KHÓI LỬA TRÊN ĐÈO LŨNG LÔ

Mùa hè năm 1953, núi rừng Yên Bái phủ kín một màu xanh thẫm. Con đèo Lũng Lô ngoằn ngoèo giữa vách đá dựng đứng, một bên là núi cao, một bên vực sâu hun hút. Ngày ấy, Trần Văn Phúc mới mười tám tuổi. Ông theo đoàn dân công hỏa tuyến vận chuyển gạo, đạn và thuốc men phục vụ chiến dịch ở Tây Bắc. Mỗi người gùi trên lưng hơn ba mươi ký hàng, đi bộ suốt đêm qua những con đường chỉ rộng vừa bàn chân. Ban ngày, máy bay địch liên tục oanh tạc. Cứ nghe tiếng động cơ từ xa, mọi người lại lao vào hốc đá hoặc chui xuống những hầm trú tạm ven đường. Đất đá rung chuyển, cây rừng đổ rạp, khói bom phủ kín cả sườn núi. Đêm nào cũng vậy, đoàn dân công lại lặng lẽ lên đường. Có hôm trời mưa như trút nước, đường trơn đến mức nhiều người ngã lăn xuống bùn. Nhưng không ai dám nghỉ, vì phía trước chiến trường đang chờ từng bao gạo, từng hòm đạn. Một đêm cuối tháng sáu, đoàn của Phúc nhận nhiệm vụ chuyển gấp đạn pháo vượt qua đèo trước sáng. Đó là chuyến hàng đặc biệt quan trọng. Nếu chậm, đơn vị pháo binh phía trước sẽ thiếu đạn chiến đấu. Khoảng nửa đêm, khi đoàn vừa tới khúc cua hiểm trở nhất trên đèo, tiếng máy bay bất ngờ vang lên dữ dội. “Máy bay tới!” Tiếng hô vừa dứt thì loạt bom đầu tiên đã trút xuống. Đất đá nổ tung. Một mảng núi sạt xuống chắn ngang con đường độc đạo. Nhiều người hoảng hốt bỏ chạy tìm chỗ trú. Giữa khói bụi mù mịt, Phúc nghe tiếng kêu cứu yếu ớt phía dưới taluy. Một người trong đoàn đã bị đá đè lên chân. Không kịp nghĩ ngợi, Phúc cùng hai đồng đội bò qua lớp đất đá nóng rẫy để cứu người. Bom vẫn nổ phía xa, đất dưới chân rung lên liên hồi. Mất gần hai mươi phút, họ mới kéo được người bị thương ra ngoài. Nhưng con đường đã bị vùi lấp hoàn toàn. Nếu quay lại, chuyến hàng sẽ không kịp tới mặt trận. Người đội trưởng nhìn mọi người rồi nói dứt khoát: “Phải mở đường ngay trong đêm.” Dưới ánh đuốc leo lét, hàng chục con người bắt đầu dùng cuốc xẻng đào đất, khiêng đá. Bàn tay ai cũng rớm máu, quần áo bê bết bùn đất. Phúc nhớ nhất là hình ảnh một bà mẹ người Thái đã ngoài năm mươi tuổi vẫn cặm cụi gùi từng tảng đá nhỏ ra ven đường, vừa làm vừa thở dốc. Gần sáng, con đường cuối cùng cũng thông. Đoàn dân công lại tiếp tục lên đường trong màn sương dày đặc. Khi chuyến hàng tới nơi an toàn, nhiều người kiệt sức nằm gục ngay bên vệ đường. Nhưng ai cũng cười. Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, ông Trần Văn Phúc vẫn không quên những đêm đỏ lửa trên đèo Lũng Lô. Ông thường nói với con cháu: “Chiến thắng không chỉ được làm nên bởi người cầm súng, mà còn bởi những đôi vai gùi hàng giữa bom rơi lửa đạn.” Giờ đây, đèo Lũng Lô đã yên bình với những chuyến xe ngược xuôi. Nhưng trong ký ức của những người từng đi qua thời hoa lửa, nơi ấy mãi còn vang tiếng bước chân âm thầm của một thế hệ đã sống và hy sinh cho đất nước.