Khởi nghĩa Ba Tơ – Mốc son ngời sáng giữa núi rừng Quảng Ngãi

Cuộc khởi nghĩa Ba Tơ ngày 11/3/1945 là một trong những sự kiện lịch sử tiêu biểu của phong trào cách mạng ở tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và cả nước nói chung trong giai đoạn tiền khởi nghĩa. Sự kiện này đã thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường của cán bộ, chiến sĩ cách mạng và nhân dân địa phương, tạo tiền đề quan trọng cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Đội du kích Ba Tơ tuyên thệ tại căn cứ địa, tháng 3/1945. (Ảnh tư liệu sưu tầm)

Bối cảnh trước khởi nghĩa

Đầu tháng 3 năm 1945, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến chuyển nhanh chóng. Ngày 09/3/1945, phát xít Nhật tiến hành đảo chính lật đổ bộ máy cai trị của thực dân Pháp trên toàn cõi Đông Dương. Tại Ba Tơ, bộ máy chính quyền thực dân phong kiến rơi vào tình trạng hoang mang, tê liệt. Đây là thời cơ thuận lợi để lực lượng cách mạng tại địa phương nhanh chóng hành động, giành chính quyền.

Lúc bấy giờ, tại Căng an trí Ba Tơ có nhiều tù chính trị là các cán bộ, đảng viên cộng sản bị thực dân Pháp đưa về quản thúc. Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng, các đồng chí đã bí mật liên lạc với cơ sở cách mạng trong nhân dân, chuẩn bị lực lượng và xây dựng kế hoạch nổi dậy khi thời cơ đến.

Chiều ngày 10/3/1945

Sau khi nắm được tin phát xít Nhật đảo chính Pháp, các đồng chí lãnh đạo trong căng an trí đã nhanh chóng họp bàn, nhận định tình hình và thống nhất chủ trương phải khẩn trương phát động quần chúng nổi dậy giành chính quyền tại Ba Tơ.

Ngay trong đêm 10/3, các đội công tác được phân công xuống các làng, vận động nhân dân, thanh niên yêu nước, chuẩn bị lực lượng, vũ khí thô sơ như giáo mác, dao rựa, gậy gộc… sẵn sàng tham gia khởi nghĩa.

Rạng sáng ngày 11/3/1945

Khoảng rạng sáng ngày 11/3, lực lượng cách mạng và quần chúng nhân dân bắt đầu tập trung tại khu vực trung tâm Ba Tơ. Dưới sự chỉ huy của các cán bộ cách mạng, các tổ chức quần chúng nhanh chóng hình thành lực lượng đấu tranh.

Nhân dân các làng lân cận cũng nhanh chóng hưởng ứng, kéo về tham gia khởi nghĩa với khí thế sục sôi. Tinh thần đoàn kết, quyết tâm giành chính quyền lan tỏa mạnh mẽ trong toàn vùng.

Đội du kích Ba Tơ họp bàn kế hoạch chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa tại khu căn cứ địa, tháng 3/1945. 

(Ảnh tư liệu sưu tầm)

Khoảng 8 giờ sáng ngày 11/3/1945

Lực lượng khởi nghĩa tiến hành bao vây và tấn công các cơ quan của chính quyền cũ tại Ba Tơ. Trước khí thế đấu tranh mạnh mẽ của quần chúng và lực lượng cách mạng, bộ máy cai trị của địch nhanh chóng tan rã.

Các lực lượng vũ trang của địch tại địa phương bị tước vũ khí. Chính quyền thực dân phong kiến ở Ba Tơ hoàn toàn sụp đổ. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng giành được thắng lợi mà không phải trải qua những trận chiến lớn.

Trưa ngày 11/3/1945

Cuộc mít tinh biểu tình của nhân dân Ba Tơ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945. (Ảnh sưu tầm)

Sau khi làm chủ tình hình, các đồng chí lãnh đạo cách mạng tổ chức họp bàn, thống nhất các bước tiếp theo nhằm củng cố thành quả của cuộc khởi nghĩa. Một chính quyền cách mạng lâm thời được thành lập để quản lý, điều hành các hoạt động tại địa phương.

Ngay trong ngày, lực lượng cách mạng đã tiến hành tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết, giữ gìn trật tự, bảo vệ thành quả cách mạng vừa giành được.

Đội du kích Ba Tơ tiến về thị xã Quảng Ngãi, cùng nhân dân giành lại chính quyền, tháng Tám năm 1945. 

(Ảnh sưu tầm)

Chiều ngày 11/3/1945

Một quyết định quan trọng được đưa ra là thành lập lực lượng vũ trang cách mạng tại địa phương. Đội du kích Ba Tơ chính thức ra đời, trở thành lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi.

Đội du kích gồm những chiến sĩ kiên trung, có tinh thần chiến đấu cao, được tổ chức chặt chẽ và nhanh chóng trở thành lực lượng nòng cốt trong phong trào cách mạng ở địa phương.

Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa

Cuộc khởi nghĩa Ba Tơ ngày 11/3/1945 tuy diễn ra trong phạm vi một địa phương nhưng có ý nghĩa lịch sử rất quan trọng. Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa từng phần tiêu biểu trong cao trào cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa đã chứng minh sức mạnh to lớn của khối đoàn kết toàn dân, đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo đúng đắn của Đảng trong việc nắm bắt thời cơ và tổ chức lực lượng cách mạng.

Sự kiện này cũng đã góp phần cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh cách mạng trong toàn tỉnh Quảng Ngãi và khu vực miền Trung, tạo tiền đề quan trọng cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 giành chính quyền trong cả nước.

Ngày nay, tinh thần của cuộc khởi nghĩa Ba Tơ vẫn tiếp tục được các thế hệ cán bộ và nhân dân địa phương gìn giữ, phát huy. Đây là niềm tự hào, là nguồn động lực để quê hương Ba Tơ tiếp tục phát triển, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.