“Không ai kể hết được”

“Chuyện này là lời bác Chót – ngày trước là chiến sĩ trưởng trên tuyến Trường Sơn – kể lại. Giờ bác sống ở vùng đất phường Phong Hải cũ, nay thuộc Liên Hòa, Quảng Ninh.

Một buổi chiều, mấy đứa cháu trong xóm sang chơi, thấy bác ngồi trước hiên, chúng hỏi:
‘Bác ơi, hồi ở Trường Sơn có gì không bác?’

Bác Chót cười, châm điếu thuốc, nhìn ra xa một lúc rồi mới nói:
‘Có nhiều lắm…’

Nhưng rồi bác lại im.

Mấy đứa nhỏ tưởng bác không nghe, hỏi lại:
‘Nhiều là những gì hả bác?’

Bác gạt tàn thuốc, nói chậm rãi:
‘Là những ngày đi rừng không thấy hết đường… là những đêm mưa ướt từ đầu đến chân… là đồng đội nằm lại mà không kịp gọi tên…’

Nói đến đó, bác dừng lại.

Thật ra, hồi đó bác là tiểu đội trưởng. Những năm 1971–1973, đơn vị bác hoạt động ở khu vực giáp ranh giữa Trường Sơn và chiến trường phía Nam. Công việc chính là dẫn đường, gùi hàng, và giữ tuyến.

Bác bảo, có những chuyện nếu kể ra thì dài lắm. Như chuyện sốt rét rừng, có người đang đi tự nhiên ngã xuống. Hay những bữa ăn chỉ có cơm nắm với nước suối. Hay những lần hành quân trong đêm, chỉ cần lệch đội hình là có thể lạc giữa rừng.

Có lần, đơn vị bác dừng chân bên một con dốc. Sáng hôm sau kiểm quân số… thiếu mất một người. Tìm đến trưa mới thấy, nhưng không còn nữa.

Bác kể đến đó, giọng nhỏ hẳn:
‘Những chuyện như thế… nhiều lắm.’

Mấy đứa trẻ ngồi im. Không còn hỏi dồn dập như trước nữa.

Một đứa khẽ hỏi:
‘Sao bác không kể hết cho bọn cháu nghe?’

Bác Chót lắc đầu, cười nhẹ nhưng mắt không cười:
‘Không ai kể hết được đâu…’

Rồi bác nói tiếp, chậm rãi:
‘Có những chuyện, chỉ cần nhớ lại thôi… là đã thấy nặng rồi. Mà mình kể ra… người nghe chưa chắc hiểu hết.’

Gió chiều thổi qua hiên nhà, bác ngồi im một lúc lâu.

Rồi bác nói thêm một câu, như tự nói với mình:
‘Nhiều khi… không phải là không muốn kể. Mà là không biết bắt đầu từ đâu… và cũng không biết nên dừng ở đâu.’

Mấy đứa nhỏ hôm đó không hỏi thêm gì nữa.

Còn bác Chót, vẫn ngồi đó, nhìn xa xăm… như vẫn còn thấy đâu đó những con đường rừng năm cũ, và những người đồng đội… không bao giờ trở về.”