KHOA NGOẠI NGỮ_ANH HÙNG NGUYỄN VĂN BẢY - HUYỀN THOẠI CỦA BẦU TRỜI

ANH HÙNG NGUYỄN VĂN BẢY - HUYỀN THOẠI CỦA BẦU TRỜI

Sinh ra trong một gia đình nông dân ở miền Tây Nam Bộ, trình độ học vấn chỉ đến lớp 3, Nguyễn Văn Bảy lớn lên với những công việc quen thuộc của một cậu bé chăn trâu, làm ruộng. Nhưng từ môi trường giản dị ấy, ông bước vào con đường cách mạng từ khi còn rất trẻ, mang theo tinh thần kiên cường của người nông dân Nam Bộ. Không xuất thân quân sự, không có nền tảng học vấn cao, nhưng bằng ý chí kiên cường và tinh thần yêu nước, ông trở thành một trong những phi công tiêm kích xuất sắc nhất, bắn rơi 7 máy bay Mỹ và được xếp vào danh sách những phi công hàng đầu trong lịch sử chiến tranh hiện đại.

Điều khiến ông được nhắc đến nhiều không chỉ là chiến công trên không, mà là cách ông sống sau khi rời buồng lái. Dù mang danh hiệu Anh hùng, ông vẫn chọn cuộc sống của một người nông dân giản dị: làm ruộng, chăm ao cá, sinh hoạt như bao người dân quê khác. Trong gia đình, ông là người cha nghiêm túc nhưng đầy trách nhiệm; trong đời thường, ông là người lương thiện, ấm áp và luôn khiêm nhường. Chính sự bình dị ấy làm cho hình ảnh Nguyễn Văn Bảy trở nên bền vững trong lòng đồng bào và đồng đội: một anh hùng nhưng trước hết là một con người chân thật.

Hình Ông Nguyễn Văn Bảy lúc còn trẻ

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy sinh ngày 2/2/1936 tại làng Hòa Thành, quận Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp). Tên khai sinh của ông là Nguyễn Văn Hoa, nhưng vì thường bị trêu chọc “tên giống con gái”, cậu bé Hoa đã tự đổi tên thành Nguyễn Văn Bảy, theo đúng thứ bậc trong gia đình. Từ đó, cuộc đời ông gắn với con số 7 như một mạch trùng hợp đặc biệt: bay trên chiếc MiG-17, bắn rơi 7 máy bay Mỹ, được phong Anh hùng năm 1967, và được Bác Hồ tặng 7 Huy hiệu.

Các phi công Việt Nam đếm huy hiệu Bác Hồ tặng năm 1967, phi công Nguyễn Văn Bảy ở bìa phải. Cạnh ông Bảy là Nguyễn Khắc Lộc và bên trái là Lê Quang Trung

Năm 17 tuổi, mang trong mình mong muốn bước ra thế giới rộng lớn hơn, Nguyễn Văn Bảy rời quê, bất chấp lời dặn quen thuộc của người cha miền Tây: “Đàn ông phải có nhà, có vợ mới ra dáng người lớn.” Ông trốn nhà theo bộ đội và bắt đầu quá trình rèn luyện trong quân ngũ. Sau Hiệp định Genève năm 1954, Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội xuống tàu tập kết ra Bắc, với hy vọng sẽ trở lại miền Nam sau hai năm. Đến năm 1960, ông được chuyển từ bộ binh sang không quân - một quyết định thay đổi hoàn toàn cuộc đời người lính trẻ. Trình độ học vấn chỉ dừng lại ở lớp 3 khiến việc đào tạo phi công gặp nhiều trở ngại, nên ông được đưa vào Trường bổ túc văn hóa Lạng Sơn, được phổ cập từ lớp 4 lên lớp 10 để đủ kiến thức tiếp thu kỹ thuật hàng không. Quá trình huấn luyện của ông bắt đầu với Yak-52, sau đó nâng dần lên MiG-15 và MiG-17. Đây là giai đoạn rèn luyện khắc nghiệt nhưng cũng là nền tảng giúp ông trở thành một trong những phi công tiêm kích tiêu biểu nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam. Tháng 4/1965, sau khi hoàn thành khóa đào tạo lái máy bay phản lực ở Liên Xô, Nguyễn Văn Bảy tốt nghiệp và trở về nước, đáp xuống sân bay Gia Lâm, chính thức bước vào thời kỳ chiến đấu trên bầu trời miền Bắc đầy khói lửa. Trận không chiến đầu tiên của Nguyễn Văn Bảy diễn ra ngày 7/10/1965. Trong lần xuất kích ấy, chiếc MiG-17 do ông điều khiển bị một chiếc F-4 Phantom của Mỹ phóng tên lửa AIM-7. Quả tên lửa nổ ở cự ly gần, khiến thân máy bay của ông thủng 84 lỗ. Dưới mặt đất, sở chỉ huy lập tức ra lệnh cho ông nhảy dù vì đánh giá máy bay không còn khả năng hoạt động an toàn.

