Khói bếp trong mùa bom

Khói bếp trong mùa bom Những năm tháng ấy, làng quê không còn yên bình như trước. Trên bầu trời, tiếng máy bay gầm rú xé toạc khoảng không, mang theo nỗi lo thường trực. Nhưng dưới những mái nhà tranh, khói bếp vẫn ngày ngày bay lên – mỏng manh mà kiên cường như chính con người nơi đây. Nhà của Hòa nằm nép bên triền đồi. Bếp được đào sâu xuống lòng đất, lót bằng đất sét, có ống dẫn khói dài luồn qua bụi chuối phía sau nhà. Mẹ Hòa bảo:
“Khói không được bay cao, kẻo máy bay nhìn thấy…” Hòa năm ấy mới mười hai tuổi, nhưng đã quen với việc nhóm bếp thật nhanh, thật khéo. Mỗi lần châm lửa, em phải che tay, giữ cho ngọn khói không bốc lên thành vệt dày. Có những buổi chiều, cả làng im phăng phắc. Không ai dám nhóm bếp. Tiếng bụng đói réo lên giữa khoảng lặng càng khiến lòng người thêm quặn thắt. “Ráng chút nữa con, chờ trời tối rồi mẹ nấu…” – mẹ Hòa thường nói vậy. Nhưng cũng có những ngày, bom rơi ngay đầu làng. Đất rung lên từng hồi. Khói bom cuồn cuộn hòa vào khói bếp, làm cả không gian mờ đặc. Hòa ôm chặt em nhỏ, tim đập dồn dập, còn mẹ thì vẫn cố giữ nồi cơm trên bếp. “Dù thế nào… cũng phải có bữa ăn…” – mẹ nói, giọng run mà kiên quyết. Khói bếp lúc ấy không còn chỉ là khói của cơm nước. Nó là dấu hiệu của sự sống. Là lời khẳng định rằng, dù chiến tranh có khốc liệt đến đâu, con người vẫn không bỏ cuộc. Một lần, khi Hòa đang nhóm bếp, tiếng còi báo động vang lên. Máy bay lao đến, tiếng nổ dội xuống dữ dội. Em vội vàng dập lửa, kéo mẹ chạy xuống hầm. Nhưng khi mọi thứ lắng lại, Hòa lại chạy lên trước. “Mẹ ơi… cơm còn chưa chín…” Mẹ nhìn em, mắt rưng rưng. Hai mẹ con lại lặng lẽ nhóm lửa. Ngọn lửa nhỏ le lói, khói bếp len lỏi qua đường ống, thoát ra ngoài thật khẽ, như sợ làm kinh động bầu trời. Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, Hòa trở thành một người lính. Trong balô của anh, ngoài những vật dụng cần thiết, còn có một chiếc ống tre nhỏ – kỷ vật từ căn bếp năm xưa. Mỗi lần nhìn thấy làn khói bay lên từ những mái nhà nơi vùng quê yên bình, anh lại nhớ về những ngày tháng ấy. Nhớ khói bếp mỏng manh trong mùa bom. Nhớ mẹ – người đã giữ lửa không chỉ cho bữa cơm, mà còn cho cả niềm tin sống giữa những ngày khốc liệt nhất. Và anh hiểu rằng, có những thứ tưởng chừng nhỏ bé – như một làn khói bếp – lại chính là điều giúp con người đi qua chiến tranh, để rồi một ngày… được sống trong hòa bình.