Khởi nghĩa Ba Tơ - Bản lĩnh và trí tuệ của những người mở đường
Không khí căng thẳng, khẩn trương và sự chuẩn bị đầy mưu trí, quả cảm của các chiến sĩ cộng sản tại căng an trí Ba Tơ trong đêm trước cuộc khởi nghĩa lịch sử (11/3/1945) – tiếng súng mở màn cho phong trào đấu tranh vũ trang tại khu vực miền Trung.
Đêm trước cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ (11/3/1945) là một khoảng thời gian vô cùng căng thẳng nhưng cũng đầy tự hào, minh chứng cho bản lĩnh và trí tuệ chớp thời cơ nhạy bén của những chiến sĩ cộng sản kiên trung. Ngay khi sự kiện Nhật đảo chính Pháp nổ ra vào đêm 9/3/1945, những người tù chính trị đang bị giam lỏng tại căng an trí Ba Tơ như Trương Quang Giao, Phạm Kiệt, Nguyễn Đôn, Trần Lương đã lập tức nhận định đây là thời cơ "ngàn năm có một". Trong bối cảnh thông tin liên lạc với cấp trên bị cắt đứt, một cuộc họp bí mật được tổ chức chớp nhoáng, đưa ra quyết định táo bạo: tự phát động quần chúng cướp chính quyền. Đêm 10/3 rạng sáng 11/3 thực sự là một đêm không ngủ khi mọi công tác chuẩn bị diễn ra thần tốc và bí mật. Các đồng chí lãnh đạo đã mưu trí móc nối, cảm hóa binh lính khố xanh làm nội ứng, đồng thời khẩn trương vũ trang cho thanh niên và đồng bào dân tộc H’re bằng giáo mác, dao kiếm. Giữa không gian tĩnh lặng của núi rừng, các mũi tiến công lặng lẽ ém quân, vạch định chi tiết kế hoạch đánh úp nha kiểm lý sao cho nhanh gọn và ít đổ máu nhất. Chính nhờ sự quyết đoán, mưu lược và lòng quả cảm trong những giờ phút chuẩn bị lịch sử ấy, chiều tối ngày 11/3/1945, Khởi nghĩa Ba Tơ đã nổ ra thắng lợi rực rỡ, đập tan gông cùm nô lệ và khai sinh ra Đội Du kích Ba Tơ – lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của Nam Trung Bộ, tạo tiền đề quan trọng cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám sau này.
