. Khúc Thừa Dụ và bước ngoặt mở đường tự chủ
Đầu thế kỷ X, nhà Đường ở phương Bắc lâm vào cảnh suy yếu nghiêm trọng do các cuộc xung đột nội bộ và phong trào khởi nghĩa nông dân. Tại vùng đất Cúc Bồ (nay thuộc Ninh Giang, Hải Dương), Khúc Thừa Dụ — một hào trưởng dòng họ lâu đời, nổi tiếng là người khoan hòa, hay giúp đỡ nhân dân và được đông đảo nhân dân vùng Hải Dương kính trọng — đã nhận thấy thời cơ độc lập dân tộc đã chín mùi.
Năm 905, nhân lúc quan Tiết độ sứ nhà Đường là Độc Cốc Minh bị bãi chức và chính quyền đô hộ rơi vào tình trạng hoảng loạn, Khúc Thừa Dụ đã cùng nhân dân nổi dậy đánh chiếm phủ thành Đại La (Hà Nội ngày nay). Ông tự xưng là Tiết độ sứ, chính thức nắm quyền quản lý đất nước. Bằng sự khéo léo về ngoại giao, ông buộc triều đình nhà Đường đang suy yếu phải công nhận danh vị này vào năm 906. Tuy vẫn dùng danh xưng của phong kiến phương Bắc để tránh đụng độ quân sự không cần thiết, Khúc Thừa Dụ trên thực tế đã xây dựng một chính quyền hoàn toàn tự chủ của người Việt, chấm dứt hơn 1.000 năm bị phong kiến phương Bắc đô hộ trực tiếp. Bước đi khôn khéo và quyết đoán của ông đã đặt nền móng vững chắc cho các cải cách của Khúc Hạo và chiến thắng Bạch Đằng lịch sử của Ngô Quyền về sau.
