KHÚC HÁT DƯỚI HÀNG DƯƠNG

Năm 1972, Côn Đảo chìm trong nắng gió và những lớp tường đá lạnh lẽo. Nhà tù nằm sát biển, quanh năm nghe tiếng sóng vỗ nhưng những người tù bên trong chỉ cảm nhận được sự ngột ngạt của xiềng xích và roi vọt. Bà Võ Thị Hạnh khi ấy mới hai mươi hai tuổi. Bị bắt trong một lần làm nhiệm vụ liên lạc cho cách mạng ở miền Nam, bà bị đưa ra giam tại trại Phú Tường – nơi nổi tiếng với hệ thống “chuồng cọp” khét tiếng. “Những ngày đầu bị giam, tôi tưởng mình không thể chịu nổi,” bà kể lại. “Ban ngày nắng hắt xuống nền xi măng nóng rát, ban đêm gió biển lạnh buốt. Có lúc chúng tôi bị cùm chân nhiều ngày liền.” Dù vậy, trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, những người nữ tù vẫn âm thầm chăm sóc và động viên nhau. Người còn khỏe chia cho người yếu từng ngụm nước, từng miếng cơm nhỏ. Khi có ai bị tra tấn trở về, cả buồng giam lại lặng lẽ hát khe khẽ để tiếp thêm nghị lực. Điều bà Hạnh nhớ nhất là những đêm trăng hiếm hoi lọt qua song sắt. Từ khu giam nữ, tiếng hát cách mạng lại vang lên giữa tiếng sóng biển: “Việt Nam ơi, ngày chiến thắng đã gần…” Tiếng hát ấy nhanh chóng lan sang các khu giam khác. Những giọng ca yếu ớt hòa vào nhau thành một khúc hát kiên cường giữa lao tù. Một lần, sau trận đàn áp dữ dội, nhiều tù nhân bị thương nặng. Cai ngục cấm tuyệt đối mọi tiếng động. Thế nhưng đêm đó, một nữ tù trẻ tuổi vẫn cất tiếng hát rất nhỏ dưới hàng dương ngoài sân trại. Tiếng hát run run nhưng đầy quyết tâm: “Dù có hy sinh, tim này vẫn hướng về Tổ quốc…” Nghe tiếng hát ấy, nhiều người trong buồng giam bật khóc. Không phải vì sợ hãi, mà vì họ hiểu rằng dù bị giam cầm, tinh thần yêu nước vẫn không thể bị khuất phục. Mùa xuân năm 1975, tin chiến thắng truyền ra Côn Đảo. Những cánh cổng sắt mở ra trong niềm vui nghẹn ngào. Nhiều người ôm chầm lấy nhau giữa sân trại, vừa khóc vừa gọi tên đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi này. Ngày rời Côn Đảo, bà Hạnh đứng rất lâu dưới hàng dương lộng gió. Tiếng sóng biển hôm ấy dường như không còn dữ dội nữa. Trong lòng bà chỉ còn vang lên khúc hát năm xưa của những người tù cách mạng. Nhiều năm sau, mỗi lần trở lại nghĩa trang Hàng Dương, bà vẫn thắp nhang cho những đồng đội cũ và kể cho thế hệ trẻ nghe về những tháng năm không thể nào quên ấy. Bà thường nói: “Thời hoa lửa ở Côn Đảo đau thương vô cùng, nhưng cũng là nơi sáng lên lòng dũng cảm và niềm tin của con người Việt Nam.” Và dưới những hàng dương xanh ngắt của Côn Đảo hôm nay, khúc hát năm nào dường như vẫn còn vang vọng giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc.