KHOA NGOẠI NGỮ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ SUỐT – NGƯỜI MẸ BẤT KHUẤT TRÊN DÒNG SÔNG LỬA

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản anh hùng ca bất tận được viết nên bởi bao thế hệ cha anh đã ngã xuống và những con người bình dị đã dành trọn cuộc đời mình cho Tổ quốc. Trong dòng chảy hào hùng ấy, hình ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt sáng lên như một biểu tượng đẹp đẽ về người phụ nữ Việt Nam kiên trung, bất khuất, dám đối mặt với mưa bom bão đạn để giữ vững mạch sống của hậu phương miền Bắc trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ đầy gian khổ.

Sinh năm 1908, tại vùng quê Đồng Hới – một dải đất miền Trung nghèo khó nhưng giàu truyền thống yêu nước, mẹ Suốt lớn lên trong cảnh mưu sinh gắn liền với sông nước. Từ thuở thiếu thời, mẹ đã quen với công việc chài lưới, chèo đò, bươn chải cùng sóng gió. Những tháng ngày lam lũ ấy không chỉ rèn luyện cho mẹ một sức khỏe dẻo dai mà còn hun đúc trong mẹ bản lĩnh kiên cường và đức hy sinh thầm lặng – phẩm chất sẽ theo mẹ suốt cuộc đời, đặc biệt trong giai đoạn đất nước bước vào cuộc chiến tranh ác liệt nhất của thế kỷ XX.

Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, Đồng Hới trở thành một trong những trọng điểm đánh phá của máy bay Mỹ. Trong bối cảnh đó, mỗi chuyến đò qua sông Nhật Lệ không chỉ là hành trình vượt nước, mà còn là cuộc chiến sinh tử với bom đạn. Nhưng vượt lên nỗi sợ hãi của phận người giữa thời chiến, mẹ Suốt đã tình nguyện nhận nhiệm vụ đặc biệt: chèo đò đưa bộ đội, dân công, thương binh và vũ khí qua sông, phục vụ cho chiến trường Trị - Thiên và tuyến lửa miền Trung.

Không quản ngày đêm, không sợ máy bay Mỹ quần thảo, mẹ luôn vững tay chèo, đưa đón hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ qua sông an toàn. Những câu chuyện kể lại rằng nhiều lần bom rơi xuống mặt nước, sóng đánh tràn mạn đò, nhưng mẹ vẫn bình thản, chỉ khẽ bảo mọi người:
“Cúi thấp xuống, mẹ chèo nhanh sang bờ bên kia.”

Tinh thần kiên cường ấy, cùng với sự bình tĩnh đến lạ thường trước cái chết luôn cận kề, đã khiến mẹ trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho biết bao chiến sĩ trẻ rời quê hương ra trận. Trong những năm tháng bom đạn dữ dội, hình ảnh mẹ đứng vững trên con đò giữa tiếng máy bay gầm rú, tay chèo vẫn chắc, mắt vẫn nhìn thẳng, đã tiếp thêm dũng khí cho không ít người lính. Họ tin rằng nếu một người phụ nữ chân chất như mẹ còn có thể đối mặt với hiểm nguy bằng một trái tim không hề run sợ, thì họ – những người thanh niên cầm súng – càng phải mạnh mẽ hơn để bảo vệ Tổ quốc. Có người đã xúc động mà nói rằng:
“Qua được chuyến đò của mẹ Suốt, là qua được nỗi sợ.”
Câu nói ấy như một lời khẳng định: mẹ không chỉ là người đưa đò, mà còn là người truyền lửa, giúp những người lính trẻ vượt qua nỗi ám ảnh chiến tranh để tiếp tục hành trình chiến đấu.

Dòng sông Nhật Lệ những năm ấy không chỉ có sóng nước mà còn chan chứa tình yêu thương, lòng dũng cảm và ý chí quật cường của người mẹ già. Nhiều chiến sĩ sau này khi kể về mẹ Suốt đều nghẹn ngào: “Mẹ chèo đò bằng chính trái tim mình.”

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và mẹ Suốt tại Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc ngày 28-12-1966.

Nhưng sự hy sinh nào cũng có cái giá của nó. Ngày 7 tháng 10 năm 1968, trong lúc đang chèo đò đưa dân vượt sông tránh bom, mẹ bị trúng đạn pháo của máy bay Mỹ và hy sinh anh dũng ngay trên con đò quen thuộc – con đò mà mẹ đã dành cả cuộc đời để phục vụ cách mạng.

