-Khởi nghĩa Ba Đình (1886 - 1887) – Pháo đài bất khả xâm phạm của Đinh Công Tráng

Trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, Cuộc khởi nghĩa Ba Đình (1886 - 1887) tại huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa dưới sự chỉ huy của Đinh Công Tráng, Phạm Bách và Hoàng Điển đứng vững như một chiến công hiển hách về nghệ thuật xây dựng làng chiến đấu phòng thủ kiên cố.

Năm 1886, phản ứng trước Chiếu Cần Vương của Vua Hàm Nghi, Đinh Công Tráng (1842 - 1887, người Hà Nam) đã cùng các sĩ phu yêu nước Thanh Hóa lựa chọn ba làng Mậu Thinh, Mỹ Khê, Thượng Thọ để xây dựng một căn cứ quân sự độc đáo gọi là Căn cứ Ba Đình.

Kỳ tích của căn cứ Ba Đình nằm ở cấu trúc phòng thủ làng chiến đấu vô cùng mưu trí: ba làng được nối liền thành một pháo đài tam giác. Phía ngoài căn cứ được bao bọc bởi một lớp lũy tre gai dày đặc và đầm lầy lầy lội. Phía trong là một gờ đê bằng đất trộn rơm nát dày từ 2 đến 3 mét, có khả năng chống đỡ hiệu quả đạn bác của Pháp. Bên dưới đê đất là hệ thống hầm hào, giao thông hào chằng xịt kết nối các hỏa điểm chiến đấu, phòng ở và kho chứa đạn dược.

Từ tháng 12/1886 đến tháng 1/1887, thực dân Pháp đã huy động một lực lượng quân sự khổng lồ gồm hơn 3.000 quân tinh nhuệ do Tướng Brissaud chỉ huy cùng hàng chục khẩu đại bác hạng nặng mở nhiều đợt tiến công hủy diệt vào căn cứ Ba Đình. Mặc cho đại bác Pháp dội hàng ngàn quả đạn làm rung chuyển lòng đất, nghĩa quân Ba Đình dưới sự chỉ huy của Đinh Công Tráng vẫn kiên cường bám hào, đánh bật hàng chục đợt xung phong của quân Pháp, tiêu diệt hàng trăm tên giặc.

Chỉ đến khi quân Pháp dùng chiến thuật hèn hạ: cho lính đốt cháy toàn bộ lũy tre gai bao bọc và dùng pháo hạng nặng bắn phá liên tục nhiều ngày đêm, căn cứ Ba Đình mới bị tổn thất nặng. Để bảo toàn lực lượng, đêm 20/1/1887, Đinh Công Tráng đã dũng cảm chỉ huy nghĩa quân mở đường máu rút khỏi căn cứ an toàn. Khởi nghĩa Ba Đình là tượng đài ngời sáng cho trí tuệ và tinh thần xả thân vì Tổ quốc của nhân dân Thanh Hóa.