Nhưng sau khi kiểm tra nhanh các hệ thống, Nguyễn Văn Bảy nhận thấy chiếc MiG vẫn còn đáp ứng được thao tác điều khiển. Ông xin phép không nhảy dù, giữ bình tĩnh, điều khiển máy bay rời khu vực chiến sự và đưa về sân bay hạ cánh an toàn. Khi chiếc MiG-17 đầy vết đạn được kéo vào khu kỹ thuật, cả chuyên gia Liên Xô lẫn thợ máy Việt Nam đều kinh ngạc trước mức độ hư hại và sự vững vàng của người phi công. Sự kiện ấy nhanh chóng được xem như một kỳ tích hiếm có trong lịch sử không chiến. Không lâu sau, Nguyễn Văn Bảy ghi chiến công đầu tiên của mình khi bắn rơi một chiếc F-4C của Không quân Mỹ trong một trận đánh khác. Đây là dấu mốc mở đầu cho chuỗi chiến công xuất sắc mà ông lập được trong những năm tháng tiếp theo trên bầu trời miền Bắc.

Tháng 1/1967, Thượng úy phi công Nguyễn Văn Bảy được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp và thành tích nổi bật của ông trong những năm đầu của cuộc chiến trên bầu trời miền Bắc. Cũng từ thời điểm này, ông có nhiều dịp được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh – người luôn quan tâm đặc biệt đến lực lượng không quân. Trong một lần gặp sau một trận đánh lớn, Nguyễn Văn Bảy được mời vào ăn cơm cùng Bác. Tại bữa ăn ấy, Bác Hồ vừa khen ngợi, vừa căn dặn ngắn gọn nhưng sâu sắc: “Chú đánh giỏi đấy. Nhưng đánh giỏi phải biết giữ mình. Còn sống để mà đánh lâu dài!” Lời dặn này về sau luôn được ông nhắc lại như một kim chỉ nam trong suốt thời gian chiến đấu.

Sau khi được tuyên dương Anh hùng, Nguyễn Văn Bảy tiếp tục tham gia nhiều trận không chiến khốc liệt khác. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 1967, ông bắn rơi thêm 3 máy bay Mỹ, nâng tổng thành tích lên 7 chiếc, gồm: 4 chiếc F-4 Phantom II, 2 chiếc F-105 Thunderchief, 1 chiếc F-8 Crusader. Con số chiến công ấy càng trở nên phi thường nếu đặt vào hoàn cảnh thực tế: ông Nguyễn Văn Bảy chỉ lái một chiếc MiG-17 – dòng tiêm kích bị xem là “đã lỗi thời” ngay từ khi bước vào chiến trường. MiG-17 không có radar dẫn đường, không được trang bị tên lửa tầm nhiệt, toàn bộ hỏa lực chỉ trông vào mấy khẩu pháo 23mm và 37mm – những vũ khí tưởng như khó lòng đuổi kịp thời đại.

Phi công Nguyễn Văn Bảy sau chiến công

Trong khi đó, đối thủ của ông là những cỗ máy tối tân bậc nhất lúc bấy giờ: F-4 Phantom, F-105 Thunderchief – tốc độ vượt trội, tầm đánh xa, trang bị tên lửa hiện đại, lại được yểm trợ bởi hệ thống tác chiến điện tử tinh vi của cả một không lực hùng mạnh. Trên giấy tờ, cuộc đối đầu ấy hoàn toàn không cân sức.

Vậy mà trong bầu trời chênh lệch ấy, ông Bảy vẫn làm nên điều mà giới không chiến thế giới phải kính nể: lấy sự gan dạ, sự điêu luyện và bản lĩnh thép để bù lại mọi thiếu thốn của vũ khí. Từ một chiếc máy bay được coi là “thấp hơn một thế hệ”, ông đã biến nó thành thứ vũ khí khiến chính đối phương phải dè chừng. Dù vậy, bằng kỹ năng, sự bình tĩnh và chiến thuật phù hợp, Nguyễn Văn Bảy vẫn trở thành một trong những phi công xuất sắc nhất của không quân Việt Nam. Thành tích 7 máy bay bị bắn hạ giúp ông được ghi danh “Ace” (AEC) - danh hiệu quốc tế dành cho những phi công bắn rơi từ 5 máy bay trở lên. Trong chiến tranh, Việt Nam có 19 phi công đạt được danh hiệu này, và Nguyễn Văn Bảy là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất.

