“KHÚC TRÁNG CA BÊN DÒNG THẠCH HÃN”
“KHÚC TRÁNG CA BÊN DÒNG THẠCH HÃN”
“KHÚC TRÁNG CA BÊN DÒNG THẠCH HÃN”
Đêm Sin Suối Hồ mờ sương. Gió từ triền núi thổi xuống mang theo hơi lạnh cao nguyên. Ngọn lửa trại bập bùng giữa sân nhà văn hóa xã, soi rõ những gương mặt trẻ trung của đoàn viên, thanh niên đang ngồi quây quần.
Trong không gian tĩnh lặng ấy, câu chuyện về một thời hoa lửa lại được kể – câu chuyện về người chỉ huy đã biến nhiễu điện tử thành vũ khí để bắn rơi “pháo đài bay” B-52, bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.
Đó là Đại tá – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Quang Hùng, nguyên Phó tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không - Không quân, người trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 62, Trung đoàn 236 bắn rơi 3 chiếc B-52 trong 81 ngày đêm giữ Thành cổ.
Lời thề tuổi mười chín
Năm 1963, chàng thanh niên 19 tuổi quê La Phù (Hoài Đức, Hà Nội) tình nguyện nhập ngũ. Ngày chia tay, thầy giáo dặn dò:
“Phải chắc tay súng, theo bước chân nghĩa quân xưa, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.”
Chàng trai trẻ đáp lại bằng lời thề giản dị mà đanh thép:
“Thầy cứ tin ở em.”
Ngọn lửa trại chợt bùng cao, như thắp sáng lời thề năm ấy.
Sau ba tháng huấn luyện, anh được chọn học tên lửa phòng không. Từ những ngày đầu gian khổ của Trung đoàn 228B, đến ngày 7-1-1965, Trung đoàn Tên lửa đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam – Trung đoàn 236 – chính thức ra đời.
Nguyễn Quang Hùng được biên chế về Tiểu đoàn 62, trở thành trắc thủ cự ly. Từ một binh nhất, anh không ngừng học hỏi, rèn luyện, từng bước trưởng thành thành sĩ quan điều khiển, rồi Tiểu đoàn phó, Tiểu đoàn trưởng.
Ông từng cười mà nói:
“Nút thắt đã được mở. Tôi đã là sĩ quan có số.”
Nhưng phía trước ông không phải là vinh quang, mà là thử thách khốc liệt nhất.
81 ngày đêm – “gan vàng” giữa mưa bom
Mùa hè 1972. Thị xã Quảng Trị nhỏ bé bên dòng Thạch Hãn trở thành tâm điểm bom đạn. Trong 81 ngày đêm (28-6 đến 16-9-1972), nơi ấy hứng chịu 328.000 tấn bom đạn. Trung bình mỗi chiến sĩ phải đối mặt hàng trăm quả bom, đạn pháo.
Thành cổ – nay là Thành cổ Quảng Trị – khi ấy chỉ còn là đất đỏ trộn máu người.
Giữa chiến trường ấy, Tiểu đoàn 62 nhận lệnh cơ động vào Cam Lộ. Vượt sông trong đêm, khí tài ngập nước, xe điều khiển thủng lỗ chỗ vì bom. Đồng đội hy sinh ngay trước mắt.
Nhưng người chỉ huy trẻ không lùi bước.
“Gạt nhiễu” diệt B-52
Quân Mỹ sử dụng nhiễu điện tử dày đặc để che chắn cho B-52. Trên màn hiện sóng chỉ thấy những dải sáng rối loạn.
Nhưng Nguyễn Quang Hùng và đồng đội đã phát hiện quy luật: khi trắc thủ phương vị và góc tà cùng bám đúng một dải, vệt nhiễu ấy sáng nhất.
Từ đó, ông đề xuất “phương pháp ba điểm” – đài điều khiển, tên lửa và mục tiêu nằm trên một đường thẳng. Ta không sợ nhiễu, mà bám chính dải nhiễu của địch để đánh ngược lại chúng.
Đêm 12-7-1972.
22 giờ 50 phút.
Ông ra lệnh dứt khoát:
“Phương pháp ba điểm. Ba tên lửa. Cự ly 38 ki-lô-mét. Phóng!”
Ba vệt lửa xé toạc màn đêm.
Không có tiếng bom rơi xuống Thành cổ.
Ít giờ sau, đài BBC xác nhận một B-52 bị bắn hạ.
Đêm 6-9 và 15-9, Tiểu đoàn 62 tiếp tục bắn rơi thêm hai chiếc B-52 nữa. Có lần, chỉ bằng quả “đạn vá” – được gò lại, trám đất mịn, dán bạt – họ vẫn tiêu diệt mục tiêu.
Ba trận liên tiếp. Ba “pháo đài bay” gục ngã.
Ông nói giản dị:
“B-52 không rơi mới là lạ.”
Tâm hồn ở Hà Nội
Tháng 12-1972, khi B-52 đánh phá Hà Nội trong Chiến dịch Chiến dịch Linebacker II, ông đang ở chiến trường Trị Thiên.
“Tôi nằm đây nhưng tâm hồn ở ngoài Hà Nội.”
Ông hiểu hơn ai hết cách đánh B-52. Ông chỉ ước Trung đoàn 236 có mặt ở Thủ đô. Nhưng dù ở đâu, những kinh nghiệm từ Quảng Trị đã góp phần vào cuốn “Sách đỏ” của bộ đội tên lửa – nền tảng nghệ thuật đánh B-52 sau này.
Khúc tráng ca còn mãi
Ngọn lửa trại ở Sin Suối Hồ giờ chỉ còn than hồng. Một bạn đoàn viên khẽ đọc:
“Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm…”
Tuổi hai mươi của bao người đã hóa thành sóng nước.
Nhưng chính từ máu và nước mắt ấy, Tổ quốc đứng vững.
Đại tá Nguyễn Quang Hùng – người lính năm xưa – nay tóc đã bạc. Nhưng ánh mắt vẫn sáng khi nhắc đến đồng đội, đến Thành cổ, đến những đêm “bịt mắt, bịt tai phi công Mỹ”.
Câu chuyện khép lại, nhưng trong lòng đoàn viên, thanh niên Sin Suối Hồ, một ngọn lửa khác được thắp lên.
Tinh thần “gạt nhiễu diệt thù” hôm nay không chỉ là kỹ thuật quân sự, mà là bản lĩnh trước thử thách, là trí tuệ vượt khó, là ý chí không khuất phục.
Dù ở nơi biên cương hay miền xuôi, dù cầm tay lái máy kéo hay điều khiển máy móc hiện đại, thế hệ trẻ vẫn mang trong tim lời thề năm ấy:
Sống xứng đáng với những người đã nằm lại bên dòng Thạch Hãn.
