KHOA NGOẠI NGỮ PHẠM HỮU LẦU - NGỌN LỬA TIÊN PHONG TRONG BUỔI ĐẦU CÁCH MẠNG

PHẠM HỮU LẦU - NGỌN LỬA TIÊN PHONG TRONG BUỔI ĐẦU CÁCH MẠNG

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng và dân tộc ta, nhiều cán bộ tiền bối đã sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản, kiên cường đấu tranh, đặt nền móng cho phong trào cách mạng Việt Nam ngay từ những ngày đầu. Đồng chí Phạm Hữu Lầu là một trong những người như thế - một nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng, người đảng viên cộng sản đầu tiên của tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), có nhiều đóng góp quan trọng cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Đồng chí Phạm Hữu Lầu, bí danh Tư Lộ, sinh năm 1906 tại làng Hòa An, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), trong một gia đình nghèo. Cha mất sớm, hoàn cảnh khó khăn, từ năm 13 tuổi, đồng chí đã phải nghỉ học để lao động mưu sinh, làm nhiều nghề như thợ sơn, thợ hớt tóc. Tuy vậy, với tinh thần ham học hỏi và ý thức xã hội sớm hình thành, đồng chí nhanh chóng tiếp cận các tư tưởng tiến bộ và nhận thức sâu sắc về cảnh áp bức, bóc lột của thực dân đối với nhân dân ta.

Tháng 8 năm 1926, đồng chí tham gia tổ chức lễ truy điệu nhà yêu nước Phan Châu Trinh tại chợ Cao Lãnh - sự kiện có ý nghĩa chính trị quan trọng, góp phần khơi dậy tinh thần yêu nước và ý thức đấu tranh trong quần chúng nhân dân địa phương. Đến tháng 9 năm 1928, đồng chí gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, được bầu làm tổ trưởng. Tháng 10 năm 1929, đồng chí Phạm Hữu Lầu trở thành người đầu tiên của tỉnh Sa Đéc được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong phong trào cách mạng của địa phương.

Tháng 11 năm 1929, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đồng chí, Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng Hòa An được thành lập với 6 đảng viên, đồng chí giữ chức Bí thư Chi bộ. Đây là chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh Sa Đéc, đặt nền móng cho sự phát triển của tổ chức Đảng và phong trào cách mạng trên địa bàn. Sau đó, đồng chí được Đảng cử đi “vô sản hóa” tại đề-pô xe lửa Dĩ An, mở tiệm hớt tóc làm cơ sở hoạt động bí mật, tuyên truyền, vận động công nhân tham gia cách mạng.

Giữa năm 1930, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời của Đảng tại hội nghị ở Hương Cảng (Trung Quốc). Tuy nhiên, trên đường về nước, đồng chí bị mật thám Pháp bắt tại Hải Phòng, đưa về giam tại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), sau đó xét xử và kết án tù chung thân, đày ra Côn Đảo vào ngày 29/1/1931. Trong những năm tháng tù đày khắc nghiệt, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết cách mạng, tích cực tuyên truyền, giáo dục chính trị cho anh em tù chính trị, góp phần củng cố tinh thần đấu tranh trong nhà tù đế quốc.

Năm 1936, lợi dụng chính sách ân xá của Mặt trận Bình dân Pháp, đồng chí được trả tự do và tiếp tục hoạt động cách mạng tại Sài Gòn, tham gia viết bài cho báo “Dân Chúng”, cổ vũ phong trào đấu tranh của nhân dân. Cuối năm 1939, đồng chí lại bị thực dân Pháp bắt, kết án 5 năm tù và tiếp tục bị đày ra Côn Đảo. Trong thời gian này, đồng chí không chỉ kiên cường đấu tranh mà còn tích cực giúp đỡ các tù chính trị người Khmer, thể hiện tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Phạm Hữu Lầu được Đảng giao giữ nhiều trọng trách quan trọng: Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc, Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho, Ủy viên Ủy ban Kháng chiến Hành chính Phân liên Khu miền Đông, phụ trách khu vực Đồng Tháp Mười. Trong những năm đầu kháng chiến chống Mỹ, khi phong trào cách mạng miền Nam gặp nhiều khó khăn, đồng chí tiếp tục được giao nhiệm vụ quan trọng trong việc chỉ đạo, củng cố phong trào.

Do ảnh hưởng nặng nề của những năm tháng tù đày và bệnh tật, ngày 16/12/1959, đồng chí Phạm Hữu Lầu từ trần tại Campuchia khi đang hoạt động cách mạng. Năm 1985, hài cốt của đồng chí được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Đồng Tháp. Ghi nhận những công lao to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, ngày 10/5/2024, Bộ Chính trị đã chính thức công nhận đồng chí Phạm Hữu Lầu là lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Phạm Hữu Lầu là biểu tượng sinh động cho thế hệ những người cộng sản tiên phong - những con người đã đặt nền móng vững chắc cho phong trào cách mạng ở Nam Bộ nói chung và tỉnh Sa Đéc, Đồng Tháp nói riêng. Từ một người lao động nghèo sớm giác ngộ lý tưởng, trải qua nhiều lần tù đày khắc nghiệt, đồng chí vẫn giữ trọn niềm tin vào con đường cách mạng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Những đóng góp to lớn của đồng chí không chỉ thể hiện ở các cương vị lãnh đạo quan trọng mà còn ở tinh thần hy sinh, tận tụy, hết lòng vì Đảng, vì Nhân dân. Việc Đảng và Nhà nước công nhận đồng chí Phạm Hữu Lầu là lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam không chỉ là sự tri ân xứng đáng đối với một người cộng sản kiên trung, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với các thế hệ hôm nay về trách nhiệm giữ gìn, kế thừa và phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của dân tộc.

Ngọn lửa cách mạng mà đồng chí Phạm Hữu Lầu đã thắp lên từ những ngày đầu gian khó vẫn đang được tiếp nối, soi đường cho cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ hôm nay vững bước trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Lễ khánh thành Khu lưu niệm Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng - nơi tưởng niệm sự ra đời tổ chức Đảng đầu tiên ở Sa Đéc và tưởng nhớ đóng góp đồng chí Phạm Hữu Lầu.