủa vây. Đó là lúc những người nông dân hiền lành phải buông cày cuốc, vội vã nắm lấy thanh gươm.
Mỗi một nhịp dùi nện xuống mặt trống là một nhịp chia lìa cứa vào lòng người ở lại. Thanh âm ấy tạo ra một lằn ranh nghiệt ngã giữa hai nửa số phận: có những người gạt nước mắt bước ra tiền tuyến, và có những người thắt ruột gan lùi lại chốn quê nhà. Hơn ai hết, những người mẹ, người vợ hiểu thấu một sự thật tàn nhẫn rằng, lẫn trong nhịp chân rầm rập hành quân hôm nay, sẽ có vô vàn bước chân không bao giờ còn cơ hội quay trở về bến đò quê cũ để nghe lại nhịp trống hội làng.
Một thanh âm, nhưng gánh trên mình hai chiều kích đối lập của phận người. Với những người làm nên lịch sử chiến thắng, trống trận là khúc khải hoàn ca rực rỡ và bất diệt. Nhưng với vô số những gia đình mất đi người thân trụ cột, tiếng trống ấy lại là tiếng nấc nghẹn ngào kéo dài qua nhiều thế hệ. Sự đối lập vĩ đại ấy nhắc nhở chúng ta một chân lý tĩnh lặng: Mọi vinh quang và hòa bình của bờ cõi đều được đánh đổi bằng sự vỡ nát thầm lặng của vô vàn tổ ấm nhỏ bé, nơi người dân chấp nhận hy sinh hạnh phúc cốt nhục để nuôi dưỡng nền thái bình cho giang sơn.
