Khởi nghĩa Ba Tơ - Giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm

Đoàn Chủ tịch hội thảo gồm các đồng chí: Bùi Thị Quỳnh Vân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ngãi; Thiếu tướng Lê Ngọc Hải, Tư lệnh Quân khu 5; Thiếu tướng, TS Nguyễn Hoàng Nhiên, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Khoa học Lịch sử Quân sự (Bộ Quốc phòng), Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam); Thượng tá Trần Thế Phan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi; Đinh Ngọc Vỹ, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Ba Tơ.

Tham dự hội thảo có Trung tướng Thái Đại Ngọc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; nguyên lãnh đạo Bộ Quốc phòng, các cơ quan Bộ Quốc phòng; lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi cùng các đồng chí lão thành cách mạng và thân nhân gia đình các đội viên khởi nghĩa.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, lãnh đạo các cấp, cùng sự quan tâm của đông đảo cán bộ và nhân dân. Các tham luận tại hội thảo đã đi sâu phân tích nhiều khía cạnh quan trọng, từ bối cảnh lịch sử, diễn biến cuộc khởi nghĩa, những giá trị lịch sử, chính trị và bài học rút ra cho cách mạng Việt Nam. Việc thành lập Đội Du kích Ba Tơ trong khởi nghĩa Ba Tơ là sự kiện quan trọng, mở đầu cho cao trào đấu tranh giành chính quyền không chỉ ở Quảng Ngãi mà còn ở Nam Trung Bộ.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thiếu tướng Lê Ngọc Hải, Tư lệnh Quân khu 5 nhấn mạnh, Nam Trung Bộ nói chung, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng là vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Truyền thống ấy đã đi vào thơ ca, thể hiện tấm lòng sắt son, kiên trung, bất khuất của người dân núi Ấn, sông Trà.

Với tinh thần yêu nước nồng nàn, các tầng lớp nhân dân Quảng Ngãi, từ khi có Đảng lãnh đạo, đã vùng lên đấu tranh mạnh mẽ, có tổ chức chặt chẽ, định hướng và mục tiêu chính trị rõ ràng. Đặc biệt, năm 1941, sau khi thành lập Mặt trận Việt Minh, phong trào cách mạng bước sang giai đoạn mới, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho khởi nghĩa giành chính quyền, đưa Quảng Ngãi trở thành một trong những địa phương tiêu biểu trong cao trào chống thực dân Pháp, phát xít Nhật cứu nước, với mốc son lịch sử là cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ.

Tại Ba Tơ, vùng rừng núi phía Tây Nam tỉnh Quảng Ngãi, thực dân Pháp xây dựng “Căng an trí” Ba Tơ. Cuối năm 1941, có hơn 50 tù chính trị được “an trí” tại đây. Để tập hợp lực lượng, lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng, đầu năm 1942, Chi bộ “Căng an trí” Ba Tơ ra đời. Chi bộ đã tập trung lãnh đạo công tác xây dựng cơ sở, tuyên truyền vận động nhân dân, chuẩn bị lực lượng, tổ chức và tư tưởng, sẵn sàng vùng dậy khởi nghĩa giành chính quyền khi có thời cơ. Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương. Ngày 12-3-1945, Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.

Trước đó, mặc dù chưa nhận được chỉ thị của Trung ương, nhưng Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi và Chi bộ “Căng an trí” Ba Tơ đã tích cực, chủ động nắm bắt thời cơ cách mạng, lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ vào ngày 11-3-1945 thành công. Ngày 12-3-1945, Đội Du kích Ba Tơ được thành lập. Đây là đội du kích đầu tiên do Đảng thành lập ở Nam Trung Bộ. Việc thành lập Đội Du kích Ba Tơ trong khởi nghĩa Ba Tơ là sự kiện quan trọng, mở đầu cho cao trào đấu tranh giành chính quyền không chỉ ở Quảng Ngãi mà còn ở Nam Trung Bộ.

Thành công của cuộc khởi nghĩa khẳng định mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân, sự lãnh đạo kịp thời, tài tình, sáng suốt của Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi và Chi bộ “Căng an trí” Ba Tơ. Khởi nghĩa Ba Tơ như một “đốm lửa” nhỏ ở vùng rừng núi Tây Nam tỉnh Quảng Ngãi, song có tổ chức, lực lượng, kế hoạch phối hợp hiệp đồng chặt chẽ, mục tiêu chính trị hết sức rõ ràng. Từ đây, phong trào cách mạng bùng lên mạnh mẽ, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại tỉnh Quảng Ngãi.

Bài học về xây dựng và củng cố lực lượng cách mạng, lấy dân làm gốc ở Nam Trung Bộ trước Cách mạng Tháng Tám 1945

Phát biểu tại hội thảo, Trung tướng Trịnh Đình Thạch, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 5 nhấn mạnh, phong trào yêu nước, phong trào cách mạng ở Nam Trung Bộ trước Cách mạng Tháng Tám 1945 diễn ra trong điều kiện hết sức khó khăn. Phong trào bị thực dân đàn áp khốc liệt; lực lượng lãnh đạo còn non trẻ; thiếu thốn vũ khí, tài chính, cơ sở hạ tầng cần thiết để duy trì hoạt động lâu dài; điều kiện sống của nhân dân rất khó khăn, nạn đói xuất hiện khắp nơi...

Tuy nhiên, nhờ biết cách xây dựng và củng cố lực lượng cách mạng, lấy dân làm gốc, phong trào cách mạng đã khơi dậy lòng yêu nước và ý chí đấu tranh của quần chúng nhân dân. Qua đó, xây dựng được các tổ chức cách mạng và lực lượng chính trị, lực lượng quần chúng, bao gồm công nhân, nông dân, trí thức yêu nước, được tổ chức và đoàn kết chặt chẽ. Thực dân Pháp thi hành chính sách “chia để trị”, ta xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân dưới ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đây là bài học sâu sắc, là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt của cách mạng Việt Nam.