Sự ra đi của mẹ để lại nỗi tiếc thương vô hạn trong lòng đồng bào cả nước. Quê hương Quảng Bình – nơi gió Lào cát trắng nhưng giàu truyền thống cách mạng – đã mất đi một người mẹ anh hùng thân thương, gần gũi. Dân tộc Việt Nam cũng mất đi một biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất. Tuy nhiên, dù mẹ không còn hiện diện bằng hình hài, những giá trị tinh thần mà mẹ để lại thì vẫn vĩnh viễn trường tồn. Sự hy sinh của mẹ giống như dòng nước mát lành thấm sâu vào lòng đất, nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ. Tấm gương ấy âm thầm lan tỏa, trở thành nguồn sức mạnh nâng bước con cháu hôm nay và mai sau, để mỗi người thêm trân trọng hòa bình, thêm yêu quê hương, và biết sống xứng đáng với những gì mẹ cùng bao thế hệ cha anh đã cống hiến.

Với những cống hiến và sự hy sinh đặc biệt xuất sắc cho Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý “Mẹ Việt Nam Anh hùng”, cùng nhiều huân chương và phần thưởng cấp Nhà nước. Những vinh dự ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với riêng mẹ mà còn là lời tri ân sâu sắc dành cho những người phụ nữ Việt Nam đã dâng hiến cả cuộc đời cho độc lập dân tộc. Tên của mẹ Nguyễn Thị Suốt được đặt cho nhiều đường phố, trường học và công trình văn hóa tại Quảng Bình, như một cách để thế hệ hôm nay và mai sau luôn nhớ đến mẹ. Đặc biệt, Tượng đài Mẹ Suốt uy nghi bên bờ sông Nhật Lệ – nơi mẹ từng chèo đò trong khói lửa chiến tranh – đã trở thành một địa điểm thiêng liêng, nơi người dân và du khách dừng chân để bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn vô hạn. Tượng đài ấy không chỉ tái hiện hình ảnh người mẹ anh hùng, mà còn nhắc nhở mỗi chúng ta về sức mạnh của niềm tin, lòng dũng cảm và tình yêu nước bất diệt.

Tượng đài mẹ Nguyễn Thị Suốt bên dòng sông Nhật Lệ, Quảng Bình.

“…Tàu bay mày bắn sớm trưa

Thì tui cứ việc sớm trưa đưa đò…

Mẹ đi trọn một đời mình
Sông bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu…”

Đó là những câu thơ trong bài Mẹ Suốt của nhà thơ Tố Hữu viết về bà mẹ Việt Nam anh hùng, người đã không khuất phục mưa bom bão đạn đưa bộ đội qua sông Nhật Lệ - Quảng Bình trong những năm 1965 - 1966.

Ngày nay, khi đứng trước tượng đài của mẹ, nhìn dòng Nhật Lệ đỏ phù sa, mỗi người dân Quảng Bình như nghe vang vọng đâu đó tiếng chèo đò của mẹ trong những năm tháng hào hùng. Hình ảnh mẹ không chỉ là ký ức của một thời chiến tranh mà còn là bài học sống động về lòng can đảm, sự hy sinh và tình yêu nước sâu sắc.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt – người phụ nữ chân chất của miền Trung nắng gió – mãi mãi được khắc ghi như một biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Cuộc đời mẹ, từ những ngày sống giữa bom đạn đến từng chuyến đò chở bộ đội và vũ khí vượt sóng dữ, đã cho thấy sức mạnh phi thường ẩn trong một con người bình dị. Mẹ không có những lời tuyên thệ lớn lao, cũng không cần đến hào quang hay danh vọng; điều làm mẹ trở nên vĩ đại chính là sự hy sinh âm thầm, lòng dũng cảm kiên gan và tình yêu Tổ quốc sâu nặng. Chính mẹ đã chứng minh rằng những điều cao cả nhất đôi khi lại bắt đầu từ những con người mộc mạc nhất – những người sẵn sàng đặt lợi ích của đất nước lên trên mọi điều riêng tư. Tấm gương của mẹ sẽ mãi soi sáng để các thế hệ mai sau học tập, noi theo và gìn giữ truyền thống yêu nước bất diệt của dân tộc Việt Nam.