Anh hùng Nguyễn Văn Bảy (bìa phải ảnh) cùng đồng đội sau một lần lập chiến công

Để bảo toàn lực lượng nòng cốt trong giai đoạn Không quân nhân dân Việt Nam đang lớn mạnh từng ngày, sau khi phi công Nguyễn Văn Bảy lập chiến công bắn rơi chiếc máy bay thứ bảy, Bác Hồ đã chỉ thị dừng việc cho ông tham gia không chiến trực tiếp. Từ đó, ông được giao nhiệm vụ chỉ huy và bay kèm, dìu dắt lớp phi công trẻ - những người sẽ thay ông giữ bầu trời Tổ quốc. Nhắc lại quyết định này, ông Bảy từng trầm ngâm nói: “Nếu Bác cho đánh nữa thì có thể tôi bắn rơi thêm vài chiếc… nhưng cũng có thể đã hy sinh.” Một câu nói nhẹ như gió, nhưng hàm chứa trọn vẹn tinh thần cảm tử của người lính không quân: coi cái chết nhẹ hơn nhiệm vụ, coi bầu trời thiêng liêng của Tổ quốc là nơi phải bảo vệ đến hơi thở cuối cùng.

Trong cuộc đời bay của mình, có một chuyến bay mà ông ghi nhớ suốt cuộc đời đó là: chuyến bay ngang Quảng trường Ba Đình để chào vĩnh biệt Bác Hồ kính yêu. Hôm ấy, những phi công - những người lính thép từng ung dung giữa lằn ranh giới sống chết, cũng phải nén đau thương, khép lại những giọt nước mắt, bước lên buồng lái. Chiếc MiG lặng lẽ rẽ sóng không trung, như lời chào sau cuối của những người con bầu trời gửi đến vị Cha già dân tộc. Một khoảnh khắc vừa bi hùng, vừa lắng lại, trở thành ký ức không phi công nào có thể quên.

Trong những năm tháng quyết liệt của cuộc chiến bảo vệ bầu trời Tổ quốc, Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy đã khắc tên mình vào lịch sử bằng những con số tưởng như không thể: 94 lần xuất kích, 13 lần nổ súng, 7 máy bay Mỹ bị bắn rơi, và một kỷ lục đặc biệt – chưa từng một lần phải nhảy dù thoát hiểm. Suốt chặng đường chiến đấu ấy, ông được Bác Hồ trao tặng 7 Huy hiệu của Người, một vinh dự hiếm có đối với bất kỳ chiến sĩ nào. Ông cũng là phi công duy nhất trên thế giới điều khiển MiG-17 bắn rơi nhiều máy bay Mỹ nhất - 7 chiếc. Tên tuổi của ông trở thành đề tài được nhắc đến với sự kính trọng trong giới phi công kỳ cựu Hoa Kỳ. Nhiều cựu phi công Mỹ khi sang thăm Việt Nam đều mong được gặp người đối thủ năm xưa - người mà họ xem là “bậc thầy không chiến” trên bầu trời miền Bắc. Đến năm 2017, chỉ hai năm trước khi qua đời, ông vẫn nhận lời mời sang Hoa Kỳ giao lưu với chính những đối thủ từng chạm trán mình trong khói lửa chiến tranh. Một cuộc gặp gỡ mà sự nể trọng đã lấn át mọi ranh giới của quá khứ.

Cuộc gặp gỡ giữa phi người công Mỹ với anh hùng Nguyễn Văn Bảy

Thế nhưng, huyền thoại trên bầu trời ấy lại chọn cho mình một cuộc đời bình yên đến lạ sau chiến tranh. Rời buồng lái MiG, mang theo quân hàm Đại tá, ông Nguyễn Văn Bảy trở về làm nông dân. Với đôi chân trần, chiếc áo bà ba bạc màu và cây cuốc trên vai, ông đào ao, trồng cây, chăm từng luống lúa như chăm chính mảnh đất đã sinh ra mình. Người dân quanh xóm gọi ông một cách thân thương là “Ông Bảy lúa”, “Ông Bảy ruộng” - những cái tên mộc mạc hơn nhiều so với danh xưng Anh hùng lực lượng vũ trang hay huyền thoại không chiến. Nhưng có lẽ chính điều ấy làm nên vẻ đẹp khác thường của ông: trở về với đời thường bằng sự giản dị tuyệt đối, như thể chiến công hiển hách xưa kia chưa từng thuộc về mình.

Ông Nguyễn Văn Bảy bên ao cá quê nhà

Một đời phi công - một đời nông dân. Hai nửa tưởng chừng đối lập nhưng hợp lại thành chân dung trọn vẹn của một con người mà cả dân tộc luôn kính trọng.