KHU DI TÍCH CHIẾN THẮNG ẤP BẮC – BIỂU TƯỢNG BẢN LĨNH VÀ TRÍ TUỆ CHIẾN TRANH NHÂN DÂN

Ấp Bắc thuộc xã Tân Phú, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, cách thành phố Mỹ Tho khoảng 21km về phía Tây. Đây là nơi diễn ra một trong những trận đánh tiêu biểu và có ý nghĩa chiến lược quan trọng nhất ở miền Nam sau Hiệp định Geneva 1954.

Sáng ngày 02/01/1963, hơn 2.000 quân ngụy dưới sự chỉ huy của cố vấn Mỹ, có máy bay trực thăng, xe bọc thép M113 và tàu chiến yểm trợ, đã mở cuộc càn quét quy mô lớn vào khu vực Ấp Bắc nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng địa phương. Trong thế trận chênh lệch lực lượng “1 chọi 10”, với khoảng 200 tay súng, quân và dân ta đã kiên cường bám trụ, đánh trả quyết liệt.

Dưới sự chỉ huy linh hoạt của các cán bộ, chiến sĩ tại chỗ, đặc biệt là đại đội trưởng Bảy Đen, lực lượng ta đã bẻ gãy nhiều đợt tiến công bằng trực thăng và thiết giáp. Kết quả, ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 450 tên địch, phá hủy 3 xe bọc thép M113, bắn rơi và bắn hỏng nhiều máy bay trực thăng. Đến chiều tối, địch buộc phải rút quân khỏi trận địa.

Chiến thắng Ấp Bắc không chỉ là thắng lợi về mặt quân sự mà còn có ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Lần đầu tiên, quân giải phóng đã đánh bại một cuộc hành quân quy mô lớn có sự tham chiến trực tiếp của cố vấn Mỹ và vũ khí hiện đại. Hai chiến thuật được xem là “xương sống” của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” – “trực thăng vận” và “thiết xa vận” – đã bị phá sản ngay trên chiến trường miền Tây Nam Bộ. Từ đây, phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” lan rộng khắp miền Nam, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của quân và dân ta.

Ngày nay, Khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc được xây dựng khang trang trên diện tích gần 3ha, gồm ba phân khu chính:

• Khu tượng đài trung tâm: Nổi bật là tượng đồng “Ba chiến sĩ gang thép” cao lớn, nặng 18 tấn, tái hiện hình ảnh người chiến sĩ hiên ngang giữa khói lửa chiến trường.

• Khu tái hiện lịch sử: Phục dựng nhà dân, hầm chiến đấu, nhà vũ khí tự tạo và không gian sinh hoạt của quân dân trong kháng chiến.

• Khu nhà bảo tàng: Diện tích khoảng 1.000m², trưng bày hình ảnh, tư liệu và hiện vật của trận đánh, cùng các chiến lợi phẩm như xe thiết giáp M113, trực thăng và vũ khí thu được.

Phía trước khu di tích vẫn còn lưu giữ hố bom rộng khoảng 500m² và vị trí rơi của máy bay địch – những chứng tích chân thực của một thời khói lửa.

Năm 2013, di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị lịch sử to lớn của trận đánh trong tiến trình kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hiện nay, nơi đây trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, mỗi năm đón hàng chục nghìn lượt khách tham quan, học tập và nghiên cứu.

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng âm vang của Chiến thắng Ấp Bắc vẫn còn vang vọng như biểu tượng của lòng quả cảm, trí tuệ và ý chí quật cường của quân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.