Khoảng lặng trong lịch sử
Đinh Thị Hrei, sinh năm 1937, dân tộc Ba Na, quê quán và sinh sống tại xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai. Với những đóng góp trong sự nghiệp kháng chiến, bà được Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba theo Quyết định số 587 ngày 10/6/2005. Phần thưởng là sự ghi nhận đối với những cống hiến của bà cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Khoảng lặng trong lịch sử
Điều gì làm nên lịch sử?
Là những trận đánh được ghi trong sách?
Là những chiến thắng được nhắc trong các bài diễn văn?
Hay là những con người mà tên tuổi chỉ còn nằm lặng lẽ trong một tập hồ sơ?
Mỗi lần đọc hồ sơ của bà Đinh Thị Hrei, tôi lại nghĩ đến câu hỏi ấy.
Hồ sơ không kể nhiều.
Không có những dòng dài về hành trình hoạt động.
Không có những chi tiết đủ để dựng thành một thiên ký sự.
Chỉ có một sự thật được lịch sử xác nhận: Huân chương Kháng chiến hạng Ba đã được Nhà nước trao tặng.
Đôi khi, chính sự im lặng của hồ sơ lại khiến chúng ta phải lắng nghe nhiều hơn.
Bởi không phải mọi cống hiến đều được ghi chép đầy đủ.
Có những việc làm chỉ còn được giữ lại trong ký ức của buôn làng.
Có những hy sinh chỉ còn được biết đến qua sự ghi nhận của Tổ quốc.
Có những cuộc đời không cần kể hết, vì phần thưởng đã thay lời kể.
Bà Đinh Thị Hrei là người con của Tơ Tung.
Một người phụ nữ Ba Na sinh ra trên mảnh đất này, sống giữa những năm tháng đất nước trải qua nhiều biến động và để lại dấu ấn bằng chính những đóng góp mà Nhà nước đã trân trọng ghi nhận.
Điều làm người đọc xúc động không phải là chúng ta biết bà đã làm bao nhiêu việc.
Mà là chúng ta hiểu rằng, nếu không có những con người bình dị như bà, lịch sử sẽ không bao giờ được viết trọn vẹn.
Lịch sử giống như một tấm thổ cẩm của người Ba Na.
Muốn có một tấm vải đẹp, không thể chỉ có một sợi chỉ nổi bật.
Chính những sợi chỉ nhỏ bé, âm thầm đan vào nhau mới tạo nên hoa văn bền chặt.
Mỗi người có công là một sợi chỉ như thế.
Không phải ai cũng ở vị trí dễ nhìn thấy.
Nhưng nếu thiếu đi một sợi, tấm thổ cẩm sẽ không còn nguyên vẹn.
Có lẽ, câu chuyện về bà Đinh Thị Hrei cũng vậy.
Không cần nhiều lời.
Chỉ cần nhắc tên bà, nhắc đến Huân chương Kháng chiến hạng Ba và lòng biết ơn của hôm nay, cũng đủ để khoảng lặng trong hồ sơ trở thành một phần sống động của ký ức quê hương.
Bởi lịch sử không chỉ được viết bằng những điều đã kể.
Lịch sử còn được gìn giữ bằng sự trân trọng dành cho những điều chưa bao giờ kể hết.
